Իսկ ինչո՞վ է մյուսներից տարբերվում ռուսական բիլիարդը, և ի՞նչ կապ ունի դրա հետ Պետրոս Առաջինը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Դարերի ընթացքում բիլիարդը շրջել է աշխարհով մեկ՝ գրավելով տարբեր ժողովուրդների սրտերը, դառնալով ամենասիրելի մարզաձևերից մեկը: Այսօր կան խաղի մի քանի հիմնական տեսակներ, որոնցից մի քանիսն արդեն ներկայացրել ենք: Հերթականը գրպանային՝ լուզային բիլիարդի ռուսական (բուրգ) տեսակն է, որն սկսել է զարգանալ Ռուսական կայսրությունում դեռ 18-րդ դարում։ Ներկայում ռուսական բիլիարդը նախկին ԽՍՀՄ տարածքում ամենահայտնի բիլիարդի ամենատարածված տեսակն է։ Խաղի հիմնական առանձնահատկությունը մեծ գնդերի օգտագործումն է, որոնք աննշան են փոքր գրպանիկներից, ինչն ավելի է դժվարացնում խաղը: Խաղային գնդերը սովորաբար սպիտակ են և համարակալված 1-ից 15-ը: Հարվածային գունդը դեղին կամ կարմիր է:

Ռուսաստանում բիլիարդը հայտնվել է 18րդ դարի սկզբին Պետրոս I-ի օրոք։ Լինելով Հոլանդիայում և ծանոթանալով այդ խաղին՝ Պետրոս I-ը պատվիրել է իր համար բիլիարդի սեղան, և այդ խաղը դարձել է նրա սիրելի զբաղմունքը։ Հետևելով ցարի օրինակին՝ նրա վստահելի անձինք նույնպես սկսել են իրենց տներում բիլիարդի սեղաններ ունենալ։ 1718 թվականի հրամանագրով ցարը փաստացի օրինականացրել է բիլիարդը՝ ի տարբերություն թղթախաղի, որն այն ժամանակ արգելված էր։ Որոշ ժամանակ անց բիլիարդն արագորեն հաստատվել է ազնվական կալվածքներում, պալատներում և տարբեր ակումբներում։ Հետո բիլիարդն էլ ավելի մեծ ժողովրդականություն է ձեռք բերել կայսրուհի Աննա Իվանովնայի օրոք, որը գրեթե ամեն օր էր բիլիարդ խաղում: 18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբին բիլիարդը դարձել է ազնվականության զբաղմունքի պարտադիր ատրիբուտ։ Աստիճանաբար խաղը հասանելի է դարձել ոչ միայն արիստոկրատիայի, սպաների և «բարձր հասարակության» ներկայացուցիչների, այլ նաև առևտրականների և «հասարակ» ժողովրդի համար։

Բիլիարդի սեղանների ձևերն ու չափերը բազմաթիվ փոփոխությունների են ենթարկվել։ Սկզբում դրանք քառակուսի էին, ինչը անհարմար էր խաղացողների համար: Հետագայում հիմք ընդունվեց մոտավորապես կողմերի՝ 1:2 հարաբերակցությամբ ուղղանկյունը, իսկ գրպանների թիվը ութից նվազեցվեց վեցի։ Ռուսական բիլիարդի էվոլ յուցիայի հիմնական տարբերությունը եղել է նրա վերոնշյալ բարդությունը, որը պահանջել է հարվածի բարձր ճշգրտություն։ Եթե ամերիկյան բիլիարդում գնդերի չափերը շատ ավելի փոքր են, քան գրպանիկի բնի շառավիղը, ապա ռուսական բուրգում դրանք գրեթե նույնն են, և գունդը ընկնում է ներս միայն շատ ճշգրիտ հարվածի շնորհիվ: Ռուսական բիլիարդի կանոնների մասին առաջին անգամ գրվել է 1853 թվականին, և դրա հեղինակը Բակաստովն էր, որն առաջին հերթին առաջնորդվել էր Ֆրայբերգի ստեղծագործություններով։ Հետագայում խաղի տեսական մասում իր ներդրումն է ունեցել նաև Անատոլի Լեմանը։ Նրա աշխատանքում կանոնները եղել են հստակ կառուցված և համակարգված: Այնուամենայնիվ, այդ կանոնները զգալիորեն տարբերվում էին այսօր կիրառվող կանոններից։

Ներկայում ռուսական բիլիարդն ունի 4 տարատեսակ.

–Ազատ բուրգ (ամերիկանկա): Կարելի է հարվածել ցանկացած գնդի: Միավոր է բերում և՛ հարվածային գնդի, և՛ թիրախային գնդի՝ գրպանիկ ընկնելը, հաղթում է նա, ով խփում է 8 գունդ:

–Համակցված բուրգ: Ընդհանուր առմամբ, խաղը նման է ամերիկանկային, բայց կան տարբերություններ։

–Դինամիկ բուրգ (Նևսկայա, Պիտերսկայա): Նույնն է՝ մի քանի նրբերանգներով:

–Դասական բուրգ: Հաղթողը որոշվում է հարվածային գնդով գրպանիկները լցրած թիրախային գնդերի շնորհիվ վաստակած միավորների քանակով: Դասական բուրգի մյուս կարևոր հատկանիշը պատվիրված հարվածների կատարումն է, խաղացողը պետք է նախապես հայտարարի, թե ինչ է ուզում անել:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում