Երևան, 06.Օգոստոս.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Ծովային հսկաները՝ թիրախի տակ. մարդիկ կետերի որսով զբաղվել են 5 000 տարի առաջ

ՖՈՏՈ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Nature Communications ամսագրում հրապարակված նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ մարդկանց կողմից խոշոր կետերի որսը սկսվել է Բրազիլիայի հարավում մոտավորապես 5 000 տարի առաջ, մոտ հազար տարի ավելի վաղ, քան նախկինում կարծում էին: Այս հայտնագործությունը հարպունները դարձնում է կետերի ակտիվ որսի աշխարհի ամենահին վկայություններից մեկը։

Հնագետներն ուսումնասիրել են կետանմանների 118 ոսկրային մնացորդների եւ հավաքածու, որը պահվում է Բրազիլիայի Սանտա Կատարինա նահանգի Ժուանվիլ քաղաքի սամբակիների հնագիտական ​​թանգարանում: Այս առարկաներից շատերը հայտնաբերվել են 20-րդ դարի կեսերին, հին ափամերձ համայնքների կողմից թողնված խեցիների, ոսկորների եւ ծովամթերքի մնացորդների մեծ կույտերում։

Գիտնականներն առանձնացրել են հարպունների 15 տարրեր՝ պատրաստված հարավային հարթ եւ կուզիկ կետերի ոսկորներից, այդ թվում՝ ծայրեր եւ ձողեր: Մի քանի հարպուններ ունեին խոռոչաձեւ կենտրոններ, որոնք, ըստ երեւույթին, նախատեսված էին փայտե ձողեր ընդունելու համար, ծայրերը մանրակրկիտ մշակված էին, ինչը ենթադրում է խոշոր ծովային կենդանիներ որսալու մասնագիտացված գործիքների առկայություն:

Երկու հարպունների ռադիոածխածնային թվագրումը ցույց է տվել, որ դրանք մոտավորապես 4 710–4 970 տարեկան են, ինչը դրանք դարձնում է մոտավորապես հազար տարով ավելի հին, քան նախկինում հայտնի նմուշները Արկտիկայից և Խաղաղ օվկիանոսի Հյուսիսային մասից։ Սա ցույց է տալիս, որ կազմակերպված կետորսությունը առաջացել է շատ ավելի վաղ, քան նախկինում կարծում էին, և չի սահմանափակվել Հյուսիսային կիսագնդի սառը ջրերով։

Հայտնաբերված կետերի ոսկորների մեծ քանակությունը, մորթման վկայությունները և դրանց առկայությունը թաղման վայրերում թույլ են տալիս գիտնականներին եզրակացնել, որ դրանք ափ նետված կետերի օգտագործման պատահական դեպքեր չեն, այլ մասնագիտացված գործիքների օգտագործմամբ ակտիվ որս։

