Ջահերի լույսի ներքո՝ հիշողությունից մինչև դիմադրություն

Ապրիլի 23-ին Երևանում կայանալիք ամենամյա ջահերով երթը միշտ եղել է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի խորհրդանիշ։ Սակայն այս տարի այն ձեռք է բերել առանձնահատուկ նշանակություն՝ վերածվելով ոչ միայն հիշատակի, այլև հասարակական տրամադրությունների արտահայտման հարթակի։ Մասնակիցների հսկայական թիվը պայմանավորված է մի շարք գործոններով, որոնք այս միջոցառումը դարձնում են երկրի ապագայի համար կարևոր ազդակ։ Այս մասին Փաստ-ի հետ զրույցում նշեց քաղաքագետ Սերոբ Գևորգյանը։

Նրա խոսքով՝ ջահերով երթը վաղուց այլևս միայն խորհրդանշական արարողություն չէ, այլև հիշողության պահպանման և ինքնության պաշտպանության միջոց։ «Ջահերով երթը կարևոր է, քանի որ այն պահպանում է անցյալի և ապագայի միջև կամուրջը։ Քանի դեռ այս կրակները այրվում են, պատմական ճշմարտությունը ապրում է։ Եվ եթե այս կրակները մարեն, եթե երթը իսկապես արգելվի կամ դադարեցվի վախից, դա կնշանակի ոչ միայն ավանդույթի կորուստ, այլև մեր նախնիների հիշատակի դավաճանություն։ Հետևաբար, այսօր ջահերով երթին մասնակցելը ոչ միայն հիշատակի ակտ է, այլև քաղաքացիական քաջության ակտ, այն մարդկանց ճիչը, ովքեր հրաժարվում են լռել, մինչ իրենց պատմությունը վերաշարադրվում է», - կարծում է քաղաքագետ Սերոբ Գևորգյանը։

Միևնույն ժամանակ, քաղաքագետը ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ հասարակության մի հատվածում ձևավորվել է մտավախություն, թե նման միջոցառումները կարող են վտանգվել գործող քաղաքական կուրսի շարունակման պարագայում։ «Ինչպե՞ս կարող ենք խոսել Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների բարելավման մասին, երբ իրականում մենք տեսնում ենք Հայաստանը լիովին ենթարկեցնելու այս էապես անբարյացակամ երկրներին։ Այս պայմաններում պարզ է, որ նրանք կփորձեն վերաշարադրել ցեղասպանության մասին ճշմարտությունը կամ նույնիսկ ամբողջությամբ թաքցնել այն։ Թուրքիայի կառավարիչներին դուր չի գալիս, երբ ամեն տարի հազարավոր մարդիկ դուրս են գալիս փողոցներ և աշխարհին հիշեցնում 20-րդ դարի առաջին ցեղասպանության մասին», - նշում է Գևորգյանը։

Փորձագետի գնահատմամբ՝ ջահերով երթի մասշտաբը պայմանավորված է նաև ներքաղաքական դժգոհության աճով։ Նրա կարծիքով՝ հասարակության մի հատված այս ձևաչափով արտահայտում է իր վերաբերմունքը իշխանությունների վարած քաղաքականությանը։ «Ո՞վ կցանկանար մի առաջնորդ, որը բացահայտորեն պայքարում է իր երկրի պատմական ժառանգության դեմ։ Ժողովուրդը հոգնել է Փաշինյանի դատարկ ելույթներից։ Նա միայն պատերազմ է մղում ազգային հիշողության, եկեղեցու և մեր արցախցի եղբայրների ու քույրերի դեմ։ Այս առումով ջահերով երթը դառնում է ժողովրդի դիրքորոշումը փոխանցելու միջոց. արտաքին ուժերին սպասարկող նման գործողությունների ընթացքը անընդունելի է։ Եվ այս, ըստ էության, սգո միջոցառումներին ակտիվորեն մասնակցելով՝ մարդիկ Նիկոլ Փաշինյանին ասում են. «Հեռացիր, քո ընթացքը սխալ է»։ «Եվ վտանգավոր է», - Փաստ-ի հետ զրույցում եզրափակեց Սերոբ Գևորգյանը։

Այսպիսով, ջահերով երթը շարունակում է պահպանել իր պատմական նշանակությունը՝ միաժամանակ ստանալով նոր բովանդակություն։ Այն դարձել է ոչ միայն անցյալի հիշողության պահպանման խորհրդանիշ, այլև ներկա քաղաքական գործընթացների նկատմամբ հասարակության վերաբերմունքի արտահայտման յուրատեսակ ձև։ Ցեղասպանության միջազգային ճանաչման պահանջը, ըստ փորձագետների, վերաբերում է ոչ միայն անցյալին, այլև ներկային և ապագային, քանի որ չճանաչված ոճիրը մշտապես ստեղծում է նոր վտանգների նախադրյալներ։