Երևան, 18.Հուլիս.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Փաստեր Հաղարծին վանքի մասին, որոնք հաստատ չգիտեիր. բացահայտելով Հայաստանը (մաս 10)

ՄՇԱԿՈՒՅԹ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին 

Տավուշի մարզի անտառապատ լեռների խորքում թաքնված Հաղարծին վանական համալիրը Հայաստանի ամենախորհրդավոր և միաժամանակ ամենակատարյալ միջնադարյան ճարտարապետական հուշարձաններից է։ Սակայն այս վայրը միայն գեղեցկությամբ չէ, որ զարմացնում է․ դրա պատմության մեջ կան փաստեր, որոնք հաճախ մնում են ստվերում։

Վանքը մեկ դարում չէ կառուցվել

Շատերը կարծում են, թե Հաղարծինը մեկ ժամանակաշրջանի ստեղծագործություն է, սակայն իրականում վանական համալիրը ձևավորվել է 10–13-րդ դարերի ընթացքում։ Տարբեր ժամանակներում կառուցված եկեղեցիներն ու գավիթը կրում են տարբեր ճարտարապետական մոտեցումներ, ինչն էլ համալիրին տալիս է յուրահատուկ ամբողջականություն։

Միջնադարյան «գիտակրթական կենտրոն»

Հաղարծինը եղել է ոչ միայն աղոթավայր, այլև գիտակրթական կենտրոն։ Այստեղ գործել են ձեռագրատուն և դպրոց, որտեղ ուսումնասիրվել են աստվածաբանություն, փիլիսոփայություն և գրչարվեստ։ Վանքը ժամանակին համարվել է հոգևոր էլիտայի ձևավորման վայր։

Թաքնված դամբարաններ

Հաղարծինում թաղված են ոչ միայն հոգևորականներ, այլև իշխանական տոհմերի ներկայացուցիչներ։ Որոշ դամբարանների պատկանելիությունը մինչ օրս վերջնականորեն պարզված չէ, ինչը վանքը դարձնում է պատմական գաղտնիքների կենտրոն։

Վերականգնումը՝ անսպասելի հովանավորով

Քչերը գիտեն, որ Հաղարծին վանական համալիրը վերականգնվել է նաև արտասահմանյան հովանավորության շնորհիվ։ 21-րդ դարում իրականացված լայնածավալ վերանորոգման աշխատանքները վանքին վերադարձրել են նրա երբեմնի փառքը՝ պահպանելով միջնադարյան ոճը։

Անվան շուրջ առեղծվածներ

«Հաղարծին» անվան ծագման շուրջ կան տարբեր վարկածներ։ Մեկի համաձայն՝ այն կապվում է «արծիվ» բառի հետ, մյուսի համաձայն՝ հին տեղանուն է, որի իրական նշանակությունը կորել է դարերի ընթացքում։

Վայրը պատահական չէ ընտրվել

Վանքը կառուցվել է խիտ անտառների և լեռների մեջ՝ բնական պաշտպանված դիրքում։ Միջնադարում սա կարևոր ռազմավարական առավելություն էր, իսկ այսօր՝ խաղաղության ու առանձնացման խորհրդանիշ։

Հաղարծինը պարզապես վանք չէ․ այն պատմության, հավատքի ու գաղտնիքների համադրություն է, որը յուրաքանչյուր այցելության ժամանակ բացահայտվում է նոր կողմերով։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Ընկերությունները կապարակնքելը վատ պրակտիկա է. Հրայր ԿամենդատյանԱրարատի գագաթին հնչեց հայկական դհոլըՏուժածներ, հրդեհ և փրկարարական աշխատանքներ․ Wildberries-ի պահեստների շուրջ նոր մանրամասներ Ինչպե՞ս պաշտպանվել և ի՞նչ անել օձ տեսնելիս. մասնագետի խորհուրդները Չորս հայ կինոգործիչներ ընտրվել են Կաննի կինոփառատոնի «Քննադատների շաբաթ Next Step Studio» ծրագրի համար Ինչի՞ց են թունավորվել Բյուրեղավանի բնակիչները, քանի՞ հիվանդ է դիմել Վենեսուելայում երկրաշարժի զnhերի թիվը գերազանցել է 5,000-ը Trust Way. վստահելի լոգիստիկ գործընկեր՝ ավելի քան 250 գործընկերոջ համար Թոխմախի գերեզմաններում հայտնաբերվել է վերջույթները գրեթե ամբողջովին հոշոտված տղամարդու մարմին Նովոսիբիրսկի մարզում երկրաշարժ է տեղի ունեցել Լիբանանի առաջնորդը կհանդիպի Թրամփի հետ՝ քննարկելու իսրայելական զnրքերի դուրսբերման հարցը երկրի հարավից Ժաննա Անդրեասյանը ֆրանսահայ դերասան Սիմոն Աբգարյանին պարգևատրել է ԿԳՄՍՆ-ի ոսկե մեդալով Ընդդիմությունն այսօր պետք է կատարի «քաղաքական զսպաշապիկի» դեր. Արեգ ՍավգուլյանԳաղափարը չի կարելի մոռանալ, իսկ հավատը՝ կոտրել. Ցոլակ ԱկոպյանԲաքվի նոր ռազմավարությունը․ դրա համար միլիոններ է ծախսումՀնարավոր է կարճատև անձրև և ամպրոպ, առանձին հատվածներում` կարկուտ. օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի Երկնաքերերի ռեկորդների ժամանակաշրջանը. ե՞րբ և ինչո՞ւ մարդիկ սկսեցին գերբարձր շենքեր կառուցել. «Փաստ»Եթե Թրամփը կարծում էր, որ Իրանի հետ hրադադարի հուշագիրն իրեն հնարավորություն կտա հանգիստ անցկացնել ԱՄՆ միջանկյալ ընտրությունները, կարծես սխալվել է․ Զաքարյան Հայաստանն ունի թույլ իշխանություն, և բոլորը հօգուտ իրենց փորձում են դա ծառայեցնել. Արմեն ՄանվելյանՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (18 հուլիսի). Հայտարարվել է համազգային կազմակերպություն ստեղծելու անհրաժեշտության մասին. «Փաստ»Հայ ժողովուրդն առաջինն ինքն իրեն և իր պետությունը պետք է սիրի և գնահատի. Արսեն ԳրիգորյանՌուսաստանուոմ երկարացրել են պերովսկիտային արևային վահանակի կյանքի տևողությունը. 1800 ժամ աշխատանք և 99% արդյունավետություն Քաղաքական ուժերը վերադառնում են համայնքներ․ ի՞նչ է փոխվում ԶՊՄԿ-ն հերթական անգամ նշեց ոլորտի գլխավոր մասնագիտական տոնը՝ Հանքագործի և մետալուրգի օրըԻ՞նչ էր ասել Ալիևը, որն աննկատ մնաց մեր հանրային դաշտում․ ադրբեջանագետ «Դաշտոյան Մեդիքլ Գրուպ». Զարգացման ճանապարհ վստահելի գործընկեր Կոնվերս Բանկի հետ Երբ խոսակցությունների ծավալը գրեթե միշտ գերազանցում է իրականում կատարվող գործի ծավալին. «Փաստ»Գիշերվա ընթացքում Բյուրեղավանում աղիքային վարակի ախտանշաններով ևս 14 կանչ է ստացվել 2026 թվականի միայն առաջին կիսամյակում բացահայտվել է 2288 հանցագործություն Ի սկզբանե ձախողման դատապարտված նախաձեռնություն. ի՞նչ կապ ունեն չորս երկրներն իրար հետ. «Փաստ»Երկրում փոփոխություններ պահանջող ցանկացած անձ անմիջապես հայտնվում է իշխանության տեսադաշտում․ Աբրահամյան Շուտով այս օդը մեզ կկործանիԿվճարի՞, արդյոք, Հայաստանն իր ունեցած պարտքը. «Փաստ»ԻՀՊԿ-ն հայտարարել է Մերձավոր Արևելքում ԱՄՆ ռազմական օբյեկտների վրա հարձակման մասին Թուրքիայում ուժգին երկրաշարժ է տեղի ունեցել«Մա՛մ, միշտ կհիշես, որ Արամի մաման ես, քեզ ձիգ կպահես». Արամ Խաչատրյանն անմահացել է հոկտեմբերի 15-ին, տուն «վերադարձել»... երկու ամիս անց. «Փաստ»Լարսը բաց է Տարադրամի փոխարժեքները հուլիսի 18-ին Եղել են նաև երեխաների մահվան դեպքեր. ի՞նչ գործնական, կիրառական նշանակություն կարող է ունենալ ատենախոսությունը. «Փաստ»Մահացել է փոքրիկ Ռուզաննան«Այսօրվանից պետք է պատրաստվեն հնարավոր զարգացումներին». «Փաստ»Որոնք են ուտելուց հետո սուրճ խմելու վտանգները Wildberries-ի պահեստն է այրվել, Նոգինսկի նավթամբարում հրդեհ է բռնկվել (տեսանյութ)Սեփականության իրավունքի «ռեքվիեմը»՝ կանխատեսելի ծանր հետևանքներով. «Փաստ»Մոտ 3000 քմ վարչական տարածք կազատվի արխիվային փաստաթղթերից. էլեկտրոնային համակարգ մուտքագրելուց հետո դրանք կոչնչացվեն. «Փաստ»Ազգային ինքնության հետևողական ջնջումը շարունակվում է. «Փաստ»Մինչ Բաքուն փորձում է «մաքրել արյան հետքերը», Երևանը լռում է. «Փաստ»Կոտրելով «ընտրական սինդրոմը». երբ քաղաքացուն չեն մոռանում քվեարկությունից հետո. «Փաստ»Գեղարքունիքի մարզում սկսվել է անասնակերի բերքահավաքըՀուլիսի 20-ին, 21-ին, 22-ին և 23-ին լույս չի լինելու հարյուրավոր հասցեներում