Աստերոիդը կհարվածի՞ Երկրին 8 տարի անց. Չինաստանում արդեն սկսել են պաշտպանական միջոցներ ձեռնարկել, իսկ մասնագետները տեղեկացնում են, որ խուճապի կարիք չկա

Ըստ Guangming Online-ի, համացանցում բուռն քննարկում է առաջացրել այն լուրը, որ «2024 YR4» համարի աստերոիդը «կարող է հարվածել Երկրին 8 տարի անց»։

Փետրվարի 15-ին ԱՄՆ-ի Օդագնացության և տիեզերական տարածության հետազոտությունների ազգային գործակալության ( ՆԱՍԱ, NASA) Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի մերձերկրային օբյեկտների հետազոտման կենտրոնը (CNEOS) հայտնել է, որ «2024 YR4» անունով աստերոիդի՝ 2032 թվականին Երկրին հարվածելու հավանականությունը 2 % է։

Ներկայում «2024 YR4»-ի մասին տեղեկությունները դեռևս սահմանափակ են, սակայն, ըստ նախնական հաշվարկների, աստերոիդի տրամագիծը 40-ից 90 մետրի միջակայքում է, այսինքն՝ դրա չափերը համապատասխանում են մեծ շինության չափերին։

CCTV.com-ը փետրվարի 17-ին հայտնել է, թե չինացի աստղագետներն ասել են, որ ներկայումս հարվածի հավանականությունը միայն գնահատական է, և որ այս պահին ավելի կարևոր են շարունակական դիտարկումները և ուղեծրի հաշվարկները։ Նույնիսկ եթե ապագայում դա հստակ վտանգ է ներկայացնում մարդկության համար, կան բազմաթիվ պաշտպանական ռազմավարություններ։ Չինաստանն արդեն սկսել է տեղակայել «մերձերկրային աստերոիդներից պաշտպանվելու համակարգ», և ամբողջ աշխարհի գիտնականները նույնպես համագործակցություն են սկսել «մոլորակային պաշտպանության» հետ կապված։

2028 թվականին պե՞տք է լինելու պաշտպանվել, թե՞ ոչ։ Այս աստերոիդը կհարվածի՞ Երկրին։ Որտե՞ղ այն կհարվածի։ Որքա՞ն վնաս կհասցնի։

Այս կապակցությամբ Չինաստանի Գիտությունների ակադեմիայի Տիեզերագիտության ազգային կենտրոնի գիտաշխատող Լի Մին Թաոն ներկայացրել է, որ անցյալ տարի դեկտեմբերի վերջին տասնօրյակին, երբ գիտնականները տեսան այս աստերոիդը, այն հատում էր Երկրի ուղեծիրը։ Այժմ մենք դեռ կարող ենք տեսնել այն, սակայն այն մեզանից տասնյակ միլիոնավոր կիլոմետրեր հեռու է։ Այս տարվա ապրիլին մարդկանց՝ ներկայիս հայտնաբերման հնարավորություններով այն այլևս տեսանելի չի լինի։ 2028 թվականին այն կրկին կմոտենա Երկրին, և մենք ձեռք կբերենք դիտումների հաջորդ պատուհանը։ Կա Երկրին բախվելու վտանգ, երբ 2032 թվականի դեկտեմբերին այն կրկին հատի Երկրի ուղեծիրը։ Այսինքն, այս պահից սկսած մենք 8 տարի ունենք դիմադրելու համար։

«Հունվարի կեսից մինչև հունվարի վերջ մենք հայտնաբերել ենք, որ դրա՝ Երկրին հարվածելու հավանականությունը մոտ 1 % է, այժմ այդ հավանականությունը հասել է 2,25 %-ի»,- ասել է Լի Մին Թաոն։ Հավանականությունը փոփոխվում է, քանի որ դիտարկման տվյալներն այժմ սահմանափակ են։ Ներկայում մենք այս աստերոիդին հետևում ենք ավելի քիչ, քան երկու ամիս։ Կուրորեն տեսնելով նրա ուղեծրի միայն մի մասը՝ մենք եզրակացություն ենք անում ամբողջական պատկերի մասին։ Երկրին հարվածելու հավանականությունը դինամիկ կերպով կկարգավորվի ուղեծրի դիտարկման տվյալների կուտակման չափով։ Մենք իրականացնում ենք շարունակական դիտարկումներ և հետևում դրա գտնվելու վայրը։ Ապրիլի դիտարկումների ավարտին մենք ավելի շատ տվյալներ կունենանք, և մինչև 2028 թվականի դիտարկումների նոր պատուհանի ի հայտ գալը ավելի հստակ կորոշենք Երկրին բախվելու հավանականությունը։ Այդ ժամանակ Միավորված ազգերի կազմակերպությունը կկազմակերպի քննարկում՝ որոշելու,  արդյոք պետք է պաշտպանության ծրագիր մշակել, թե ոչ։

Մեծ է հավանականությունը, որ այն կքայքայվի օդում։

Լի Մին Թաոն կարծում է, որ եթե անգամ հարվածի վտանգ լինի, այս աստերոիդը, ամենայն հավանականությամբ, անմիջապես Երկրի մակերեսին չի ընկնի, այլ կքայքայվի օդում:

«Իրականում, փոքր երկնային մարմինները գալիս են Երկիր գրեթե ամեն ամիս»։

Աստղագիտության ոլորտում հայտնի գիտության փորձագետ և գիտահանրամատչելի աշխատանքի ազգային առաջատար Ցաո Լինն էլ ասաց, որ Երկրի վրա ապրող մարդիկ արդեն ունեն բնական «ոսկե զանգակ»։ Հաստ մթնոլորտային շերտը կարող է արդյունավետորեն պաշտպանել փոքր երկնային մարմինների «հարձակումներից»։ Երբ աստերոիդը չափազանց մեծ արագությամբ մուտք գործի մթնոլորտ, բարձր ջերմաստիճանի և ճնշման հարվածի ալիքը կարող է հանգեցնել նրան, որ թույլ մեխանիզմը կբաժանվի բեկորների և կայրվի առաջին փուլում։ Միայն այն երկնային մարմինները, որոնք բավականաչափ մեծ են և բավականաչափ խիտ, կարող են ճեղքել մթնոլորտի պաշտպանությունը և երկրի վրա գտնվող օրգանիզմների համար վտանգ ստեղծել։

1908 թվականին Տունգուսի մեծ պայթյունը ոչնչացրեց փշատերև անտառի մոտ 2000 քառակուսի կիլոմետր տարածք Սիբիրում (Ռուսաստան) Տունգուսկա գետի մոտ։ Պայթյունի «մեղավորը» կարող է լինել մոտ 65 մետր տրամագծով փոքր երկնային մարմին։ 2013 թվականին մոտ 20 մետր տրամագծով աստերոիդը հարվածել է Երկրին և պայթել Ռուսաստանի Չելյաբինսկ քաղաքից վեր՝ 20-30 կիլոմետր բարձրության վրա։ Պայթյունը համարժեք էր մոտ 30 ատոմային ռումբի, ինչի հետևանքով մոտ 1500 հոգի վնասվածք է ստացել, մոտ 3000 շինություն վնասվել է, իսկ կորուստը կազմել է մոտ 200 մլն յուեն։

Եթե հաշվարկենք ըստ վերը նշվածի, ապա, եթե «2024YR4-ը» ընկնի որևէ քաղաքի տարածքում, կարող է կործանել միջին չափի քաղաք՝ վիրավորելով տասնյակ հազարավոր մարդկանց, իսկ տնտեսական վնասը կարող է զգալիորեն գերազանցել Չելյաբինսկի դեպքը։

Ի՞նչ պաշտպանական միջոցներ ունեն մարդիկ։

Լի ՄինԹաոն ներկայացրել է, որ ներկայում ամենաամբողջական տեխնիկական միջոցը տիեզերական թռչող սարքի գործարկումն է՝ մեծ արագությամբ հարվածելու աստերոիդին՝ ստիպելով դրան փոխել իր ուղեծիրը և անցնել Երկրի կողքով։ 2022 թվականին ՆԱՍԱ-ի «Կրկնակի աստերոիդների վերաուղղման թեստի» (DART) առաքելությունը հաստատել է, որ մարդիկ ունեն աստերոիդի ուղեծիրը փոխելու ունակություն։

Բացի այդ, կան որոշ տեխնիկական մեթոդներ, որոնք ուսումնասիրվում են, օրինակ՝ ձգողականությամբ աստերոիդները քաշելը, աստերոիդների լազերային աբլացիան և այլն։

«Աստերոիդների վերահսկողությունն իրականում արդեն աշխարհի տարբեր երկրների կողմից տարիներ շարունակ զարգացած ավանդական նախագիծ է»։

Ցաո Լինը ներկայացրել է, որ մարդիկ ներկայում արդեն ձևավորել են աստերոիդների հարվածների ռիսկերն ուսումնասիրելու և կանխատեսելու ունակություններ։ Տարբեր երկրներում ստեղծվել են աստերոիդների մոնիթորինգի համակարգեր, ցամաքային օպտիկական աստղադիտակների և այլնի միջոցով կարելի է հայտնաբերել և հետևել վտանգավոր աստերոիդներին, նախապես կանխատեսել հարվածի ժամանակը, վայրը, վնասի աստիճանը, ինչպես նաև արդյունավետ միջոցներ ձեռնարկել ռիսկերը նվազագույնի հասցնելու համար։

2024 թվականի սեպտեմբերին հեռավոր տիեզերքի ուսումնասիրության երկրորդ միջազգային կոնֆերանսի (Tiandu) ժամանակ լուրեր հայտնվեցին, որ Չինաստանը պլանավորում է իրականացնել մերձերկրային աստերոիդներից պաշտպանվելու իր առաջին առաքելությունը և ներկայացրել է այդ առաքելության ծրագրի հայեցակարգը։

«Աստերոիդների վտանգը փոխելու եղանակները տարատեսակ են,- ասել է Ցաո Լինը։- Չնայած մարդիկ ներկայում ամբողջությամբ չեն իրականացրել այս ծրագրերը, տեխնիկական բարդությունները դեռ չեն հասել 0-ից 1-ի գնալու աստիճանի»:

Օրինակ՝ մարդիկ կարող են նաև տիեզերանավեր արձակել՝ ձգողականության միջոցով աստերոիդները քաշելու և դրանց թռիչքի ուղեծիրը փոխելու համար։ «Այս մեթոդը համեմատաբար ավելի անվտանգ և հուսալի է, իսկ վերահսկողությունը՝ ավելի հեշտ»։

«Այսպիսով, նույնիսկ եթե աստերոիդն իսկապես ուղևորվում է դեպի Երկիր,մենք պետք է հավատանք գիտության ուժին, շատ չանհանգստանանք, ավելի շատ ուսումնասիրենք պաշտոնական աղբյուրները և լավ անցկացնենք ամեն օրը»,- ասել է Ցաո Լինը։

Սկզբնաղբյուր՝  https://news.ycwb.com/2025-02/18/content_53244456.htm