Վաշինգտոնյան հուշագրի թաքնված վտանգները

ԱՄՆ-ի հետ ստորագրված հուշագիրը, որը ներկայացվում է որպես խաղաղության նոր էջ, իրականում կարող է ունենալ լուրջ և երկարաժամկետ բացասական հետևանքներ Հայաստանի համար։ Ինչպես «Փաստ»-ի հետ զրույցում ընդգծում է ԱԺ նախկին պատգամավոր Աննա Կոստանյանը, փաստաթուղթը խաղաղություն չի երաշխավորում, քանի որ այն չունի իրական զսպող մեխանիզմներ, պարտադրող նորմատիվ հիմքեր կամ պատժամիջոցներ՝ պայմանների խախտման դեպքում։

Կոստանյանի խոսքով՝ Վաշինգտոնում ընդամենը խորհրդանշական, դիվանագիտական քայլ է արվել, որն ավելի շատ քաղաքական հռչակագիր է, քան պարտադիր ուժ ունեցող համաձայնագիր։ «Փաստաթղթի հիմնական շեշտադրումը տնտեսական ու տրանսպորտային ինտեգրացիայի վրա է, սակայն դա դեռևս մնում է որպես հռչակագրային մանդատ՝ ԱՄՆ-ի «քավորությամբ»։ Եթե այս համաձայնությունը չունի վերահսկողության ու պատժամիջոցների գործիքակազմ, ապա այն չի կարող զսպել Ադրբեջանի ագրեսիվ նկրտումները Հայաստանի նկատմամբ»,– նշում է նա։ Կոստանյանի համոզմամբ՝ այս պայմաններում ամեն բան կախված է ոչ թե իրավական, այլ քաղաքական կամքից, իսկ Բաքվի գործողությունները հստակ վկայում են՝ տարածքային հավակնությունները շարունակվում են։

Նա նաև ընդգծում է, որ համաձայնագիրը կարող է կարճաժամկետ հիմքով նվազեցնել լայնամասշտաբ ռազմական սցենարների հավանականությունը, սակայն չի երաշխավորում Հայաստանի անվտանգության երկարաժամկետ կայունությունը։ «Այս փաստաթուղթը չի նախատեսում ո՛չ մոնիթորինգի, ո՛չ էլ պատժամիջոցների համակարգ, ինչի հետևանքով Ադրբեջանը շարունակում է բացահայտ կերպով պահանջել Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխություններ և հնչեցնել պատմական տարածքների վերադարձի մասին ուլտիմատումներ»,- հավելում է Կոստանյանը։

Նախկին պատգամավորը նաև փաստում է, որ Հայաստանի ներքաղաքական դաշտում աճող բռնաճնշումները և ընդդիմադիրների դեմ քրեական գործերի ակտիվացումը ուղիղ կապ ունեն առաջիկա ընտրական գործընթացների հետ։ «Քաղաքական հետապնդումները վախի դրսևորում են։ Իշխանությունը փորձում է չեզոքացնել բոլոր այն դեմքերին, ովքեր կարող են հասարակական դժգոհությունը ձևավորել և վերածել քաղաքական բեկման։ Սակայն այս ամենը արդեն գրանցվում է միջազգային իրավապաշտպան կառույցների կողմից՝ որպես մարդու իրավունքների կոպիտ խախտում։ Human Rights Watch-ի և Amnesty International-ի զեկույցներում նշվում է, որ Հայաստանում ձերբակալությունները քաղաքական բնույթ ունեն, ինչը խաթարում է պետության հեղինակությունն ու նվազեցնում քաղաքացիների վստահությունը պետական ինստիտուտների հանդեպ»,- նշում է նա։

Խոսելով Հայ Առաքելական Եկեղեցու դեմ իրականացվող արշավի մասին՝ Կոստանյանը շեշտում է, որ այն միտված է հասարակության բարոյական հիմքերի քայքայմանը։ «Եկեղեցու դեմ հարձակումներն ունեն երկու նպատակ՝ քանդել հավաքական ընդդիմության բարոյական հենասյուները և վարկաբեկել եկեղեցու ազդեցությունը։ Կարգալույծ քահանայի կողմից եկեղեցու շինության զավթումն ու հոգևորականների վարկաբեկման դեպքերը իշխանության կողմից հասարակության ուշադրությունը շեղելու փորձ են։ Սա նաև իշխանական մանևր է՝ արտաքին սպառնալիքների թեման ծածկելու և ընտրական մթնոլորտը վերահսկելու համար։ Սակայն եկեղեցու վրա հարձակվողը, ի վերջո, քաղաքական առումով պարտվող է»,- ընդգծում է Կոստանյանը։

Անդրադառնալով բարերար Սամվել Կարապետյանի ձերբակալությանը՝ Կոստանյանը դա գնահատում է որպես նախազգուշացում մյուս ազդեցիկ գործարարներին։ «Կարապետյանի կալանքը ունի հստակ քաղաքական ենթատեքստ։ Սա ուղերձ է բոլորին՝ չհակադրվելու գործող իշխանությանը։ Սակայն Փաշինյանի այս քայլը լուրջ վնաս կհասցնի Հայաստանի միջազգային հեղինակությանը և ներդրումային միջավայրին։ Բիզնեսի նկատմամբ այսպիսի վերաբերմունքը վանում է ներդրողներին, նվազեցնում վստահությունը երկրի տնտեսության նկատմամբ։ Եթե ընդդիմությունը կարողանա ճիշտ կառուցել հանրային աշխատանքը, ապա իշխանության այս վտանգավոր քաղաքականությունն անխուսափելիորեն բերում է լայն հասարակական դիմադրության ալիքին»,- եզրափակում է Աննա Կոստանյանը։