Երևան, 04.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Ծովային հսկաները՝ թիրախի տակ. մարդիկ կետերի որսով զբաղվել են 5 000 տարի առաջ

ՖՈՏՈ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Nature Communications ամսագրում հրապարակված նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ մարդկանց կողմից խոշոր կետերի որսը սկսվել է Բրազիլիայի հարավում մոտավորապես 5 000 տարի առաջ, մոտ հազար տարի ավելի վաղ, քան նախկինում կարծում էին: Այս հայտնագործությունը հարպունները դարձնում է կետերի ակտիվ որսի աշխարհի ամենահին վկայություններից մեկը։

Հնագետներն ուսումնասիրել են կետանմանների 118 ոսկրային մնացորդների եւ հավաքածու, որը պահվում է Բրազիլիայի Սանտա Կատարինա նահանգի Ժուանվիլ քաղաքի սամբակիների հնագիտական ​​թանգարանում: Այս առարկաներից շատերը հայտնաբերվել են 20-րդ դարի կեսերին, հին ափամերձ համայնքների կողմից թողնված խեցիների, ոսկորների եւ ծովամթերքի մնացորդների մեծ կույտերում։

Գիտնականներն առանձնացրել են հարպունների 15 տարրեր՝ պատրաստված հարավային հարթ եւ կուզիկ կետերի ոսկորներից, այդ թվում՝ ծայրեր եւ ձողեր: Մի քանի հարպուններ ունեին խոռոչաձեւ կենտրոններ, որոնք, ըստ երեւույթին, նախատեսված էին փայտե ձողեր ընդունելու համար, ծայրերը մանրակրկիտ մշակված էին, ինչը ենթադրում է խոշոր ծովային կենդանիներ որսալու մասնագիտացված գործիքների առկայություն:

Երկու հարպունների ռադիոածխածնային թվագրումը ցույց է տվել, որ դրանք մոտավորապես 4 710–4 970 տարեկան են, ինչը դրանք դարձնում է մոտավորապես հազար տարով ավելի հին, քան նախկինում հայտնի նմուշները Արկտիկայից և Խաղաղ օվկիանոսի Հյուսիսային մասից։ Սա ցույց է տալիս, որ կազմակերպված կետորսությունը առաջացել է շատ ավելի վաղ, քան նախկինում կարծում էին, և չի սահմանափակվել Հյուսիսային կիսագնդի սառը ջրերով։

Հայտնաբերված կետերի ոսկորների մեծ քանակությունը, մորթման վկայությունները և դրանց առկայությունը թաղման վայրերում թույլ են տալիս գիտնականներին եզրակացնել, որ դրանք ափ նետված կետերի օգտագործման պատահական դեպքեր չեն, այլ մասնագիտացված գործիքների օգտագործմամբ ակտիվ որս։

Մինչ այդ հնագետները կարծում էին, որ խոշոր կետերի համակարգված որսը սկսվել է մոտավորապես 3 500-2 500 տարի առաջ հյուսիսային որսորդների շրջանում, այդ թվում՝ արկտիկական եւ ենթարկտիկական մշակույթներում: Բրազիլիայից ստացված նոր տվյալները կտրուկ փոխում են պատկերը՝ ցույց տալով, որ Հարավային Ամերիկայի ափամերձ հասարակությունները հազարավոր տարիներ առաջ տիրապետել են խոշոր ծովային կաթնասուններին որսալու գիտելիքներին, գործիքներին եւ ռազմավարություններին:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Ազգային համերաշխությունը մեր անվտանգության և բարեկեցության գրավականն է. Մհեր ԱվետիսյանԱՄՆ-ն և Վենեսուելան բանակցում են երկրում ամերիկացի զինվորականների տեղակայման շուրջ․ NYT Իրանն ու ԱՄՆ-ն դեռևս հեռու են համաձայնության հասնելուց. Reuters Զանգեզուրի միջանցքը հնարավոր է անվանվի «Մեծ թուրանի» միջանցք. Արեգ ՍավգուլյանՈղբերգական ավտովթարից մահացած փոխգնդապետի ծնողները դեռ չգիտեն. մանրամասներ Սամվել Կարապետյանը ձերբակալված է. տեսանյութԿյանքից հեռացել է կինոռեժիսոր Տինտո Բրասը Նիկոլը ՀՀ֊ն ռեսպուբլիկա TRIPP է դարձնում. Արշակ Կարապետյան Նոյեմբերի 5-ից մինչև դեկտեմբերի 28-ը՝ ժամը 23:00-ից մինչև 07:00-ն, մասամբ սահմանափակվելու է «Լամբադա» կամրջի ստորին հատվածի երթևեկությունը. Քաղաքապետարան Ժողովրդին համախմբելը առաջնորդի պարտականությունն է. Մհեր ԱվետիսյանՓաշինյանի հակաեկեղեցական արշավին միացել է նաև Հ1-ը. տեսանյութՔանաքեռ-Զեյթունում ձերբակալվել են 19 և 20-ամյա թմրամիջnց տեղադրող երիտասարդներ Սեպտեմբերի 27-ը վարչախումբը միտումնավոր է անտեսում` որպես հիշատակի օր. Աննա ԿոստանյանՎարորդների ուշադրությանը․ լուսարձակների հետ կապված փոփոխություններ են սպասվում Սեզոնային գրիպի դեմ պատվաստումը կարևոր նշանակություն ունի հիվանդության ծանր ձևերի և բարդությունների կանխարգելման գործում Ucom-ը՝ Միկրոէլեկտրոնիկայի միջազգային 21-րդ օլիմպիադայի գլխավոր հովանավոր Պահանջում ենք Հանրային հեռուստաընկերությունից վերանայել իր քաղաքականությունը. Մենուա ՍողոմոնյանԱՄՆ-ն Իրանի դեմ միջուկային զինшմթերք կիրառելու կարիք չունի. Թրամփ Մարդիկ սկսում են հավաքվել Սամվել Կարապետյանի առանձնատան մոտ. տեսանյութ2027-ին Բրյուսելն առաջնահերթություն կտա մրցունակությանն ու բյուրոկրատիայի կրճատմանը․ POLITICO Փաշինյանը չի կարող «համոզել» «Ուժեղ Հայաստանին», որևէ ճնշում մեզ հետ չի պահելու. Մարիաննա ՂահրամանյանԶելենսկիի նախկին մամուլի քարտուղարին կասկածում են պետական դավաճանության մեջ Փաշինյանի՝ ընդդիմության նկատմամբ քաղաքական հետապնդումների իրական պատճառը. տեսանյութՉինաստանը պատրաստ է միջանկյալ ընտրություններից հետո շարունակել համագործակցությունն ԱՄՆ-ի հետ. ԱԳՆ Գյումրիում կասեցվել է հանրային սննդի օբյեկտի գործունեությունը Հայ զինծառայողի դաժան սպանության գործով Ադրբեջանը վերջնական պարտություն կրեց ՄԻԵԴ-ում COP17-ում ներկայացվել է Ակբա բանկի Կայուն զարգացման հաշվետվությունը Հայ ժողովուրդը մերժում է Ալիևի սահմանադրությունը. տեսանյութՎախկոտ Նիկոլ Փաշինյանը դիմակավորված և զինված անձանց միջոցով մեզ «համոզելու» պրոցեսի մեջ է. Արեգա ՀովսեփյանՔՊ-ի քաղաքական մանր «ժուլիկության» մասին. Գառնիկ ԴավթյանՀՖՖ արտահերթ ժողովում փոխվել է կանոնադրությունը Հայաստանը կարող է զրկվել ձայնի իրավունքից. ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար Ուկրաինական ԱԹՍ-ները հարվածել են Ռուսաստանում գտնվող Ozon-ի պահեստին Հայաստանի քաղաքացիների համար առանց վիզայի ռեժիմ. ԵՄ-ն կենսաչափական նոր անձնագրերի մասին Հայտնի են՝ ողբերգական վթարից զոհված ամուսինների և նրանց որդու անունները Ծանրամարտի ԱԱ. Հայաստանն այսօր ունի մեկ ներկայացուցիչ Նախնական տվյալներով մեքենայի արգելակման հետ կապված խնդիր է եղել. ՆԳ նախարարը՝ Ուշիի վթարի մասին Հայտնի են՝ ողբերգական վթարից զոհված ամուսինների և նրանց որդու անունները 350 հազար դրամ՝ յուրաքանչյուր դիմորդից․ ինչ է բացահայտվել Գյումրիի քոլեջում Փաշինյանը հայտարարեց, որ պայքարելու է ընդդիմության դեմ՝ Ալիևի սահմանադրությունն անցկացնելու համար. Նարեկ Կարապետյան«Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնը» հորդորում է որոշ հատվածներում կատարել ամբողջական բերքահավաք Հնարավոր են ուղևորների կուտակումներ և հերթեր. Երևանի մետրոպոլիտենը տեղեկացնում է Արագածոտնի մարզի մի շարք բնակավայրերում փորձարկվելու են էլեկտրաշչակներ IDBank-ն ու Իդրամը ֆինանսական գրագիտության դասընթաց են անցկացրել պատանի շախմատիստների համարՍենց որ շարունակեն ՀՀ֊ն վերանվանելու են ռեսպուբլիկա TRIPP. Արշակ ԿարապետյանԴադարեցվել է Կոտայքի մարզի Առինջ բնակավայրի մի հատվածի գազասպառողների գազամատակարարումը Նոյեմբերի 5-8-ին օդի ջերմաստիճանը Հայաստանի ողջ տարածքում կնվազի 8-10 աստիճանով Մեր ուժը մեր աշխատակիցներն են. Դերենիկ ՄովսիսյանՋրափի գյուղի տարածքում 41-ամյա վարորդը «Toyota Land Cruiser»-ով բшխվել է էլեկտրասյանը և հայտնվել դաշտում․ կա վիրավnր Անցանկալի դասախոսներից ազատվելու «քաղաքակիրթ» մեթոդի և մեր անելիքների մասին. Մենուա Սողոմոնյան