Երևան, 12.Սեպտեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Քաղցկեղը կանխել կարելի է․ բժիշկների խորհուրդներ, որոնք կարող են փրկել կյանքեր

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Քաղցկեղը մնում է 21-րդ դարի ամենածանր և տարածված հիվանդություններից մեկը։ Սակայն մասնագետները մեկ բան շեշտում են անընդհատ՝ այս հիվանդությունը միշտ չէ, որ դատավճիռ է։ Բժշկական առաջընթացը և առողջ կենսակերպը հնարավորություն են տալիս զգալիորեն նվազեցնել քաղցկեղի առաջացման վտանգը, իսկ որոշ դեպքերում՝ ամբողջությամբ կանխել այն։

 Առողջ սնունդ՝ առաջին պաշտպանական գիծը

Սննդակարգը քաղցկեղի դեմ պայքարի ամենաարդյունավետ գործիքներից է։ Բժիշկները խորհուրդ են տալիս նվազեցնել վերամշակված մսամթերքի, շաքարի և ճարպային սննդի քանակը՝ փոխարինելով դրանք բանջարեղենով, մրգերով և ամբողջական հացահատիկով։
«Մեր ամենօրյա ընտրությունները ձևավորում են մեր օրգանիզմի պաշտպանական կարողությունը», – ասում է սննդաբան Արփինե Գասպարյանը։ Նրա խոսքով՝ բջջանյութով հարուստ սնունդը նվազեցնում է հաստ աղիքի և ստամոքսի քաղցկեղի առաջացման ռիսկը։

 Ծխախոտի և ալկոհոլի հրաժարումը՝ պարզ, բայց վճռական քայլ

Համաշխարհային առողջապահական կազմակերպության (ՀԱԿ) տվյալներով՝ քաղցկեղի բոլոր դեպքերի շուրջ 30%-ը կապված է ծխախոտի օգտագործման հետ։ Ծխելը մեծացնում է ոչ միայն թոքերի, այլև բերանի խոռոչի, կոկորդի և միզապարկի քաղցկեղի վտանգը։
Ալկոհոլը նույնպես կարևոր ռիսկային գործոն է․ չափից շատ սպառումը վնասում է լյարդը և մեծացնում է կրծքագեղձի ու լյարդի քաղցկեղի հավանականությունը։

 Շարժումը օրգանիզմի բնական զենքն է

Ֆիզիկական ակտիվությունը նվազեցնում է ավելորդ քաշը, որը, իր հերթին, կապված է մի շարք քաղցկեղների զարգացման հետ։ Բժիշկները խորհուրդ են տալիս օրական առնվազն 30 րոպե քայլել, լողալ կամ կատարել թեթև մարզանք։
«Ամեն օր շարժվելը նույնքան կարևոր է, որքան առողջ սնվելը», – ընդգծում են օնկոլոգները։

Արևից պաշտպանվելը նույնպես կանխարգելում է

Մաշկի քաղցկեղի դեպքերը շարունակ աճում են ամբողջ աշխարհում։ Մասնագետները խորհուրդ են տալիս խուսափել արևի տակ երկար մնալուց, հատկապես կեսօրին, և միշտ օգտագործել արևապաշտպան քսուք SPF 30 և ավելի բարձր գործակցով։

Պարբերական զննումներ՝ կանխարգելման կարևոր պայման

Քաղցկեղի վաղ հայտնաբերումն էականորեն բարձրացնում է բուժման արդյունավետությունը։ Օրինակ՝ մոլեկուլային թեստավորումը կամ մոմոգրաֆիան կարող են հիվանդությունը բացահայտել այն փուլում, երբ դեռ լիովին բուժելի է։


Եզրակացություն․
Քաղցկեղի դեմ պայքարի ամենահզոր միջոցը սեփական առողջության նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքն է։ Առողջ սնունդ, շարժում, վատ սովորությունների բացառում և պարբերական բժշկական ստուգումներ — սա այն պարզ բանաձևն է, որը կարող է փրկել հազարավոր կյանքեր։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Ե՞րբ և ինչպե՞ս մարդիկ սկսեցին «հոկեյ» խաղալ խոտի վրա. «Փաստ»ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (12 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ). Կենսաթոշակը բարձրացվել է, Բաղրամյան պողոտայի ցույցը ցրվել է. «Փաստ»Եկեղեցին մեզ սովորեցնում է լինել բարի․ այսօր մեր ժողովուրդն ամենաշատը բարության կարիքն ունի․ Լիլիթ ԱրզումանյանԳեղեցիկ ժեստ երկակի իմաստով. եվրոպական աջակցությունը Հայաստանին հակառակ արդյունք է տվել. «Փաստ»Մեր ուժը մեր աշխատակիցներն են. Արման ԳրիգորյանԲավական է նստել երկու աթոռի վրա. «Փաստ»«Եթե կոտրվենք, դա Գագիկին դուր չի գա, պետք է միասնական լինենք, որ հաղթենք այս ցավին». Գագիկ Միկիչյանն անմահացել է սեպտեմբերի 30-ին Ջրականում. «Փաստ»Ի՞նչ կասեր Նարեկ Կարապետյանն իր մանկության Նարեկին, և ի՞նչ ուղերձ ունի նա Հայաստանի երեխաներին«Առաջին հերթին չեզոքացնել այն ընդդիմադիրներին, որոնք ունեն ռեսուրսներ, և դրանք ինչ-որ պահի կարող են ծառայել փոփոխությունների նպատակին». «Փաստ»«2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին ընդդիմադիր 4 ուժերը ստացել են 80%-ով ավելի շատ ձայն, քան 2021-ին․ Նարեկ Կարապետյան Երբ մի հարցուպատասխանը բացահայտում է իրավիճակի ծանրության ողջ պատկերը. «Փաստ»Ի՞նչ փոխհատուցում կտրամադրվի Արցախից բռնի տեղահանված և պետական ուսհաստատություններ ընդունված ուսանողներին. նախագիծ. «Փաստ»Հայաստանում մարդու իրավունքների խախտումները կրում են զանգվածային ու համակարգված բնույթ. «Փաստ»Ընտրություններն անցան, «սերն» ու «սրտիկներն» էլ հետը. «Փաստ»Տեղերում տրամադրություններ են շոշափում. «Փաստ»Oրենքի առաջ բոլորը հավասար են, բացի Նիկոլ Փաշինյանից. «Փաստ»Ի՞նչ եղանակ սպասել սեպտեմբերի 12-ից 16-ինՍեպտեմբերի 14-ին և 15-ին հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինելուՊեսկով․ Ռուսաստանը միջուկային զենքը կուղղի Լիտվայի դեմ՝ դրա տարածքում միջուկային զինանոց տեղակայելու դեպքումԲարսելոնան որոշել է վաճառել կիսապաշտպանին. հայտնի է ֆուտբոլիստի տրանսֆերային արժեքը«Tour of Armenia»-ն է․ սեպտեմբերի 12-ին ճանապարհների երթևեկությունը կսահմանափակվիՍաուդյան Արաբիայի «Արևելք–Արևմուտք» նավթամուղի շրջանում հարված է գրանցվել․ հաղորդվում է նավթի մղման խափանման մասինՓաշինյանը փորձ է անում գնալ ՌԴ-ի հետ հարաբերությունների ռեստարտի. Էդմոն ՄարուքյանԹուրքիան ու Բուլղարիան սահմանային նոր անցակետ կկառուցեն«Խրամատում՝ հայրենիքի համար, իշխանության կողքին՝ բիզնեսի՞ համար». Հրայր ԿամենդատյանՓրկարարները Ալավերդիում ժայռի միջից 15 մետր խորությունից օտարերկրացու են դուրս բերելԻսպանական Սեուտայում միգրանտների ճամբարում հրդեհ է բռնկվելԽոշոր ավտովթարի ժամանակ Ծաղկաձորում բախվել են «Rolls Royce»-ն ու «BMW»-ն․ կան վիրավորներԽոսում են բարոյականությունից, բայց իրենց գործերով սովորեցնում են՝ բարոյականությունը կարելի է անտեսել. Մենուա ՍողոմոնյանՀՊԼ․ Վանը տարավ իր առաջին հաղթանակըԻրանի նախագահը դեմ է «պատերազմի շարունակմանը»Էկոպարեկները Տավուշում ապօրինի ծառահատում են բացահայտելՈւթ տարվա դիմակներ․ ինչպես են «արժանապատիվները» հանուն շահի փոխում իրենց արժեքներն ու ճամբարը. Աննա ԿոստանյանԹուրքական գերիշխանության տակ ապրելով՝ յուրաքանչյուրիս կյանքը վտանգված է լինելու․ Ավետիք ՉալաբյանԷնդրյու Գարֆիլդը և այլ աստղեր քիչ է մնացել ավիավթարի զոհ դառնան«Գազը թանկացնեն՝ մենք էլ մի բան կթանկացնենք». Փաշինյանի հայտարարությունը՝ տնտեսագիտական անգրագիտության ու դիվանագիտական սնանկության վկայություն. Հրայր ԿամենդատյանԱռուշ Առուշանյանը ուզում է խաղալ երկու լարի վրա․ Մհեր ԱվետիսյանՊլանային ջրանջատում Գյումրիում սեպտեմբերիի 15-16-ինԻ՞նչ նոր բարդությունների առաջ կարող է կանգնել Ծառուկյանի բիզնեսը․ պատմում է փաստաբանըՀայաստանի կառավարությունը հավանություն է տվել Լեհաստանի հետ ռազմատեխնիկական համաձայնագրինԵրևանում կանցկացվի «Անցյալի ապագա» միջազգային էթնո-նորաձևության փառատոնըՈւշադրություն վարորդներին. սեպտեմբերի 12-ին և 13-ին Երևանի մի շարք փողոցներ փակ կլինենՅունիբանկը դարձել է AGBU Global Run-ի գլխավոր հովանավորը՝ ի աջակցություն Camp Nairi-իՆորվեգիայի արքայադուստր Աստրիդ Մոդ Ինգեբորգը մահացել է 94 տարեկան հասակումԼուկաշենկոն ծրագրում է մոբիլիզացիա հայտարարել Հայաստանում մահվшն ելքով ՃՏՊ-ները նվազել են. ՆԳՆ (տեսանյութ) Մեկնարկել է «Ստեփան Սարգսյանի գավաթ» ազատ ոճի ըմբշամարտի միջազգային մրցաշարը Հերքում «Բադալյան եղբայներ» ընկերությունների խմբիցՈչ մի հայ չի՛ ցանկանում ռազմավարական ճանապարհ և հայրենիքի մի կտոր հանձնել թշնամուն. Տիգրանաշենը պետք է զարգացնել, հանձնելը հեշտ է․ տեսանյութՍկանդալ Վրաստանում. ռուսներին արգելել են մասնակցել երաժշտական փառատոնին