Երևան, 28.Հոկտեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Գիտնականները ԴՆԹ անալիզի միջոցով Կոլումբիայի՝ 2000 տարի առաջ անհետացած անհայտ բնիկ ժողովրդի հետքեր են հայտնաբերել

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Ներկայիս Կոլումբիայի տարածքում հազարավոր տարիներ առաջ ապրած որսորդ-հավաքողների ապրած մարդկանց հին ԴՆԹ-ի նոր վերլուծությունը նախկինում անհայտ գենետիկական նախնիներ է բացահայտել:  

Science Advances հանդեսում հրապարակված հետազոտության մեջ նման ծագում ունեցող մարդիկ ապրել են ժամանակակից Բոգոտայի մոտակայքում շուրջ 6000 տարի առաջ, բայց անհետացել են մոտ 4000 տարի անց։

Հարավային Ամերիկա հասած առաջին բնիկ ժողովուրդներից մի քանիսը բնակություն են հաստատել ներկայիս Բոգոտայի մերձակայքի սարահարթի Ալտիպլանո լեռան վրա։ Վաղ և միջին հոլոցենի (11 հազար 700-ից մինչև 4000 տարի առաջ) ընթացքում տարածաշրջանում տեղի են ունեցել մի շարք մշակութային տեղաշարժեր, և հետազոտողներն արդեն տեղյակ էին մոտ 2800 տարի առաջ Հերերայի ժամանակաշրջանում ի հայտ եկած կերամիկայի զարգացման մասին։ Սակայն այն, թե ինչպես է այս տեխնոլոգիան հասել տարածաշրջան, առ այսօր բանավեճի առարկա է։

Տարածաշրջանում հին բնակչության տեղաշարժերը հետազոտելու համար հետազոտողները Ալտիպլանոյի հինգ հնագիտական ​​վայրերից վերցված 5500 տարվա վաղեմության 21 կմախքների ոսկորների և ատամների նմուշներ օգտագործելով՝ հաջորդականացրել են գենոմները:

Դրանց թվում էին Չեկուա անունով հայտնի վայրից յոթ գենոմ, որը թվագրվում է 6000 տարի առաջ, ինը գենոմ՝ Հերերա ժամանակաշրջանից՝ մոտ 2000 տարի առաջ, երեք գենոմ՝ Մուիսկա ժամանակաշրջանից, որոնց մնացորդները 1200-500 տարվա են, և երկուսը՝ Բոգոտայից հյուսիս ընկած Գուանեի պոպուլյացիաներից՝ շուրջ 530 տարի առաջ։

Սակայն մոտ 4000 տարի անց Չեկուայում հայտնաբերված այս պոպուլյացիան լիովին անհետացել էր։ Ավելի ուշ շրջանում բնակեցված խմբերի ԴՆԹ-ի հետքեր ևս չեն հայտնաբերվել։

«Մենք չկարողացանք գտնել այս վաղ որսորդ-հավաքողների որևէ ժառանգ Կոլումբիայի բարձրավանդակներից. գեները չեն փոխանցվել: Դա նշանակում է, որ Բոգոտայի շրջակայքում բնակչության ամբողջական փոխանակում է տեղի ունեցել», -նշել են գիտնականները:

Հայտնագործությունները ենթադրում են, որ Հերերայի ժամանակաշրջանի վաղ շրջանում տեղի ունեցած մշակութային փոփոխությունները, մասնավորապես՝ կավագործության օգտագործման աճը, 6000-2000 տարի առաջ տարածաշրջան են բերել Կենտրոնական Ամերիկայից Հարավային Ամերիկա գաղթած խմբերը։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Mining Armenia Forum 2026․ մեկնաբանում է արհեստական բանականությունըBrent-ը թանկացել է՝ հասնելով մեկ բարելի դիմաց 115,46 դոլարի Հայաստանը՝ բնության պահպանությանն ուղղված ներդրումների ներգրավման ճանապարհին ԵԱՏՄ զեկույցը շատերի մոտ է լուրջ հարցեր և մտահոգություններ առաջացրել. Հայաստանի համար լրացուցիչ խոշոր ռիսկերը ուղղակի անթույլատրելի են. Գագիկ Ծառուկյան Անվտանգության բաժնի աշխատակիցը փրկել է ջրում խեղդվող աղջկանԸնդդիմադիր դասախոսներին աշխատանքից հեռացնում են ծիծաղելի պատճառաբանություններով. Ատոմ ՄխիթարյանԱՄՆ-ն Պարսից ծոցի երկրներին զգուշացրել է նոյեմբերի 3-ից հետո հնարավոր ռազմական գործողությունների մասին․ WSJ Թրամփը Բայդենին մեղադրել է Ուկրաինային անհատույց զենք փոխանցելու մեջ 18 արդարների գործով հաջորդ դատական նիստը տեղի կունենա հոկտեմբերի 29-ինԱՄՆ-ը կարող է նոյեմբերի 3-ից հետո ռազմական գործողություն սկսել Իրանի դեմ Թրամփը հույս ունի մոտ ապագայում հանդիպել Պուտինին և Զելենսկուն Լվացվում են Կիևյան փողոցի շենքերը. քաղաքապետարան Ծանրամարտի ԱԱ. Հայաստանն այսօր ունի մեկ ներկայացուցիչ Սպիտակում հայտնաբերվել է ալկnհոլի ազդեցության տակ գտնվող տղամարդը, նրա ավտոմեքենան ավելի ուշ հայտնաբերվել է նույն փողոցի վերջնամասում ԱՄՆ-ի ծախսերը Իրանի պшտերազմի վրա աճել են՝ հասնելով ավելի քան 47 միլիարդ դոլարի՝ համաձայն Պենտագոնի գնահատականի. Reuters ՔՊ-ն ու տեղական ֆեոդալները ՏԻՄ-երում միացել էին, մեր կռիվն իրանց դեմ էր. Ավետիք Չալաբյան Վթար․ ջուր չի լինելու մինչեւ 20:00-ն Իսրայելի խորհրդարանական ընտրություններում վերջնական մասնակցությունը կազմել է 77,7 տոկոս Կոմունալները չվճարելու համար 16-ամյա տղան դանակահարել է 22-ամյա եղբորըՊատերազմի մեկնարկից ի վեր առաջին անգամ Ռուսաստանն իրավունք է ստացել օլիմպիական մարզաձևի աշխարհի առաջնություն անցկացնել Երևանում ու մարզերում էլեկտրաէներգիայի անջատումներ կլինեն Ինչ փոխարժեք է սահմանվել այսօր՝ հոկտեմբերի 28-ին Տարադրամի փոխարժեքները հոկտեմբերի 28-ին Գազամատակարարման դադարեցում Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի մի շարք հասցեներում Հորոսկոպի 3 նշան, ում համար նոյեմբերը հաջողության ամիս կլինի«Ադրբեջանի ճնշումների ֆոնին նոր քրեական գործ՝ Սերժ Սարգսյանի դեմ»․ Աբրահամյան Հայաստանին պետք է հեռացնել ՀԱՊԿ-ից. Բորդյուժա ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են Զգոն եղեք․ Սպասվում է գեոմագնիսական խանգարումների նոր ալիքԲուրաստան բնակավայրում 24-ամյա վարորդը «Opel Combo»-ով վրաերթի է ենթարկել 75-ամյա հետիոտնինԷրդողանը Մակրոնին հրավիրել է ԹուրքիաՄեծամորում բացառիկ գտածոներ են հայտնաբերվելՌուսաստանի նախագահը հայտարարել է Իրանում ատոմակայանի շինարարությունը շարունակելու մասինՍա է հայկական մրցավարության իրական դեմքը. Նոայի արձագանքը՝ Հենրիկ Նալբանդյանի գործողություններինԻնչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերինԹրամփը խոստացել է պաշտոնապես արգելել «արհեստական բանականություն» եզրույթի օգտագործումըՌԴ ՊՆ-ն հաղորդագրություն է տարածելՎիճաբանություն և ծեծկռտnւք ազգականների միջև. կա զnհՓաշինյանի յուրաքանչյուր զիջում Ադրբեջանի համար նոր պահանջ ներկայացնելու նոր առիթ է․ Ուժեղ ՀայաստանՄեր բախտը չի բերել, որ մենք ունենք ադրբեջանա-թուրքամետ իշխանություններ. Սամվել ԿարապետյանԳողություն է բացահայտվել, գողի տանը կանեփի 169 բույս է հայտնաբերվելՀայ-իրանական սահմանին խայտառակ վիճակ է․ Տիգրան ԱբրահամյանՈչ թե խաղաղության, այլ Ալիևի պատերազմել - չպատերազմելու քմահաճույքի երաշխիքն են Փաշինյանի զիջումները․ Անուշ ՄիրզոյանԻշխանությունների ներկայացրած TRIPP նախագիծը ո՞ւմ շահերն է սպասարկելու. որպես հուշում՝ ոչ Հայաստանի. Ուժեղ ՀայաստանՄաքուր Սևան՝ ապագա սերունդներին․ «Թովմասյան» հիմնադրամի բնապահպանական առաքելությունը (տեսանյութ)Կոնվերս Բանկը հայտարարում է ՀՀ դրամով պարտատոմսերի տեղաբաշխման մասինԿարեն Ասլանյանը հաղթել է Ադրբեջանի ներկայացուցչին և հռչակվել աշխարհի չեմպիոնԹրամփի խորհրդականը Սուդանում սովի հետ կապված իրավիճակը որակել է «աղետալի»Փաշինյանն իր ու իր թիմի վրա դուրս կգա, եթե լրտես է ման գալիս, թող արագ շարժվի այդ ուղղությամբ. Սամվել ԿարապետյանՄենք ցանկացած օր պատրաստ ենք Փաշինյանի ասած արտահերթին, մարդդիկ զզվում են իրենցից․ Կարապետյան