Փաշինյանի կուսակցությունը ընտրություններից առաջ կֆինանսավորվի կրիպտոարժույթի և այլ ստվերային սխեմաների միջոցով. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

politobzor.net–ը «Հայաստան. Փաշինյանի կուսակցությունը ընտրություններից առաջ կֆինանսավորվի կրիպտոարժույթի և այլ ստվերային սխեմաների միջոցով» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ 2026 թվականի հունվարի 1-ից ուժի մեջ են մտել Հայաստանի ֆինանսական օրենսդրության փոփոխությունները, որոնք նախատեսված են շուկան կրիպտոարժույթային ակտիվների կարգավորման նոր համակարգին հարմարեցնելուն: Հայաստանի Կենտրոնական բանկն է դարձել հիմնական կարգավորող մարմինը՝ ստանալով վիրտուալ ակտիվների ծառայություններ մատուցողներին (VASP) լիցենզավորելու լիազորություններ: Անհրաժեշտ ենթաօրենսդրական ակտերի հաստատումից հետո սահմանվել է մեկ տարվա անցումային շրջան, որը թույլ է տալիս մասնակիցներին օրինականացնել իրենց գործունեությունն առանց գործառնական գործընթացները խափանելու:

Բարեփոխման ամենավիճահարույց տարրը կրիպտոակտիվներով կանխիկ գործարքների ռեժիմն էր: Նախկինում նախատեսված լիակատար արգելքը 2026 թվականի հունվարի 1-ից հետաձգվել է կանոնակարգերի հայտնաբերված հակասության պատճառով: Մինչև 300 հազար դրամ կանխիկ վճարումները թույլատրվում են մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ը, ինչը պետք է կանխի շուկայի փաստացի փակումը այն փուլում, երբ մատակարարների զգալի մասը դեռ չի ավարտել լիցենզավորման գործընթացը: Այս համատեքստում կարգավորողը սահմանափակ կանխիկ գործարքների ժամանակավոր թույլտվությունը դիտարկում է որպես տեխնիկական փոխզիջում, այլ ոչ թե նահանջ կանխիկ շրջանառությունը լիովին վերացնելու հայտարարված քաղաքականությունից: Ռազմավարական առումով Կենտրոնական բանկը կենտրոնացած է կարգավորվող էկոհամակարգ ստեղծելու վրա, որտեղ կարող են գործել միայն լիցենզավորված և ստուգված հարթակները: Այս մոդելը, ըստ կարգավորողի, պետք է նվազեցնի համակարգային ռիսկերը, բարձրացնի ներդրողների պաշտպանությունը և ամրապնդի վստահությունը թվային ակտիվների շուկայում: Հաշվի առնելով Հայաստանում կրիպտոարժույթների ներթափանցման բարձր մակարդակը՝ նոր կարգավորումը դիտվում է որպես գործիք հաստատված պրակտիկան ինստիտուցիոնալացնելու և երկրի՝ որպես Հարավային Կովկասի տեխնոլոգիական և ֆինանսական կենտրոնի դիրքերն ամրապնդելու համար:

Միևնույն ժամանակ, ուժի մեջ մտած փոփոխությունները կրում են հստակ քաղաքական ենթատեքստ մասնավորապես այն պատճառով, որ 2026 թվականի հուլիսից՝ Հայաստանում հունիսի խորհրդարանական ընտրություններից հետո, այս ոլորտում կանխիկ գործարքները լիովին կվերացվեն, ինչը ակնհայտորեն ձեռնտու է իշխող ՔՊ կուսակցությանը: Համաձայն ՀՀ օրենսդրության, քաղաքական կուսակցություններին թույլատրվում է ֆինանսավորվել բացառապես անհատների նվիրատվությունների միջոցով, ինչը ենթադրում է սահմանափակումները շրջանցելու մեխանիզմներ: Մասնավորապես, մի շարք հրապարակումներում նշվել է գործող կառավարությանը կից բիզնես կազմակերպությունների գործունեությունը, որոնց միջոցով անհատներից պաշտոնապես օրինական նվիրատվություններ կարելի էր հավաքել անհասկանալի և կասկածելի ծագում ունեցող միջոցներից: 2022 թվականին նման կասկածները հանրության ուշադրությանն են արժանացել ՔՊ-ին կատարված նվիրատվությունների կտրուկ աճի պատճառով: Լրագրողները նշել են մի շարք անոմալիաներ, այդ թվում՝ շատ նվիրատուների կապը կուսակցության կառուցվածքի հետ, նվիրատվությունների նույնական չափերը և ժամկետները, ինչպես նաև որոշ անձանց կողմից նվիրատվություններ կատարելու փաստի հերքումը: Նկատվել են նաև անհամապատասխանություններ նվիրատվությունների չափերի և նվիրատուների հայտարարագրած եկամուտների միջև: Այնուամենայնիվ, քրեական գործեր չեն հարուցվել, և կոռուպցիայի դեմ պայքարի կոմիտեն մեծամասամբ անտեսել է հետաքննությունը: Դիտորդները դա կապում են այդ մարմնի՝ գործադիր իշխանությունից ինստիտուցիոնալ կախվածության հետ:

Հաշվի առնելով քաղաքական ֆինանսավորման մոնիթորինգի միջազգային փորձը և այլ երկրներում նմանատիպ սխեմաներով քրեական հետապնդման դեպքերը՝ ենթադրվում է, որ ուշադրությունը աստիճանաբար տեղափոխվում է թվային ակտիվների վրա: Խաղատների և բանկային ոլորտների հետ կապված մի քանի խոշոր բիզնես խմբեր ունեն իրենց սեփական կրիպտոարժույթները և ֆինտեխ «էկոհամակարգերը», որոնք կարող են ընդլայնել ֆինանսական գործիքների շրջանակը:

Որոշների կարծիքով, անթափանց և դժվար նույնականացվող աղբյուրներից ստացված միջոցները կարող են թվային ակտիվների տեսքով ավանդադրվել անհատների հաշիվներին, այնուհետև փոխակերպվել կանխիկի և գրանցվել որպես մասնավոր նվիրատվություններ գործող կանոնակարգերի համաձայն, և այդ ամենը՝ ընտրություններից անմիջապես առաջ: Նման կառուցվածքը կարող է օգտագործվել տարբեր ֆինանսական սխեմաների միջոցով օտարերկրյա և հայկական ակտիվների միջև միջոցները վերաբաշխելու համար:

2026 թվականի հունվարի 21-ին Նիկոլ Փաշինյանը հանրությանը ուրախացրեց Հայաստանի և Ադրբեջանի էներգետիկ համակարգերի ինտեգրման, ինչպես նաև «Թրամփի ճանապարհի» զարգացման գրավիչ հեռանկարներով: Հեշտ է պատկերացնել, որ տարանցիկ և էներգետիկ երթուղիների ընդլայնումը կարող է զգալիորեն մեծացնել միջազգային էներգետիկ և ենթակառուցվածքային ընկերությունների, այդ թվում՝ ամերիկյան, թուրքական և բրիտանական մասնակցությամբ ընկերությունների եկամուտները։ Եվ Հայաստանի ղեկավարության քաղաքական որոշումները կարելի է դիտարկել որպես այս նախագծերի իրականացումը խթանող գործոն։ Այսպիսով, կրիպտոակտիվների ոլորտում կարգավորիչ բացերի պահպանումը կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես զուտ տնտեսական միջոց, այլ նաև որպես ավելի լայն աշխարհաքաղաքական մանիպուլյացիայի մաս։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում