Ուժի նկատմամբ խորամանկության հաղթանա՞կ, թե՞ խաբեություն ու նենգություն. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Եթե սուսերամարտում Բակլանովսկու հարվածը իրավամբ համարվում է անհավատալի ուժի և հմտության խորհրդանիշ, քանի որ, ի վերջո, ոչ բոլորը կարող են մարդուն կիսել, ապա Ժարնակի հայտնի հարվածը, ընդհակառակը, կապվում է խորամանկության և նույնիսկ որոշակի չափով դավաճանության հետ: Այնուամենայնիվ, ամեն ինչ այնքան էլ պարզ չէ, ինչպես կարող է թվալ առաջին հայացքից: Միջնադարում գործում էր մենամարտի՝ դուելի օրենսգիրք, որը ենթադրում էր, որ դրանք անցկացվում են որոշակի բարոյական և էթիկական չափանիշներին համապատասխան։

Այնուամենայնիվ, նույնիսկ այն դարաշրջանում, երբ արյունահեղությունները տեղի էին ունենում խիստ կանոնների համաձայն, կային մարդիկ, որոնք պատրաստ էին շրջանցել դրանք: Սակայն նման պահվածքն ընկալվում էր ոչ այնքան որպես խախտում, որքան գործող կանոնների այլընտրանքային մեկնաբանություն։ Այսպիսով, Ալեքսանդր Դյումայի «Կոմսուհի դը Մոնսորոն» վեպում Հենրի 3–րդ թագավորը հրահանգում է Անժուների հետ մենամարտից առաջ հիշել Աստծուն և ծեսերը պահպանելու անհրաժեշտությունը։ Նա հատկապես շեշտում է այն մեթոդների կիրառման անթույլատրելիությունը, ինչպիսին է, օրինակ՝ «Ժարնակի հարվածը»։

Բայց ո՞րն է այդ «Ժարնակի հարվածի» էությունը, և ինչո՞ւ է այն դարձել թևավոր խոսք։ Այն, ինչը հայտնի է որպես «Ժարնակի հարված», հանկարծակի, ցավոտ հարված է ծնկին՝ ուղղված ջլերը կտրելուն։ Այնուամենայնիվ, Ժարնակը միակ սուսերամարտիկը չէր, որ կիրառել էր նման տեխնիկա. նմանատիպ տեխնիկաներ հանդիպել են նրանից և՛ առաջ և՛ հետո, հատկապես սուսերի իտալացի վարպետների շրջանում: Նրանց ավանդույթներում դա կոչվում էր «Ridoppio falso manco», որը նշանակում է հարված ձախից՝ ներքևից դեպի վեր։ Այդ հարվածը հիշատակված է սուսերամարտի հնագույն դասագրքերում, թեև դրա ճշգրիտ նշանակությունը մնում է անհասկանալի: Ի դեպ, Ժարնակին վարժեցրել էր իտալացի վարպետ կապիտան Կեզը, ուստի համարվում է, որ այդ հարվածի կասկածելի համբավի համար ավելի շատ պատասխանատու են ոչ թե ֆրանսիացիները, այլ իտալացիները:

Հիմա՝ մի փոքր նախապատմություն: Գի դե Շաբո սինյոր Ժարնակը (1514-1584) ֆրանսիացի պալատական, զինվոր և նահանգապետ էր։ Ֆրանցիսկոս 1-ին թագավորի արքունիքում նրա անունը սկանդալի մեջ էր հայտնվել, նրան մեղադրել էին սեփական խորթ մոր հետ սիրային կապ ունենալու մեջ։ Իր համբավը վերականգնելու համար էլ Ժարնակը մարտահրավեր էր նետել այդ լուրերը տարածող մարդուն՝ սինյոր դը Լա Շատայնին, որը համարվում էր Ֆրանսիայի լավագույն սուսերամարտիկն ե րից մե կը։ Ժար նակն, իր հեր թ ի ն , առանձնապես հմուտ չէր սուսերամարտում։ 1547 թվականի հուլիսի 10-ին տեղի է ունեցել այդ հայտնի մենամարտը։ Մինչ դուելն սկսվելը, երկու մարտիկներն էլ Ավետարանի վրա երդվել են, որ կռվում են հանուն ճշմարտության, և որ նրանցից ոչ մեկը չի դիմել կախարդության։ Նրանք երկար ժամանակ փոխանակել են հարվածներ, սակայն ապարդյուն, ապա Ժարնակը շեղող շարժում է կատարել՝ ստիպելով մրցակցին ձեռքերը բարձրացնել, իսկ հետո արագ հարվածել է նրա ծնկին։ Թեև վերքն ինքնին լուրջ չէր, բայց Լա Շատենյեն կորցրել է հավասարակշռությունն ու ընկել: Ժարնակն անմիջապես պահանջել է, որ նա ընդունի պարտությունը և ներողություն խնդրի, սակայն հանդիսատեսը ցնցված է եղել անսպասելի արդյունքից։ Ինքը՝ Լա Շատենյեն, հրաժարվել է ընդունել պարտությունը՝ փորձելով վեր կենալ և շարունակել պայքարը։ Իհարկե, Ժարնակը կարող էր վերջ տալ իր հակառակորդին, բայց փոխարենը զինաթափել է նրան։ Արդյունքում արքան է միջամտել և դադարեցրել մենամարտը։

Պատմությունը, սակայն, այդ ճակատամարտը հիշել է ոչ թե որպես ազնիվ հաղթանակ, այլ որպես ուժի նկատմամբ խորամանկության հաղթանակ։ Համարվում էր, որ Լա Շատենյեն պետք է հաղթեր, ի վերջո, նա լավագույն սուսերամարտիկն էր, բայց ճակատագիրն այլ կերպ է որոշել: Ինքը՝ Ժարնակը, հետագայում իտալական պատերազմների ժամանակ ապացուցել է, որ տաղանդավոր զինվորական է, և 1559 թվականին նշանակվել է Լա Ռոշելի նահանգապետ։

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում