Վիզաների ազատականացման խոստումները և փակ դռների իրականությունը

Երևանում անցկացվող եվրոպական բարձր մակարդակի հանդիպումների, վիզաների ազատականացման շուրջ հնչող հայտարարությունների և ինտեգրման գեղեցիկ խոսքերի ֆոնին իրական Հայաստանը շարունակում է ապրել բոլորովին այլ իրականության մեջ։ Այն, ինչ քաղաքական հարթակներում ներկայացվում է որպես առաջընթաց ու Եվրոպային մոտենալու քայլ, շարքային քաղաքացու համար վերածվել է անվերջ հերթերի, փակ համակարգերի և անորոշության փակ շղթայի։

Այսօր եվրոպական մի շարք երկրների դեսպանատներում և վիզային կենտրոններում հերթագրվելը գործնականում դարձել է գրեթե անհնար։ Past.am-ը այս խնդրին անդրադարձել էր դեռ անցյալ տարի, սակայն անցած 7–8 ամիսների ընթացքում իրավիճակը ոչ միայն չի բարելավվել, այլ ավելի է ծանրացել։ Մարդիկ շաբաթներով, երբեմն նույնիսկ ամիսներով փորձում են գրանցվել՝ «ժամ վերցնել», սակայն արդյունք չկա։ Կամ օրերով համակարգում ազատ ժամեր չեն բացվում, կամ բացվելու դեպքում դրանք սպառվում են բառացիորեն վայրկյանների ընթացքում։ Այդ ֆոնին միջնորդների շուկան, ինչպես միշտ, ակտիվ է՝ գործընթացը վերածելով լրացուցիչ ֆինանսական և հոգեբանական բեռի։

Ստացվում է աբսուրդային պատկեր․ պաշտոնական մակարդակում խոսվում է վիզաների ազատականացման մասին, սակայն տեխնիկապես և ֆիզիկապես քաղաքացին նույնիսկ վիզայի համար դիմելու հնարավորություն չունի։

Սա այլևս պարզապես անհարմարություն չէ, այլ համակարգային խնդիր, որը հարվածում է հենց այն քաղաքացիներին, որոնց անունից էլ ներկայացվում է տվյալ քաղաքականությունը։

Past.am-ի խմբագրությունը, փորձելով սեփական փորձով հասկանալ իրավիճակը, դեռ անցյալ ամռանն ու աշնանը մի քանի անգամ փորձել է հերթագրվել տարբեր դեսպանատներում և վիզային կենտրոններում։ Արդյունքը՝ զրո։ Նույն փորձը կրկնել ենք նաև վերջին օրերին՝ հաշվի առնելով, որ այդ ընթացքում ևս 1–2 դեսպանատուն վիզային գործընթացը պատվիրակել է վիզային կենտրոններին։ Սակայն պատկերը չի փոխվել․ հասանելի ժամեր կամ ընդհանրապես չկան, կամ բացվում են այնքան կարճ ժամանակով, որ գրանցվելը գրեթե անհնար է։ Սա այն նույն իրականությունն է, որին բախվում են հազարավոր քաղաքացիներ։

Միևնույն ժամանակ, մեր տեղեկություններով, խնդիրը փորձել է բարձրացնել նաև խորհրդարանական խմբակցություններից մեկը՝ փորձելով այլ հարթակներով պարզել իրավիճակը և նույնիսկ կազմակերպել հերթագրում։ Սակայն անգամ այդ մակարդակում արդյունքը էականորեն չի տարբերվել․ համակարգը շարունակում է մնալ փակ ու ծանրաբեռնված, իսկ գործընթացը՝ գրեթե անանցանելի։

Այս ամենը լուրջ հարց է առաջացնում․ ինչպե՞ս կարելի է խոսել վիզաների ազատականացման մասին, երբ նույնիսկ բազային տեխնիկական հասանելիությունն ապահովված չէ։ Եթե համակարգը չի կարող սպասարկել առկա պահանջարկը, եթե դեսպանատները չունեն բավարար ռեսուրսներ, եթե գործընթացը փակվում է հենց մուտքի փուլում, ապա ինչի՞ մասին են խոսում բարձր ամբիոններից։

Ավելին, այս հակասությունը հատկապես սուր է դառնում այս օրերին, երբ Երևանը հյուրընկալում է եվրոպական կարևոր միջոցառումներ, և հասարակության մեջ ձևավորվում է ակնկալիք, որ հարաբերությունները պետք է հեշտանան ոչ միայն քաղաքական, այլև գործնական մակարդակում։ Սակայն իրականում քաղաքացին բախվում է հակառակ պատկերի՝ ավելի փակ, ավելի բարդ և ավելի անանցանելի համակարգի։

Եվ այս հակասությունն արդեն դժվար է անտեսել։ Եթե վիզաների ազատականացումը հայտարարվում է որպես ռազմավարական նպատակ, ապա այն պետք է սկսվի ոչ թե գեղեցիկ հայտարարություններից, այլ իրական հասանելիությունից։ Մինչ այդ Եվրոպայի հետ «մոտեցման» մասին խոսքերը շատերի համար շարունակում են մնալ պարզապես ձևակերպումներ՝ փակ դռների ֆոնին։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում