Բիլիարդ ընդամենը երեք գնդով. ինչպե՞ս են այն խաղում. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Անգլիական բիլիարդը (հայտնի է նաև պարզ բիլիարդ անունով) միավորում է կարոմբոլի և սովորական լուզային բիլիարդի տարրերը։ Այն առաջացել և տարածում է գտել Մեծ Բրիտանիայում։ Անգլիական բիլիարդն ստեղծվել է 19-րդ դարի սկզբին և մինչև 1920-ական թվականները համարվում էր բիլիարդի ամենատարածված տեսակը Բրիտանական կայսրությունում։ Այն խաղում են «սնուկերի» սեղանի վրա (չափերը 1,7 x 3,8 մետր)։ Խաղում օգտագործվում է 3 գունդ՝ 2 սպիտակ (չնայած վերջերս օգտագործվում է 1 սպիտակ և 1 դեղին) և կարմիր, որը միշտ թիրախ գունդն է։

Խաղին սովորաբար մասնակցում է երկու խաղացող (հնարավոր է նաև թիմային խաղ), որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր առանձին հարվածային գունդը, և քանի որ երկու գնդերն էլ սպիտակ են, ապա դրանցից մեկը նշվում է տարբերակիչ նշանով (սովորաբար պարզապես սև կետով): Խաղի նպատակը, ինչպես և բիլիարդի այլ տեսակների մեծ մասում, կանոնների շրջանակներում ավելի շատ միավորներ վաստակելն է, քան հակառակորդը: Միավորները հավաքվում են հիմնականում սերիաների միջոցով: Կա միավորներ հավաքելու երեք եղանակ.

–«Կեննոն երկու գնդով»՝ մեկ հարվածով դիպչել նշանակետային (կարմիր) գնդին և հակառակորդի հարվածային գնդին, հաջող հարվածի դեպքում խաղացողը վաստակում է 2 միավոր,

–«Հաղթելու վտանգ»՝ գրպանիկը գցել կա՛մ կարմիր գունդը (3 միավոր), կա՛մ հակառակորդի գունդը (2 միավոր),

– «Կորցնելու վտանգ»՝ գրպանիկը գցել ցանկացած գունդ կարոմբոլով (այս դեպքում՝ գնդից հարվածով). եթե հարվածային գունդը ընկնում է՝ սկզբից հարվածելով կարմիր գնդին, տրվում է 3 միավոր, եթե հակառակորդի գնդին՝ 2 միավոր:

Յուրաքանչյուր հաջող ելքից հետո շարքը շարունակվում է։ Հարկ է նշել, որ, ի տարբերություն «սնուկերի», անգլիական բիլիարդում վաստակելիք միավորների քանակը գործնականում անսահմանափակ է (բացառությամբ պրոֆեսիոնալ մրցաշարերի, որտեղ որոշակի սահմանափակում են դրվում հարվածների քանակի վրա): Օրինակ՝ ամենամեծ անընդմիջում միավորների հավաքման համաշխարհային ռեկորդը սահմանել է Վալտեր Լինդրումը` 4137 միավոր:

Անգլիական բիլիարդում, ինչպես և բիլիարդի մյուս տեսակներում, կան նաև տուգանքներ կանոնները խախտելու համար։ Տուգանայինի դեպքում մրցակցին շնորհվում է 2 միավոր, և հարվածի իրավունքը փոխանցվում է նրան։ Մրցակիցը կարող է կա՛մ խաղալ վերջին հարվածով ստեղծված դիրքից, կա՛մ խնդրել մրցավարին վերականգնել նախկին դիրքը: Տուգանքներ տրվում են մի շարք դեպքերում՝ եթե խաղացողը առաջինը դիպչում է հակառակորդի գնդին, եթե գունդը դուրս է թռել սեղանից, եթե խաղացողը չի կպել թիրախային գնդին, եթե հարվածի ժամանակ եղել է մղում, եթե խաղացողը հասել է 16 անընդմեջ «հաղթելու վտանգի» կամ 76 անընդմեջ «պարտվելու վտանգի», եթե խաղացողը խաղի ընթացքում ձեռքով կպել է գնդին:

Անգլիական բիլիարդը ամենահայտնին է Մեծ Բրիտանիայում, և, բնականաբար, բրիտանացիներն են այդ խաղում տոն տվողները, բայց կան նաև ուժեղ խաղացողներ Հնդկաստանից և աշխարհի մի շարք այլ երկրներից: Ներկայում այդ խաղի հիմնական միջազգային կազմակերպություններն են IBSF-ը և WPBSA-ն։

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում