Գոյատևման բանաձևը․ ինչու՞ Իսրայելն ընտրեց ուժը, իսկ մենք՝ զիջումները

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Ժամանակակից քաղաքական պատկերացումներում Իսրայելը հաճախ ներկայացվում է որպես կենսունակության յուրօրինակ էտալոն՝ «պետություն-ամրոց», որը կարողացել է պատմական ծանր հարվածները վերածել ամուր պաշտպանական համակարգի։ Հայաստանը, գտնվելով բարդ և ճգնաժամային իրավիճակում, հաճախ ակամա փորձում է իրեն համեմատել այդ մոդելի հետ։ Սակայն այս զուգահեռը լիարժեք հասկանալու համար անհրաժեշտ է դիտարկել նաև հակառակ սցենարը։

Պատկերացնենք, թե ինչ կկատարվեր, եթե Իսրայելում հայտնվեր մի առաջնորդ, որը կսկսեր հայտարարել, թե Հոլոքոստի հիշողությունը խանգարում է ապագա կառուցելուն, և անհրաժեշտ է նվազեցնել դրա մասին խոսակցությունները՝ հարևաններին չգրգռելու համար։ Եթե նույն այդ առաջնորդը նաև առաջարկեր խզել ռազմավարական հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ՝ հղում անելով «ինքնիշխանությանը», ինչպես նաև ընդունել շրջապատող երկրների բոլոր պահանջները և հրաժարվել ազգային ու կրոնական ինքնությունից։

Իսրայելական հասարակության արձագանքը նման մոտեցմանը, ամենայն հավանականությամբ, կլիներ կտրուկ և միանշանակ։ Այդ երկրի համար Շոայի հիշողությունը ոչ միայն պատմություն է, այլ անվտանգության հիմնասյուն։ «Այլևս երբեք» գաղափարը այնտեղ վերածվել է իրական քաղաքականության՝ ուժեղ բանակի և զսպման մեխանիզմների տեսքով։ Նման պայմաններում ցանկացած քաղաքական ուժ, որը կփորձեր հրաժարվել այդ հիմքերից, պարզապես չէր ունենա քաղաքական ապագա։

Բացի այդ, Իսրայելում դժվար է պատկերացնել ինքնությունից հրաժարվելու գաղափարի ընդունում։ Թել Ավիվի և Երուսաղեմի միջև տարբերությունները չեն խոչընդոտում ընդհանուր ազգային պատկերացմանը, որը հիմնված է պատմության, հավատքի և «տունդարձի» գաղափարի վրա։

Հարց է առաջանում՝ ինչու՞ Հայաստանում նման քննարկումները երբեմն հնարավոր են դառնում։ Խնդիրը հաճախ կապվում է պետական և գոյատևման մտածողության տարբերության հետ։ Իսրայելում անվտանգությունը դիտվում է որպես ուժի և պատրաստվածության արդյունք, մինչդեռ Հայաստանում որոշ շրջանակներում տարածվում է այն պատկերացումը, թե անվտանգությունը կարելի է ապահովել զիջումների միջոցով։

Իսրայելի փորձը ցույց է տալիս, որ արդիականացումը հնարավոր չէ իրականացնել սեփական արժեքներից և հիշողությունից հրաժարվելու ճանապարհով։ Հակառակը՝ այդ երկիրը կարողացել է իր պատմական փորձն ու ինքնությունը համադրել ժամանակակից տեխնոլոգիաների և պետական կառավարման հետ։

Հայաստանի համար ևս կարևոր է հասկանալ, որ ինքնությունից, պատմական հիշողությունից կամ արտաքին կապերից հրաժարվելու փորձերը կարող են հանգեցնել ոչ թե զարգացման, այլ պետական հիմքերի թուլացման։ Այս համատեքստում Իսրայելի օրինակը հաճախ դիտվում է որպես հիշեցում, որ պետության կայունությունը սկսվում է սեփական արժեքների պահպանությունից։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Հետևեք մեզ՝ այստեղ