Ինչպես տարբերակել աուտիզմն ու վարքային խանգարումը

Աուտիզմի սպեկտրի խանգարումը և վարքային խանգարումները հաճախ կարող են արտաքինից նման դրսևորումներ ունենալ, հատկապես երեխաների դեպքում՝ օրինակ՝ սոցիալական դժվարություններ, անհանգստություն կամ «անսովոր» վարք։ Սակայն դրանց հիմքում ընկած են տարբեր պատճառներ և զարգացման մեխանիզմներ։

Աուտիզմը նյարդազարգացման առանձնահատկություն է։ Այսինքն՝ այն ձևավորվում է վաղ մանկական փուլում և կապված է ուղեղի տեղեկատվության մշակման առանձնահատկությունների հետ։ Այդ երեխաները հաճախ դժվարանում են սոցիալական շփման, ոչ վերբալ հաղորդակցության և փոխադարձ խաղերի մեջ, իսկ վարքային կրկնվող գործողությունները կարող են լինել կայուն և երկարատև։

Վարքային խանգարումները, օրինակ՝ հակասոցիալական կամ ընդդիմադիր վարքային դրսևորումները, ավելի հաճախ կապված են շրջակա միջավայրի, դաստիարակության, սթրեսի կամ հոգեբանական խնդիրների հետ։ Այս դեպքում երեխան կարող է գիտակցել կանոնները, բայց հաճախ դիտավորյալ խախտել դրանք՝ հակազդելու կամ ուշադրություն գրավելու նպատակով։

Կարևոր տարբերություններից մեկը պատճառաբանությունն է։ Աուտիզմի դեպքում վարքը պայմանավորված է զարգացման առանձնահատկություններով, ոչ թե դիտավորյալ ընտրությամբ։ Իսկ վարքային խանգարումների դեպքում հաճախ առկա է գիտակցված կամ իրավիճակային արձագանք։

Մեկ այլ տարբերություն՝ աուտիզմի նշանները սովորաբար նկատելի են վաղ տարիքից և կայուն են ժամանակի ընթացքում, մինչդեռ վարքային խանգարումները կարող են ավելի փոփոխական լինել՝ կախված միջավայրից, ընտանիքից կամ դաստիարակչական մոտեցումներից։

Սակայն մասնագետները զգուշացնում են՝ միայն արտաքին դիտարկմամբ այս երկու վիճակները տարբերակել հաճախ հնարավոր չէ։ Ճիշտ գնահատման համար անհրաժեշտ է մանկական հոգեբանի կամ զարգացման մասնագետի համալիր հետազոտություն։

Այսպիսով․ թե՛ աուտիզմը, թե՛ վարքային խանգարումները պահանջում են ոչ թե պիտակավորում, այլ ճիշտ հասկանում և մասնագիտական մոտեցում, քանի որ յուրաքանչյուր երեխա ունի անհատական զարգացման ուղի։