Երևան, 21.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Ինչո՞ւ ի ծնե կույրերը չեն տառապում շիզոֆրենիայով

ԼԱՅՖ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին            

Գրեթե 75 տարի առաջ հետազոտողները նկատել են մի տարօրինակ օրինաչափություն, որը հոգեբուժության մեջ ամենազարմանալիներից մեկն է. շիզոֆրենիայով չեն տառապում ի ծնե կույր մարդիկ՝ ուղեղի տեսողական կեղևի ախտահարման պատճառով, գրել է «The Conversation»-ը։

1950թ․ գրող Հեկտոր Շևինյին, որը կորցրել էր տեսողությունը մեծ տարիքում, և հոգեբան Սայդել Բրավերմանն ուսումնասիրում էին կույր մարդկանց հոգեբանությունը և նկատեցին մի անսովոր փաստ. աշխարհի գրեթե բոլոր հասարակություններում հանդիպող ծանր հոգեկան խանգարումը կարծես լիովին բացակայում էր բնածին կուրություն ունեցող մարդկանց մոտ։

Երկար ժամանակ այս դիտարկումը մեծ մասամբ աննկատ է մնացել. գիտնականները չունեին տվյալներ և շիզոֆրենիայի բնույթի մասին պատկերացում։ Սակայն 2000-ականների սկզբին, երբ ի հայտ եկան ազգային բժշկական խոշոր տվյալների բազաներ, հետազոտողները կարողացան հետևել մարդկանց առողջությանը ծնունդից մինչև մեծ տարիք։ Եվ խորհրդավոր օրինաչափությունը հաստատվեց։

Ամենահամոզիչ տվյալները ստացվել են 2018թ․ ուսումնասիրությունից, որը ներառել է 1980-2001թթ․ Արևմտյան Ավստրալիայում ծնված գրեթե կես միլիոն երեխաների: Շիզոֆրենիա առաջացել է այս երեխաներից 1 870-ի մոտ, սակայն ուղեղի կեղևային կուրություն ունեցող 66 երեխաներից ոչ մեկն այս հիվանդությունը չի ունեցել։

Ընդ որում, այս պաշտպանությունը, կարծես, կապված է ոչ թե կուրության, այլ ուղեղի տեսողական հատվածների զարգացման առանձնահատկությունների հետ: Մարդիկ, ովքեր հետագայում կորցնում են տեսողությունը, կամ հիվանդները, ովքեր կուրանում են աչքերի, այլ ոչ թե ուղեղի տեսողական կեղևի վնասվածքի պատճառով, դեռ կարող են շիզոֆրենիա ունենալ։

Գիտնականների կարծիքով՝ պատասխանն այն է, թե ինչպես է ուղեղն օգտագործում տեսողությունն աշխարհի պատկերը կառուցելու համար։

Շիզոֆրենիան այսօր ավելի հաճախ է դիտարկվում որպես ուղեղի կանխատեսողական համակարգի խանգարում: Սովորաբար ուղեղն անընդհատ կանխատեսումներ է անում շրջակա միջավայրի մասին և համեմատում դրանք ստացվող զգայական ազդանշանների հետ: Շիզոֆրենիայի դեպքում այս մեխանիզմը սկսում է խափանվել. պատահական կամ թույլ ազդանշանները ստանում են չափազանց մեծ նշանակություն, համընկնումները կարևոր են թվում, և սեփական մտքերը կարող են ընկալվել որպես օտար: Երևակայության և իրականության միջև գիծն աստիճանաբար մշուշվում է:

Տեսողությունը հատկապես կարևոր դեր է խաղում այս համակարգի զարգացման գործում վաղ մանկության շրջանում: Տեսողական կեղևը ուղեղի ամենամեծ և ամենից փոխկապակցված հատվածներից մեկն է, որը ներգրավված է ոչ միայն պատկերի մշակման, այլև ուսուցման, ուշադրության և հույզերի մեջ:

Եթե տեսողական կեղևը չի ստանում ազդանշաններ ծննդյան պահից, ուղեղը սկսում է այլ կերպ զարգանալ: ՄՌՏ հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ուղեղի բնածին կեղևային կուրություն ունեցող մարդկանց մոտ ուղեղի այս հատվածները հաճախ «վերաօգտագործվում» են լեզվի, հիշողության և տրամաբանական մտածողության համար:

