Ինչպես կարող են տները խնայել և գումար վաստակել օգտագործելով արևային էներգիան. Սլավուտիչի նախաձեռնությունը

Սլավուտիչում Ուկրաինայի առաջին էներգետիկ կոոպերատիվի՝ «Արևոտ քաղաքի» ստեղծումը հավատքի պատմություն է այն գաղափարի նկատմամբ, որն առաջին հայացքից անհնար էր թվում, գրում է rbc.ua–ն։

Մինչ էներգետիկ շուկայի խոշոր խաղացողները կառուցում էին հսկայական էլեկտրակայաններ (օրինակ Նիկոպոլի և Պոկրովսկայի արևային էլեկտրակայանները, որոնք ունեն հարյուրավոր մեգավատտ հզորություն), նախաձեռնող անհատների մի փոքր խումբ, այդ թվում կոոպերատիվի ղեկավար Դմիտրի Վերբիցկին, առաջ քաշեցին պարզ, բայց հավակնոտ հարց. ինչպե՞ս կարող են սովորական քաղաքացիները մասնակցել կանաչ էներգիայի արտադրությանը։

Հիմա Դմիտրի Վերբիցկին խոստովանում է, որ գաղափարը միանգամից չի առաջացել։ Առաջացման խթանը եկել է ցանկությունից հասկանալու, թե ինչպե՞ս կարող են անհատները ներդրումներ կատարել վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներում և շահույթ ստանալ «կանաչ» սակագնից, որը ուշադրության կենտրոնում է։ Ոգեշնչումը եկել է եվրոպական փորձից, որտեղ էներգետիկ կոոպերատիվները տարածված են։ Այդ մոդելը թվում էր իդեալական, քանի որ այն ապահովում էր ժողովրդավարական մոտեցում և հանրության անմիջական ներգրավվածություն նախագծում։ Ակտիվիստ ընկերների նախաձեռնող խումբը որոշեց, որ պետք է գործի, չնայած Ուկրաինայում կար նման փորձի պակաս։ Նրանք սկսեցին փնտրել պատրաստի լուծումներ դասընթացների միջոցով, բայց արագ հասկացան, որ իրականությունը հեռու է տեսությունից։ Դա միայն խթանեց նրանց վճռականությունը: «2019 թվականին մենք որոշեցինք, որ պետք է ստեղծենք կոոպերատիվ, քանի որ դա ժողովրդավարական է և հետաքրքիր», — հիշում է Վերբիցկին։

Արևային էլեկտրակայանների տեղանք փնտրելիս թիմը դիտարկեց բազմաթիվ շրջաններ վերլուծելով դրանց բոլոր առավելություններն ու թերությունները։ Վերջիվերջո, նրանք ընտրեցին Սլավուտիչը, որտեղ տեղական իշխանությունները ցուցաբերեցին ամենամեծ հետաքրքրությունը և համագործակցության պատրաստակամությունը։

Քաղաքապետարանի և քաղաքային խորհրդի աջակցությունը ստանալուց հետո նախաձեռնողական խումբը սկսեց ներգրավել մարդկանց, նրանք անցկացրեցին բաց հանդիպումներ, որտեղ ներկայացրին գաղափարը և բիզնես պլանը։ Արդյունքը գերազանցեց սպասումները. մոտ 100 անդամ, ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ իրավաբանական անձինք, միացան կոոպերատիվին, որոնցից ավելի քան 50%-ը Սլավուտիչի բնակիչներ էին, ինչը հատկապես արժեքավոր է։ 6 միլիոն գրիվնայի համատեղ ներդրումների շնորհիվ կոոպերատիվը կառուցեց երեք արևային էլեկտրակայան վարչական շենքերի տանիքներին։ Սակայն նախագիծը անմիջապես բախվեց դժվարությունների։

2021 թվականին օրենսդրության փոփոխությունները կրճատեցին «կանաչ» սակագինը, իսկ լայնածավալ ներխուժումը հանգեցրեց վճարումների դադարեցման։ Դրան չնայած, կայանները գոյատևեցին և նույնիսկ օգնեցին քաղաքին, օկուպացիայի և էլեկտրաէներգիայի անջատումների ժամանակ Սլավուտիչի բնակիչները գալիս էին կենտրոն իրենց սարքերը արևային էներգիայով լիցքավորելու։

«Ամենաարժեքավորը միասնական համայնքն է, որը բաղկացած է Սլավուտիչի քաղաքացիներից։ Հուզական կապը, քանի որ կոոպերատիվը տալիս է ընդհանուր գործի զգացողություն, որտեղ բոլորը համասեփականատեր են, և որտեղ որոշումները կայացվում են միասին։ Սա է, ինչը տարբերակում կոոպերատիվը սովորական բաժնետիրական ընկերություններից», — ասել է Դմիտրոն։

«Էկոդիա»-ի էներգետիկայի բաժնի ղեկավար Կոնստանտին Կրինիցկին հաստատում է, որ էներգետիկ համայնքները համապարփակ լուծում չեն, այլ բաշխված արտադրության կարևոր տարր, որը բարձրացնում է համայնքների էներգետիկ դիմադրողականությունը և անվտանգությունը։ Էներգետիկ համայնքները անհատների, քաղաքապետարանների, կազմակերպությունների կամ բիզնեսների միավորումներ են, որոնք որոշել են համատեղ մշակել վերականգնվող էներգիայի նախագծեր։

Հիմնական առավելությունը մասշտաբայնությունն է, եթե մեկ անհատը սահմանափակ ռեսուրսներ ունի, ապա միավորումը թույլ է տալիս իրականացնել ավելի մեծ նախագիծ, որը զգալի տնտեսական և սոցիալական օգուտներ է բերում ոչ միայն մասնակիցներին, այլ նաև ամբողջ համայնքին: Դա օգնում է կրճատել կոմունալ վճարները և էներգիա է մատակարարում կարևորագույն օբյեկտներին։

«Ներկայումս Ուկրաինան չունի էներգետիկ համայնքների միասնական իրավական սահմանում: Մենք այդ հասկացությունը ընդունում ենք եվրոպական դիրեկտիվներից, որը մեր եվրաինտեգրման պարտավորությունների մի մասն է: Այնուամենայնիվ, կան ռիսկեր, որ օրենսդրությունը կընդունվի սահմանափակումներով: Ամենամտահոգիչ պահանջն այն է, որ նման համայնքները լինեն բացառապես ոչ առևտրային կազմակերպություններ», — ասել է Կրինիցկին։

Մասնագետի խոսքով դա հակասում է եվրոպական պրակտիկային և կարող է զգալիորեն սահմանափակել խոշորածավալ նախագծեր իրականացնելու հնարավորությունը, քանի որ «մարդիկ պարզապես չեն տեսնի միավորվելու և ավելի լայն մտածելու իմաստը»: Հետևաբար, իրենք փորձում են  հեռացնել այդ դրույթը օրինագծից։

Նման նախագծերը կարող են ֆինանսավորվել տարբեր աղբյուրներից՝ մասնակիցների ներդրումներից, տեղական բյուջետային միջոցներից և դրամաշնորհային ու վարկային ծրագրերից։ Չնայած դրան վերականգնվող էներգիայի անկայունության մասին տարածված առասպելը մնում է։

Այնուամենայնիվ, այդ խնդիրը լուծվում է ժամանակակից տեխնոլոգիաների, մասնավորապես էներգիայի կուտակման համակարգերի շնորհիվ, որոնք թույլ են տալիս կուտակել ավելցուկային էներգիան, ինչպես նաև ցանցի արդիականացումը։

Կարևոր է հասկանալ, որ էներգետիկ համայնքները չեն ձգտում անջատվել հիմնական էներգետիկ ցանցից։ Ընդհակառակը, նրանք դրա անբաժանելի մասն են կազմում բարձրացնելով դրա կայունությունը և դիվերսիֆիկացնելով դրա աղբյուրները։ Դա նրանց իրական արժեքն է։

«Մենք ավելի շատ կենտրոնանում ենք էներգետիկ անվտանգության վրա: Եթե Ռուսաստանը շարունակի ոչնչացնել մեր էներգետիկ ենթակառուցվածքները, մարդիկ դա ավելի պարզ կհասկանան, քան միայն կլիմայի փոփոխության պատճառով բացատրելը», — ասում է Կոնստանտին Կրինիցկին։

Միևնույն ժամանակ, ուկրաինական փորձը արդեն իսկ գրավել է եվրոպացիների ուշադրությունը: Մասնագետի խոսքով Շվեդիայում, Ֆինլանդիայում և Բալթյան երկրներում՝ Էստոնիայում, Լիտվայում և Լատվիայում, հասարակական կազմակերպությունները ակտիվորեն քննարկում են, թե ինչպես կարող է վերականգնվող էներգիան լինել ոչ միայն կլիմայական քաղաքականության գործիք, այլ նաև անվտանգության գործոն։ «Նրանք ուսումնասիրում են Ուկրաինայի փորձը և փորձում են փոխանցել, որ վերականգնվող էներգիան նաև անվտանգության մասին է, այլ ոչ թե միայն կլիմայի փոփոխության։ Նրանց կազմակերպությունները ուղղակիորեն ասում են. եթե պատերազմ սկսվի, ապակենտրոնացված էներգիան կօգնի համայնքներին մնալ դիմացկուն», — նշել է Կրինիցկին։

«Արևոտ քաղաքի» օրինակը ցույց է տալիս, որ համայնքները կարող են ինքնուրույն սկսել և պահպանել վերականգնվող էներգիայի նախագծեր։ Դրանք չեն լուծի էներգետիկ համակարգի բոլոր խնդիրները, բայց կարող են դառնալ կարևոր գործիք դիմադրողականությունը բարձրացնելու, գումար խնայելու և տեղական համագործակցությունը խթանելու համար։ Նման նախաձեռնությունների շարունակական հաջողությունը կախված կլինի հստակ օրենսդրությունից, ֆինանսավորման հասանելիությունից և համայնքների պատրաստակամությունից համատեղ ռեսուրսները միավորել ընդհանուր նպատակի համար։

Հայաստանում արևային պանելներ արտադրող առաջին և միակ ընկերությունը Սոլարոնն է։

Տեղադրե՛ք  SolarOn արևային կայան և զրոյացրեք էլեկտրաէներգիայի ծախսը։

Գրե՛ք կամ զանգահարեք և ստացեք անվճար հաշվարկ Ձեզ անհրաժեշտ արևային կայանի հզորությանն ու արժեքի վերաբերյալ։

Զանգահարեք 8757, 010 440055

էլ. փոստ ֊ [email protected]