Տավուշի մարզի Կողբ գյուղի մերձակայքում, անտառապատ բլուրների մեջ թաքնված է Մշկավանքը՝ միջնադարյան հայկական վանք, որի շուրջ դարեր շարունակ հյուսվել են զրույցներ, լեգենդներ ու խորհրդավոր պատմություններ։ Թեև վանքը պատմաբաններին հայտնի է որպես հոգևոր կենտրոն, տեղի բնակիչների համար այն վաղուց դարձել է նաև առասպելների տուն։
Մշկավանքը, ըստ ընդունված տվյալների, կառուցվել է 10–13-րդ դարերում և գործել որպես կրթական ու կրոնական կենտրոն։ Սակայն քարերի լռության մեջ շատ ավելին է թաքնված, քան գրված է պատմության գրքերում։
«Մշկ» անունի գաղտնիքը
Վանքի անվան շուրջ մինչ օրս չկա միանշանակ բացատրություն։ Տեղացիների շրջանում տարածված է մի զրույց, ըստ որի՝ «մշկ» բառը կապված է եղել թանկարժեք բույրերի կամ խունկի հետ, որոնք պահվել են վանքի գաղտնի սենյակներում։ Այլ պատմություն էլ ասում է, թե այստեղ ապրել է ճգնավոր մի վանական՝ Մշկ անունով, ում անվամբ էլ կոչվել է վանքը։
Սակայն ամենախորհրդավոր տարբերակն այն է, որ վանքը ժամանակին ծառայել է որպես գաղտնի ապաստարան, որտեղ պահվել են արժեքավոր ձեռագրեր ու սրբություններ՝ թշնամուց պաշտպանելու համար։
Գաղտնի անցումներ և կորած սենյակներ
Տարիներ շարունակ գյուղում պատմել են, որ Մշկավանքի տակ կան ստորգետնյա անցումներ, որոնք կապել են վանքը շրջակա բլուրների կամ նույնիսկ գյուղի հետ։ Թեև այդ անցումները երբեք ամբողջությամբ չեն ուսումնասիրվել, շատերը համոզված են՝ վանքի տարածքում դեռ կան չբացահայտված սենյակներ։
Ըստ մեկ այլ լեգենդի՝ այդ անցումներով վանականները վտանգի պահին կարողացել են փրկել սրբությունները՝ առանց աչքի ընկնելու։
Լույսեր, ձայներ և «վանքի պահապանը»
Տեղացիները պատմում են, որ գիշերային ժամերին Մշկավանքի տարածքում երբեմն լսվել են անբացատրելի ձայներ կամ տեսել են թույլ լույսեր։ Ոմանք ասում են՝ դա պարզապես քամու և անտառի խաղն է, մյուսները վստահ են՝ վանքը ունի իր «պահապանը», որը չի թույլ տալիս խաթարել սրբավայրի անդորրը։
Կա նույնիսկ հավատ, որ վանքը չի «ընդունում» մարդկանց, ովքեր վատ մտադրությամբ են մոտենում նրան։
Լուռ վանք՝ մեծ պատմությամբ
Այսօր Մշկավանքը մասամբ ավերակ վիճակում է, սակայն շարունակում է մնալ Կողբի շրջանի ամենախորհրդավոր վայրերից մեկը։ Այն ոչ միայն ճարտարապետական հուշարձան է, այլև հիշեցում այն ժամանակների մասին, երբ վանքերը եղել են հոգևոր, կրթական ու պաշտպանական կենտրոններ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը
Ռուսաստանում կզբաղվեն պետծառայողների շրջանում ռուսերենի իմացության մակարդակի բարձրացմամբ
Սամվել Կարապետյանը մինչև օրս կալանավորված է Ադրբեջանի պահանջով. Արամ Վարդևանյան
Երբ ամեն 2-րդ երեխան աղքատության մեջ է, 2000 դոմիկ կա Շիրակում, ո՞նց ես պարգևավճար ստանում. Նարեկ Կարապետյան
Ներդրումներ ենք բերելու, որ Գյումրին դառնա միջազգային տուրիստական հանգույց. Սամվել Կարապետյան
Իտալիան արգելել է Քանյե Ուեսթի և Թրևիս Սքոթի համերգները
Բացահայտվել է ԱՄԷ-ի գաղտնի դերը Իրանի դեմ պատերազմում
Մայր Աթոռում տեղի է ունեցել Արցախին, Հայոց gեղաuպանnւթյանը և հայ ազատագրական պայքարին նվիրված գրքերի շնորհանդեսը
Բոլոր առևտրային նավերը պետք է օգտագործեն Հորմուզի նեղուցում նշանակված երթուղիները և ստանան ռшզմածովային ուժերի թույլտվություն․ Իրանի ռшզմական հրամանատարության հայտարարությունը
Bloomberg․ Քուվեյթի ավիաբազային Իրանի ենթադրյալ հարվածի հետևանքով մի քանի ամերիկացիներ են վիրավորվել
