Երևանցիների զանգվածային վտարում՝ օդից մոգոնված գույքահարկի միջոցով

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Իրերն անվանենք իրենց անուններով: Հայաստանի Հանրապետության ստեղծման հենց առաջին տարիներից սկսվեց բնիկ երեւանցիների զանգվածային վտարման գործընթացը: Դրանք միշտ չէ, որ իրականացվում են բռնի ուժի կիրառմամբ, բայց բռնի ուժ նույնպես կիրառվել է, օրինակ, Հյուսիսային պողոտայի կառուցման ժամանակ: Զանգվածային վտարում կարելի է իրականացնել նաեւ՝ բնակչության որեւիցե խմբի համար միտումնավոր ստեղծելով ապրելու եւ այդտեղ մնալու համար այնպիսի անհնարին կենսապայմաններ, որոնք հաշվարկված են հանգեցնելու նրանց հեռանալուն տվյալ տարածքից:         

Հայաստանի տարբեր շրջաններից եւ Երեւանի հեռավոր թաղերից 1990-ականներին իշխանության եկածների մի մասն իրենց ծակ գրպանները շատ արագ տռզեցրեց եւ որոշեց բարելավել բնակարանային պայմանները: Նրանք երեւանցիների դեմ կիրառեցին իրենց շրջապատում եւ թաղերում ընդունված հոռի արարքները՝ դագաղներ տանել դնել իրենց համար ոչ ցանկալի անձի բնակարանի դռանը, էլեկտրականությունը եւ ջուրն օրերով կտրել, Երեւանի կենտրոնի՝ լավագույն աղբյուրներից մատակարարվող ջուրը փոխարինել Արարատյան դաշտավայրի հորատանցքերի անհամ ջրով եւ այլն: Բայց հիմնական միջոցը երեւանցիներին զրկելն էր գումարներ վաստակելու հնարավորություններից: Այդ ծակ գրպաններովները գիտեին, թե որքան է խեղճանում մարդը, երբ կորցնում է ապրուստի միջոցն ու աղքատանում: 
Նրանց աղետալի գործունեության հետեւանքով փակվեցին ու թալանվեցին գործարանները, հիմնարկ-ձեռնարկությունները, իսկ մնացածներում աշխատավարձերը համարյա զրոյացվեցին: Եվ որպես գումար վաստակելու միջոց՝ մնացին փողոցային առեւտուրը, մուրացկանություն անելն ու բնիկ երեւանցիների համար անընդունելի նմանատիպ ձեւերը: Հիշում եմ, թե ինչպես էր ամեն անգամ ինձ տեսնելիս ամոթխած արդարանում Կլարա Ցետկինի անվան ֆաբրիկայում տասնամյակներ աշխատած տարեց հարեւանուհիս, որն իր ընտանիքը պահելու համար ստիպված էր Մաշտոցի պողոտայում սիգարետ եւ ուրիշ մանր-մունր ապրանքներ վաճառել: Մեկ ուրիշը, որը հպարտանում էր, թե, լինելով Երեւանի ձեթ-օճառի գործարանի պահակախմբի պետ, միշտ մերժել է իրեն առաջարկված կաշառքները, ստիպված էր մուրացկանություն անել հենց մեր շենքի դիմացի կանգառում: Բայց դա էլ կարճ տեւեց, քանի որ այդ «բիզնեսը» նույնպես անցավ գողականների ձեռքը: Եվ նա ստիպված եղավ փոխել իր «աշխատատեղը»՝ Երեւան-Աբովյան ավտոբուսով գնալ պակաս եկամտաբեր վայրեր: Մեր շենքում բնակվող ինտելիգենտների, ասենք, տարեց գրադարանավարուհու ճակատագիրն ավելի տխուր վախճան ունեցավ… 

Այդ ամենի հետեւանքով շատ երեւանցիներ մահացան, մյուսները սկսեցին փախչել Հայաստանից: Արդյունքում մայրաքաղաքի բնակարանների գներն իջան եւ էժան գներով դարձան նորաթուխ փողատերերի սեփականությունը: Իմ ծանոթները, օրինակ, Սայաթ-Նովայի պողոտայում գտնվող կառավարական էլիտար բնակելի շենքի իրենց երկսենյականոց բնակարանը ստիպված եղան վաճառել ընդամենը 4 հազար դոլարով: Հետո կյանքի կոչվեց «Հասարակության եւ պետության կարիքների համար սեփականության օտարման մասին» օրենքը, որի կիրառման ժամանակ գերակա հանրային շահի ճանաչման գործընթացում իրականացվեցին սեփականության իրավունքի կոպիտ խախտումներ. մայրաքաղաքի կենտրոնում գտնվող որոշ առանձնատներ, հողամասեր, շենքեր «ջրի գնով» խլվեցին սեփականատերերից ու տրամադրվեցին շքեղ բարձրահարկեր կառուցողներին:

Հիմա փողոցից իշխանության եկածների նոր սերունդը երեք տասնամյակների արհավիրքներին դիմացած, հարազատ օջախը չլքած երեւանցիներին պարտադրում է կամավոր դեպորտացվել, եթե չկարողանան մուծել նոր իշխանավորների՝ օդից վերցված, սովորական երեւանցու ուժից վեր գույքահարկերը: Հասարակ երեւանցիների երկչոտ հակաճառությանը, թե` իրենց թոշակներն ու աղքատավարձերը հազիվ են հերիքում մի կերպ գոյությունը պահպանելու համար, այդ գույքաչափերը մոգոնած եւ բնակչությանը պարտադրած պաշտոնյաները չարախնդորեն առաջարկում են` վաճառեք ձեր բնակարանները եւ հեռացեք արվարձաններ կամ գյուղական վայրեր: Այսինքն, «կամավոր» վռնդվեք: Առաջարկում են նաեւ վերադառնալ ստալինյան տարիներ, երբ մեկուսացված բնակարաններ համարյա չկային, եւ քաղաքացիներն ապրում էին, այսպես կոչված, կոմունալկաներում: Նրանց կյանքը լիովին վերահսկելու, «գործ տվողների» թիվն ավելացնելու համար այն օրերի իշխանությունները ստեղծում էին կոմունալկաներ, այսինքն, նույն բնակարանի տարբեր սենյակներում բնակեցնում էին տարբեր ընտանիքների, որոնց խոհանոցն ու արտաքնոցն ընդհանուր էին: Այսօր իրեն ոչ ստալինյան համարող իշխանությունը դա առաջարկում են անել ինքնակամ՝ վարձով տալ «ավելորդ» սենյակներն օտարներին: Ինչո՞ւ: Որպեսզի ... ի վիճակի լինեն մուծել հաբռգած չինովնիկների կողմից հնարած աստղաբաշխական գույքահարկը: 

Չի բացառվում, որ մեր այսօրվա իշխանությունները նույնպես ունեն քաղաքացիների անձնական կյանքը վերահսկելու ստալինյան հակումներ, եւ այդ նորաստեղծ կոմունալկաները գալու են լրացնելու փողոցներում տեղադրվելիք տեսասարքերի գործառույթը: Ստալինի օրոք այդպիսի սարքեր չկային, այլապես նա էլ կհրամայեր՝ ամենուր տեղադրել դրանք ու 24/7 ռեժիմով հետեւել քաղաքացիներին: 

Բայց հիմա տուժելու են ոչ միայն երեւանցիները, այլ նաեւ ՀՀ շրջաններում, մասնավորապես, սահմանամերձ եւ բարձրլեռնային գյուղերում ապրողները, որոնք մինչ այս չարեփոխումը գույքահարկ չէին մուծում: Չէին մուծում, որովհետեւ նրանց տների կադաստրային արժեքը 3 մլն դրամից էժան էր: Սենսացիա` 10 անգամ ավել (!!), քան վճարել են մինչ այդ, պետք է կողոպտվեն 3-10 մլն դրամ արժեքի անշարժ գույք ունեցող քաղաքացիները: Իսկ թե այդ կարեկցանքի արժանի բոլոր քաղաքացիներն ուր են արտագաղթելու, Աստված գիտի: Գուցե Ալթայի երկրամա՞ս:
Նշենք նաեւ, որ եթե իշխանություններին հաջողվի իրականացնել բազմաքանակ երեւանցիների զանգվածային վտարման օպերացիան, որոնք մի կերպ գոյատեւում են` ստանալով աղքատավարձ, թոշակ ու նպաստ, մայրաքաղաքի՝ հատկապես կենտրոնում գտնվող բնակարանների գները զգալիորեն կնվազեն: Եվ ինչ-ինչ կասկածելի հանգամանքների, նաեւ պետբյուջեն թալանելու հաշվին փողատեր դարձածները կկարողանան էժան գներով տիրանալ բնիկ երեւանցիների անշարժ գույքին:

Գրիգոր Էմին-Տերյան

 Հետևեք մեզ՝ այստեղ