ASKAP J1832-0911՝ խորհրդավոր օբյեկտ Ծիր Կաթին գալակտիկայում. Տիեզերական երևույթների նոր դաս է հայտնաբերվել

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Միջազգային աստղագետների թիմը Ծիր Կաթին գալակտիկայում հայտնաբերել է եզակի տիեզերական օբյեկտ, որը զարմանալի պարբերականությամբ արձակում է ռադիոալիքների և ռենտգենյան ճառագայթների համաժամանակյա իմպուլսներ: ASKAP J1832-0911 անվանումը ստացած օբյեկտը գտնվում է Երկրից մոտ 15,000 լուսային տարի հեռավորության վրա: Nature ամսագրում հրապարակված հետազոտությունը ներկայացնում է երկարապարբեր ժամանակավորի (LPT) առաջին դիտարկումը, որը միաժամանակ ճառագայթում է երկու տիրույթներում և կարող է վկայել տիեզերական մարմինների նոր դասի մասին:

Ի՞նչ է ASKAP J1832-0911-ը

Օբյեկտը յուրաքանչյուր 44 րոպե արձակում է ռադիոալիքների և ռենտգենյան ճառագայթների երկու րոպե տևողությամբ հզոր բռնկումներ: Այս խիստ պարբերականությունը տարբերում է այն հայտնի աստղաֆիզիկական աղբյուրներից, ինչպիսիք են պուլսարները, որոնք ճառագայթում են միլիվայրկյանների կամ վայրկյանների ընդմիջումներով:

• Դասակարգում. ASKAP J1832-0911-ը պատկանում է երկարապարբեր ժամանակավորների (LPT) հազվագյուտ դասին, որոնք հայտնաբերվել են 2022 թվականին: LPT-ները արձակում են ռադիոիմպուլսներ՝ րոպեներից մինչև ժամեր ընդմիջումներով: Այսօր հայտնի է ընդամենը 10 նման օբյեկտ:
• Առանձնահատկություն. Սա առաջին LPT-ն է, որի մոտ գրանցվել է ռենտգենյան ճառագայթում՝ համաժամանակյա ռադիոալիքների հետ, ինչը այն դարձնում է եզակի: «Այս օբյեկտը նման չէ մեր տեսած որևէ բանի», - նշել է հետազոտության գլխավոր հեղինակ Ցզիտեն (Էնդի) Վանը Կերտինի համալսարանից (Ավստրալիա):

Ինչպե՞ս է հայտնաբերվել օբյեկտը

Հայտնագործությունը դիտարկումների հաջող համընկնման արդյունք է.

• ASKAP ռադիոտելեսկոպ (Ավստրալիա): Ի սկզբանե գրանցել է օբյեկտի ռադիոիմպուլսները: ASKAP-ը, որը Square Kilometre Array նախագծի մաս է, ունի լայն տեսադաշտ՝ հնարավորություն տալով սկանավորել երկնքի մեծ հատվածներ:
• Chandra ռենտգենյան աստղադիտարան (NASA): Պատահաբար դիտարկել է երկնքի նույն հատվածը՝ գրանցելով համաժամանակյա ռենտգենյան բռնկումներ: «Ռենտգենյան ճառագայթների հայտնաբերումը նման էր խոտի դեզում ասեղ գտնելուն», - ասել է Վանը:
• Հաստատում. MeerKAT (Հարավային Աֆրիկա) և GMRT (Հնդկաստան) ռադիոտելեսկոպների տվյալները հաստատել են ռենտգենյան բռնկումների ժամանակ ռադիոճառագայթման պայծառությունը:

Համակցված դիտարկումները ցույց են տվել, որ օբյեկտն ունի կոմպակտ կառուցվածք (ռենտգենյան ճառագայթները վկայում են բարձր խտության մասին) և հզոր մագնիսական դաշտ (ռադիոալիքները խոսում են կազմակերպվածության մասին):

Հնարավոր վարկածներ

Գիտնականները մի քանի ենթադրություն են առաջ քաշել ASKAP J1832-0911-ի բնույթի վերաբերյալ, սակայն ոչ մի վարկած ամբողջությամբ չի բացատրում դիտարկումները.

