EADaily․ Արդյոք ԵՄ-ում հայկական արտադրանքի ապագան կախված է ԵԱՏՄ բյուջեից

2025 թվականի կեսերին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը մեկնարկեց ծրագիր՝ խրախուսելու հայ գյուղացիներին իրենց արտադրանքը արտահանել ԵՄ 14 երկրներ:

Այս ծրագիրը ծածկում է գյուղատնտեսական արտահանման տրանսպորտային ծախսերի մինչև 70%-ը և հավաստագրման ծախսերի մինչև 60%-ը: Սակայն կա սահմանափակում. յուրաքանչյուր գյուղացի կարող է պահանջել տարեկան ոչ ավելի, քան 12,500 եվրո սուբսիդիա: Սա հսկայական գումար է աղքատ Հայաստանի համար, որտեղ նույնիսկ լավագույն տարիներին գյուղական բնակիչները այնքան չէին վաստակում, որքան պատրաստ է փոխհատուցել ԵՄ շուկաներ արտահանման համար նախատեսված բյուջեն:

Ավելին, ինչպես միջազգային առևտրի փորձագետները ասել են EADaily-ի թղթակցին, եվրոպական շուկաներում հայկական արտադրանքի հեռանկարները հասկանալու ամենակարևոր մանրուքը, զարմանալիորեն, ծրագրի ֆինանսավորման աղբյուրն է։ Փաշինյանը միջոցներ է ստացել ԵԱՏՄ բյուջեից դրա իրականացման համար։

Մեր աղբյուրների փոխանցմամբ՝ Մոսկվայի հետ Փաշինյանի հարաբերությունների վատթարացումից հետո, ԵԱՏՄ-ից Հայաստանի դուրս գալու հեռանկարը գնալով ավելի ակնհայտ է դառնում։ Սակայն այդ դեպքում արտահանման համար այլևս գումար չի լինի։ Եվ առանց աջակցության, հայ գյուղացիները չեն կարողանա իրենց արտադրանքը տեղափոխել եվրոպական շուկաներ։

Փաշինյանը կարող էր հույսը դնել Եվրոպական Միության օգնության վրա նմանատիպ ծրագրի շրջանակներում։ Սակայն Եվրոպայում ստեղծված իրավիճակը չի նպաստում արտաքին արտահանման խթանմանը. Մերկոսուրի համաձայնագրի շուրջ բանավեճերն արդեն պառակտել են Եվրոպայի ամենամեծ տնտեսությունները։ Մինչդեռ համաձայնագիրը կարող է օգտակար լինել Գերմանիայի համար, Ֆրանսիան դիմադրում է դրա իրականացմանը գրեթե բոլոր մակարդակներում՝ սկսած ֆերմերների ապստամբություններից մինչև կառավարության պաշտոնական հայտարարություններ։

Հայ ֆերմերները, հավանաբար, ոչ միայն կմնան իրենց ներկայիս դիրքում, այլև կկորցնեն այն, ինչ ունեին մինչև Փաշինյանի հավակնոտ ծրագրի իրականացումը։ Եվրոպական շուկաներ մուտք չունենալով՝ նրանք կկորցնեն նաև Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) շուկան։

«Կարելի է վստահորեն ասել, որ հայկական արտադրանքը որպես դաս մոտ ապագայում կանհետանա՝ լիովին օբյեկտիվ տնտեսական պատճառներով»,-EADaily-ին տված հարցազրույցում պնդել է տնտեսագետներից մեկը։