Մինչ այդ հնագետները կարծում էին, որ խոշոր կետերի համակարգված որսը սկսվել է մոտավորապես 3 500-2 500 տարի առաջ հյուսիսային որսորդների շրջանում, այդ թվում՝ արկտիկական եւ ենթարկտիկական մշակույթներում: Բրազիլիայից ստացված նոր տվյալները կտրուկ փոխում են պատկերը՝ ցույց տալով, որ Հարավային Ամերիկայի ափամերձ հասարակությունները հազարավոր տարիներ առաջ տիրապետել են խոշոր ծովային կաթնասուններին որսալու գիտելիքներին, գործիքներին եւ ռազմավարություններին:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Ես հավատում եմ, որ «Արարարտ-Արմենիան» ունակ է անցնել որակավորման վերջին փուլ. ԲերեզովսկիԳերմանիայում ահաբեկչության գործով քննություն է սկսվել Լայպցիգի օդանավակայանում պայթուցիկով անօդաչու սարք հայտնաբերելուց հետոԻրազեկում․ գործարկվելու է էլեկտրական շչակԻրազեկում․ գործարկվելու է էլեկտրական շչակ37 թիվն է. վաղը զանգը հնչելու է նույնիսկ կատակ անողների համար. Մենուա ՍողոմոնյանՕգոստոսի 6-ին, 7-ին, 10-ին, 11-ին, 12-ին և 13-ին հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինելուՋուր հավաքեք․ բազմաթիվ հասցեներում ջուր չի լինելուԵվրոպայի մայրաքաղաքները գրանցում են շոգի նոր ռեկորդներԶովունի-Եղվարդ ճանապարհին բախվել են «Alfa Romeo»-ն և «Opel»-ը. կա վիրավորԱնունս տալուց առաջ գոնե լվացվեք․ Էդմոն ՄարուքյանԱյսօր մենք ունենք մի իրավիճակ, երբ որ բանտերը լիքն են քաղբանտարկյալներով, նորերին բերելու համար, քանի որ տեղ չկա, հերթափոխով հներին ուղարկում են տնային կալանքի․ Անահիտ ԱդամյանԻրանն ու Օմանը համաձայնեցրել են Հորմուզի նեղուցով նոր երթուղու կոորդինատներըԿարենիսի Առաքելոց վանք, 5-րդ դար. պաշտպանենք մեր եկեղեցին․ Մենուա ՍողոմոնյանTete A Tete նախագծի շրջանակներում Նարեկ Կարապետյանը հարցազրույց է տվել Մհեր ԲաղդասարյանինԿեղծ էջով քաղաքացիներին առաջարկվում է մասնակցել խաղարկության․ զգուշացումՀարավային Լիբանանում պայթյունի հետևանքով զոհվել է առնվազն երկու իսրայելցի զինծառայողԲախվել են «Jeep»-ն ու «Ford»-ը. կա 4 վիրավոր4 մեդալ՝ մաթեմատիկական միջազգային ուսանողական օլիմպիադայումԱՄՆ-ը հանել է Իրանի ԻՀՊԿ-ին առնչվող երկու ինքնաթիռի և երեք ավիաընկերության նկատմամբ պատժամիջոցներըԼոնդոնի կենտրոնում զինված անձը դանակով հարձակում է գործել. 4 վիրավոր կաՌուսական ԱԹՍ-ներ արտադրող ընկերության ղեկավարի դեմ մահափորձ է կատարվելԽոշոր հրդեհ՝ Գավառի Արծվաքար թաղամասի փայտի արտադրամասում. վերջինն ամբողջությամբ վերածվել է մոխրիՀայրենիքի զգացողությունը հողի նկատմամբ պետք է լինի ոչ թե թշնամության, այլ բարեկամության հիմքը. Էդգար ՂազարյանՊեղումներ և նոր բացահայտում Հին ԽնձորեսկումՍալահը կարիերան կշարունակի ԹուրքիայումՄեքենաներից գողություններ և շորթում Երևանում. բացահայտվել է «Տեսլայով» հանցավոր խումբըՆոր հաղորդագրություն՝ Wildberries-ից․ ի՞նչ են ասում ընկերությունիցԾովագյուղում ապօրինի պահվող գայլերը հանձնվել են մասնագետների խնամքին. Քաղաքացու նկատմամբ նշանակվել է վարչական տուգանքԵՄ-ից պատասխան ստացա․ ինչ էի խնդրել Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենից Հայաստանի վերաբերյալ. Աննա Կոստանյան«Աբովյան Time» պոդկաստի հեղինակ Արման Աբովյանի հետ զրուցել ենք 9-րդ գումարման Ազգային ժողովի առաջին նիստերի և սպասելիքների/չսպասելիքների մասին. Աննա ԿոստանյանՍիրո, ազատության ու պարտքի մասին՝ գրականությամբ, փիլիսոփայությամբ ու քաղաքականությամբ. Մենուա ՍողոմոնյանՀանձնվել թուրքական ողորմածությա՞նը, թե՞ պայքարել մինչև վերջ. ընտրի´ր պայքարը. Ավետիք Չալաբյանի ուղերձը կալանավայրիցԱզգային ժողովը լեգիտիմ չէ, քանի որ իշխանությունը կեղծել է ընտրությունները. Ցոլակ ԱկոպյանՄեր երկրում իշխանության և ընդդիմության անվերջանալի պայքարի մեջ տուժում է միայն ՀՀ քաղաքացին. Աննա ԿոստանյանԻրանում այս տարի արդեն հինգ տասնյակից ավելի մարդ է մահապատժի ենթարկվել. ՄԱԿԵթե ուսումնասիրենք ասֆալտապատման աշխատանքները, ապա կբացահայտենք մեծագույն խախտումներ. Հրայր ԿամենդատյանՎենսը հայտարարել է ԱՄՆ-ում 230 միլիարդ դոլարի օգնության ծրագրերի խարդախությունների մասին Ռուսաստանից Հայաստան, Ադրբեջանի տարածքով, կուղարկվի ցորենով բեռնված 14 վագոն Ադրբեջանը գործնականում ապացուցել է իր հավատարմությունը Հայաստանի հետ խաղաղ գործընթացին․ Հիքմեթ Հաջիև 2026-ի ամենաթանկացող ապրանքները․ ինչի գինը կարող է նորից բարձրանալԲաբ էլ-Մանդեբ նեղուցի մուտքի մոտ առևտրային նավ է խորտակվել Ադրբեջանով ցորենի խմբաքանակ կուղարկվի Հայաստան IDBank-ը ներկայացնում է նոր Mastercard World քարտը՝ ճանապարհորդական առավելություններով և հատուկ արշավովԿոնցեռնի նախկին գլխավոր տնօրեն Սեդրակ Առուստամյանը ձերբակալվել է Տավուշի մարզում Իջևան համայնքին են վերադարձվել Աչաջուր և Գետահովիտ բնակավայրերի մշակույթի տներում գտնվող տարածքներն ու մարզադաշտի վարչական շենքը. Գլխավոր դատախազություն Ադրբեջանը գործնականում ապացուցել է իր հավատարմությունը Հայաստանի հետ խաղաղ գործընթացին․ Հիքմեթ Հաջիև Էստոնիան 45 տարի ժամկետով պաշտպանական վարկ է վերցնում Կոնվերս Բանկը և Visa-ն ընդլայնում են ռազմավարական համագործակցությունը՝ նոր հաճախորդակենտրոն լուծումների զարգացման նպատակովԼինելու եմ սկզբունքային, հետևողական և անզիջում այնտեղ, որտեղ խոսքը վերաբերում է արդարությանը, օրենքին և ազգային շահին. Ղահրամանյան Սևանում փրկել են 5-ամյա աղջնակի կյանքը, ով ափից մոտ 10 մետր հեռավորությամբ հայտնվել էր լճում