1. Մագնետար. Գերխիտ աստղի մնացորդ՝ հզոր մագնիսական դաշտով: Սակայն մագնետարները սովորաբար ունեն ավելի կարճ ճառագայթման պարբերություններ (վայրկյաններ), և 44-րոպեանոց ցիկլը չափազանց երկար է:
2. Երկվորյակ համակարգ. Հնարավոր է, օբյեկտը բաղկացած է սպիտակ գաճաճից (էվոլյուցիայի վերջում գտնվող մագնիսացված աստղ) և ուղեկից աստղից: Սակայն ռադիո- և ռենտգենյան իմպուլսների համաժամանակյա լինելը բնորոշ չէ նման համակարգերին:
3. Օբյեկտների նոր դաս. ASKAP J1832-0911-ը կարող է ներկայացնել անհայտ տիպի տիեզերական մարմիններ, որոնք պահանջում են աստղային էվոլյուցիայի մոդելների վերանայում կամ նույնիսկ նոր ֆիզիկա: «Մեկ նման օբյեկտի հայտնաբերումը հուշում է, որ կան բազմաթիվ այլ օբյեկտներ», - նշել է հետազոտության համահեղինակ Նանդա Ռեան Կոսմոսի գիտությունների ինստիտուտից (Իսպանիա):

Ինչո՞ւ է սա կարևոր

1. Նոր ֆիզիկա. Երկու տիրույթներում համաժամանակյա ճառագայթումը հակասում է ընթացիկ մոդելներին, ինչը կարող է հանգեցնել նյութի վարքագծի վերանայման ծայրահեղ պայմաններում:
2. Աստղերի էվոլյուցիա. LPT-ների բնույթի հասկացումը կօգնի ճշգրտել նեյտրոնային աստղերի, սպիտակ գաճաճների կամ այլ կոմպակտ օբյեկտների գործընթացները:
3. Տիեզերական փարոսներ. ASKAP J1832-0911-ի նման LPT-ները գործում են որպես բնական լաբորատորիաներ՝ մագնիսական դաշտերի և պլազմայի ուսումնասիրման համար:
4. Ապագա հայտնագործություններ. ASKAP-ի և Chandra-ի դիտարկումների հաջողությունը խթանում է այլ LPT-ների որոնումը, ինչը կարող է բացահայտել դրանց քանակը Ծիր Կաթինում:

Տեխնիկական մանրամասներ

• Գտնվելու վայր. Օբյեկտը գտնվում է Ծիր Կաթինի հարթությունում՝ աստղերով, գազով և փոշով լի տարածքում, ինչը դժվարացնում է դիտարկումները:
• Ճառագայթում. Ռադիոալիքները վկայում են կառուցվածքային մագնիսական դաշտի, իսկ ռենտգենյան ճառագայթները՝ բարձր էներգիայի և կոմպակտության մասին (օբյեկտի տրամագիծը, հավանաբար, 20 կմ-ից պակաս է):
• Պարբերականություն. Բռնկումները տևում են 120 վայրկյան յուրաքանչյուր 2640 վայրկյանից (44 րոպե), ինչը անսովոր է աստղաֆիզիկական օբյեկտների համար:
• Գործիքներ.
  • ASKAP՝ 50 մկՅան զգայունությամբ, 30 քառակուսի աստիճան տեսադաշտով:
  • Chandra՝ 0.5 անկյունային վայրկյանի թույլտվությամբ՝ 0.2–10 կեՎ տիրույթում:
  • MeerKAT և GMRT՝ հաստատել են ռադիոճառագայթումը 1–2 ԳՀց հաճախականություններով:

Սահմանափակումներ և հեռանկարներ

• Անորոշություն. Օպտիկական կամ ինֆրակարմիր տվյալների բացակայությունը սահմանափակում է օբյեկտի մասին պատկերացումները:
• Դիտարկումներ. ASKAP-ի և Chandra-ի համընկնումը պատահական էր, ինչը ընդգծում է համակարգված դիտարկումների անհրաժեշտությունը:
• Ապագա հետազոտություններ.
  • Ինտեգրում այնպիսի տելեսկոպների հետ, ինչպիսիք են SKA-ն (ASKAP-ի ապագա փուլ) և XMM-Newton-ը՝ նման օբյեկտների որոնման համար:
  • Մագնիսոսֆերայի և պլազմայի մոդելավորում՝ 44-րոպեանոց ցիկլը բացատրելու համար:

Եզրակացություններ

ASKAP J1832-0911-ի հայտնաբերումը, որը յուրաքանչյուր 44 րոպե արձակում է ռադիո- և ռենտգենյան համաժամանակյա իմպուլսներ, սենսացիա է աստղագիտության մեջ: ASKAP ռադիոտելեսկոպի և Chandra աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված օբյեկտը չի տեղավորվում հայտնի մոդելներում և կարող է վկայել տիեզերական մարմինների նոր դասի մասին: Nature-ում հրապարակված հետազոտությունը ընդգծում է երևույթի եզակությունը և բացում է ճանապարհ նոր հայտնագործությունների համար Ծիր Կաթինում: Աստղագետները շարունակում են դիտարկումները՝ այս տիեզերական «փարոսի» առեղծվածը բացահայտելու համար, որը կարող է փոխել Տիեզերքի մասին մեր պատկերացումները:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