Որոշ հետազոտողներ ենթադրում են, որ այս վաղ վերահասցեագրումը կարող է մի տեսակ պաշտպանություն ապահովել: Առանց երկիմաստ տեսողական ազդանշանների անընդհատ հոսքի՝ ուղեղը կարող է զարգացնել աշխարհը մեկնաբանելու ավելի կայուն եղանակներ՝ նվազեցնելով շիզոֆրենիայի հիմքում ընկած սխալ «կանխատեսումների» ռիսկը:

Կարևոր նշանակություն ունի ժամանակը: Տեսողության ուշ կորուստը, նույնիսկ մանկության շրջանում, նույն ազդեցությունը չունի, քանի որ ուղեղն արդեն ձևավորվել է տեսողական փորձառության միջոցով:

Գիտնականներն ընդգծում են, որ սա չի նշանակում, որ կուրությունը կարող է լինել «պաշտպանություն» շիզոֆրենիայից գործնական իմաստով: Սակայն այս տվյալները նոր հեռանկար են բացում հիվանդության բնույթի վերաբերյալ և բուժման նոր մոտեցումների հնարավորություն են տալիս:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Ռուբիոն անհրաժեշտ է համարել ՌԴ-ի, Չինաստանի և ԱՄՆ առաջնորդների պարբերական խորհրդակցություններըԱռաջին կուրսեցիների ուսման վարձը կփոխհատուցվի 100%-ով, ուսանողները կստանան նաև կեցության աջակցություն․ նոր նախագիծԵրկուշաբթի լույս չի լինելու․ հասցեներՄխիթարյա՞ն, թե՞ Սուչիչ. Կիվուն ընտրության առաջ է Ատալանտայի հետ խաղից առաջՀզոր փոթորիկը գրեթե ամբողջությամբ ավերել է Բրազիլիայի Տուպանսիրետան քաղաքըԱդրբեջանցիները փորձում են յուրացնել նաև Սպենդիարյանի «Ալմաստ» օպերանՏեղումները կլինեն ինտենսիվ․ ի՞նչ եղանակ սպասել նոյեմբերի 21-ից 25-ինԵրբ ամբողջ Հայաստանը մի թիմ էր․ Նիկիտա Սիմոնյանն ու «Արարատ-73»-ըԳազից մինչև գույքահարկ. սահմանամերձ բնակիչների արտոնությունները կերկարաձգվենՏափերականի դպրոցի առաջին դասարանի ուսուցչուհին սկոտչով փակել է աշակերտների բերաններըՀայաստանի 3 ծանրորդ կմասնակցի օլիմպիական վարկանիշային մրցաշարինԱրցախցիները կարո՞ղ են ընտրել՝ անձնագրում նշվի Հայաստան, թե՞ Ադրբեջան Մի՛ սրտնեղեք «կիսատ» բառից, ձեր ամեն ինչն է կիսատ՝ խոստացված սահմանազատումը, խոստացված խաղաղությունը, հիմա էլ ուզում եք կիսատ դարձնել մեր Սահմանադրությունը. Մարիաննա ՂահրամանյանՎարդենյաց լեռնանցքում անձրև է տեղում․ հանրապետության բոլոր ավտոճանապարհները բաց ենՄայր Աթոռում տեղի ունեցավ շքանշանների հանձնման արարողությունԼեհաստանի իշխանությունները հայտնել են երկրի տարածքում ռուսական 2 հրթիռի և մեկ ԱԹՍ-ի ընկնելու մասինՍուտ N3․ ԵՊՀ ռեկտորի հաջորդ մանիպուլյացիան. Մենուա Սողոմոնյան«Առանց իր առաջարկի էլ իրեն կհեռացնենք» Կարապետյանի արձագանքը Փաշինյանի առաջարկինԱՄՆ-ն և Իսրայելը կարող են նոր հարձակում իրականացնել Իրանի վրաՎանաձորում բեռնատարը 15-ից ավելի մեքենաներ է ջարդել, վիրավորներից 2-ն անչափահաս ենՀՊԼ․ «Արարատ-Արմենիա»-ն հաղթել է «Վան»-ին Այն մասին, թե ով է Հայաստանում փորձում շարունակ ահաբեկել մեր ժողովրդին, և ինչու է դա մինչև հիմա մասամբ ստացվել․ ՉալաբյանՕդի ջերմաստիճանը նոյեմբերի 20-21-ի ցերեկային ժամերին աստիճանաբար կբարձրանա 3-5 աստիճանով, 22-ին նույնքան կնվազի Բառախաղի մի՛ դիմեք, ես խոսել եմ ԶՈւ-երում ոչ մարտական պայմաններում մահացության դեպքերից` ներկայացնելով պաշտոն, աղբյուր, դատախազությանը հղում արված տվյալներ. Մարիաննա ՂահրամանյանԻ գիտություն ՀԷՑ ՓԲ ընկերության կառավարչի աթոռը զավթած սուբյեկտիԱյսքան պատերազմներ բերած քաղաքական ուժը չի կարող խոսել խաղաղությունից․ տեսանյութՌուսական հրթիռներ են ընկել Լեհաստանի տարածքում․ կործանիչները բարձրացվել են օդ «Նոր Յալթա՞», թե՞ քաղաքական շոու. ի՞նչ է գրում համաշխարհային մամուլը Թրամփ–Սի–Պուտին պատմական հանդիպման մասինՌուսական գազի գնորդները կբախվեն առավելագույն գնաճի հետԱրման Աբովյանը հանդիպել է Շտեֆան Կոտրեի հետ. հանդիպման առանցքային թեման Գագիկ Ծառուկյանի ապօրինի կալանավորումն էր Ավանդական ծիրանից մինչև արքայանարինջ և էկզոտիկ լայմ․ տեսանյութ Ucom-ը և Իմփաքթ Հաբ Երևանն ամփոփել են կանաչ ձեռներեցության ծրագրի երրորդ փուլը Հայաստանում առանց դատավճռի կալանավորների թիվն աննախադեպ և անթույլատրելի բարձր է. Ավետիք ՉալաբյանՀարգում ենք Բաքվի և Երևանի ուղիղ երկխոսություն վարելը. կարգավորման ներկայիս փուլը մեկնարկել է հենց ռուսական կողմի նախաձեռնությամբ. Զախարովա Ողբերգական պայթյուն Թբիլիսիում․ Հայաստանը ցավակցություն է հայտնել Վրաստանին ՌԴ-ի հետ սահմանն ամբողջությամբ կփակվի․ հայտնի է այդ երկրի որոշման պատճառը Ռոմանոս Պետրոսյանի հետ բանավեճին պետք է Դավիթ Ղազինյանը մասնակցի․ «Ուժեղ Հայաստան»-ի խոսնակ Հայաստանում ճանապարհային վթարների հետ կապված նոր փոփոխություններ են նախատեսվում Պուտինը պшտերազմ է մղում ամբողջ Եվրոպայի դեմ. Մերց Ի՞նչ է սպասվում ռուբլու փոխարժեքին 2027 թվականին«Պալաչի» եղբայրը՝ ազատազրկված թմրամիջոցների իրացման գործով Ինչ եղանակ սպասել դեկտեմբերին․ ձմեռը կսկսվի՞ խիստ ցրտերովԱնկախության հռչակագիրը մեր ժողովրդի ծննդականն է. դրանից հրաժարվելն անթույլատրելի է. Արմեն ՄանվելյանՍոֆթԿոնստրակտն ու Հայաստանի ֆրանսիական համալսարանը նոր հուշագիր են ստորագրելԱմիօ բանկն ու «Փարվանյան քոնսալթինգը» միավորում են հնարավորությունները՝ նպաստելու միջազգային բրենդների մուտքին ՀայաստանՍամվել Կարապետյանը, որը մեծ ներդրում է ունեցել հայ ժողովրդի կյանքում, այսօր գտնվում է բանտում միայն այն պատճառով, որ խոչընդոտում է ներկայիս իշխանություններին. տեսանյութ Փարիզի արվարձանում գտնվող 18-հարկանի բնակելի շենքում hրդեհ է բռնկվել. կա զnh և վիրավnրներ Դավիթ Բեկի փողոցում բшխվել են «SHACMAN»-ը և «Mitsubishi»-ին. մի քանի րոպե անց կրկին բшխվել են մեկ այլ բեռնատարն ու մարդատարը Միասնական ընդդիմությունը վստահ է իր դիրքորոշման և ընդունած որոշումների մեջ. Ցոլակ ԱկոպյանԵրկուշաբթի կհրապարակվի Սահմանադրության նախագիծը. Փաշինյան