Իրաքյան «Քաթաիբ Հեզբոլլահ» շարժումը բացառում է զինաթափումը ԱՄՆ ճնշման ներքո
Մենք զգում էինք ձեր աջակցությունն ամբողջ մրցաշրջանի ընթացքում․ Սպերցյանը դիմել է երկրպագուներին
«Մոլդովական սցենարը» Հայաստանը տանելու է «վիլայեթացման». Հրաչյա Ռոստոմյան
Սպասում ենք արդարության վերականգնմանը. Արագածոտնի թեմ
Առաջին դասարանցիների վարքի համար գնահատականներ չեն դրվի. ՌԴ
Ուկրաինական ԱԹՍ–ն հարվածել է Զապորոժիեի ԱԷԿ-ի 6-րդ բլոկի տուրբինային շենքին. Ռոսատոմի ղեկավար
Թրամփը վստահ չէ, որ Վենսը կարող է իրեն հաջորդել ԱՄՆ նախագահի պաշտոնում
Հերթական վիճաբանությունը՝ Արարատի մարզում
Ցրված սկլերոզ․ երիտասարդությունը խլող հիվանդություն
Հրդեհ է բռնկվել Երևանի Սոսեի փողոցի տներից մեկում
ԵՄ երկրների քաղաքացիների խաղաղ քունն ավարտվել է․ Տուսկը կոչ է արել ՆԱՏՕ-ին լուրջ վերաբերվել Մեդվեդևի ուղերձին
ՌԴ ԶՈՒ-ն պատասխան հարված են հասցրել Ուկրաինայի օդանավակայաններին և վառելիքաէներգետիկ օբյեկտներին
ՏԿԵ նախարարը չի բացառել, որ գազը կթանկանա
Իլոն Մասկը գտել է կրիպտո միլիարդատիրոջ, որը կղեկավարի մարդկության առաջին առաքելությունը դեպի Մարս
Ուժեղ Հայաստան դաշինքը Գյումրիում է
«Հայաստան» դաշինքն ու Ռոբերտ Քոչարյանը հրավիրում են հանրահավաքի
Անցած 30 տարիներին նախանձախնդիր աշխատանք է իրականացվել ազգային-եկեղեցական արժեքների պահպանության, քրիստոնեական դաստիարակության համար. Գարեգին Երկրորդ
Վթար է․ մինչև երեկո ջուր չի լինելու
Կառավարությունը երկարաձգում է անհայտ կորած զինծառայողների ընտանիքների աջակցության ժամկետը
Մայիսի 30-ին «Յունիսպորտը» կպայքարի Հայաստանի չեմպիոնի տիտղոսի համար 
Մարդու իրավունքների պաշտպանը Դիլիջանում հանդիպել է բռնի տեղահանված կանանց
«Ռեալը» վերջնագիր է ներկայացրել Վինիսիուսին` նոր պայմանագրի հետ կապված
Պուտինը շնորհավորել է Ռոքսանա Բաբայանին 80-ամյակի առիթով
Ալյասկայի լեռներում Լատվիայից երեք ալպինիստ է զոհվել․ մեկը փրկվել է
Սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ․ օդի ջերմաստիճանը մայիսի 31-ի ցերեկը, հունիսի 1-2-ին աստիճանաբար կբարձրանա 3-4 աստիճանով
Հայտնի են աշխարհի ամենաթանկ ֆուտբոլային ակումբները՝ ըստ Forbes-ի
«Յունիսպորտը» դարձավ ֆուտզալի Բարձրագույն խմբի առաջնության չեմպիոն
«Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության քարոզարշավը Գյումրիում
24 ժամվա ընթացքում քսան նավ է անցել Հորմուզի նեղուցով
Եթե թաքցնելու բան չունեք, ներկայացրե՛ք նոր Սահմանադրության նախագիծը. Ավետիք Չալաբյան 
Ընտրությունների նախօրեին Փաշինյանը կրկին ավելացնում է պետական պարտքը
Վթար՝ Լոռիում, 41-ամյա վարորդը «ՎԱԶ 2107»-ով հայտնվել է անտառում, վիրավnրներ կան
Հայաստանին ժամանակ են տվել մինչև դեկտեմբեր
Նախընտրական հանդիպումները շարունակվում են՝ հաջորդ կանգառը Ալավերդիում է
Նարեկ Կարապետյանի հետ խոսում ենք երկրից հեռացող մեր հայրենակիցների, առկա խնդիրների ու տրվող լուծումների մասին. Ռուբեն Մխիթարյան
Ճակատագրական պահերին մի կողմ քաշվողներին, «քաղաքականությամբ չզբաղվողներին» ու անտարբերներին կյանքն առաջինն է հարվшծում․ Արտակ Զաքարյան
Ռուբեն Մխիթարյանի սենսացիոն հայտարարությունը Արթիկում
Արա Այվազյանի ասուլիսն` ուղիղ
«Ուժեղ Հայաստան» դաշինքը Շիրակի մարզի Փանիկ համայնքում է
Խաղաղությունը երաշխավորված է, երբ իշխանությունն առաջնորդվում է հայկական շահով. Գոհար Մելոյան
Ինքնակամ կառույցները պետք է սեփականաշնորհվեն․ Արեգ Սավգուլյան 
