«Ձայների փոշիացման» թեզը կեղծ չէ. անցողիկ շեմը չհաղթարող ուժերը, այո՛, փոշիացնում են ձայները

Բայց իրականում հաշվարկն արվում է ոչ թե 1 մլն, այլ 750 հազար ձայնի հիման վրա՝ միայն շեմը հաղթահարածների հանրագումարով։ Արդյունքում մանդատները դառնում են՝

• Ուժ 1՝ 47 (+12)
• Ուժ 2՝ 34 (+9)
• Ուժ 3՝ 20 (+5)

Աճը՝ ընդհանուր +26 մանդատ։ Հենց այս 26 մանդատն էլ չհաղթահարածների 250 հազար ձայնի համամասնական վերաբաշխման արդյունքն է։ Հաշվարկի հիմքը` 1 մլն-ից 750 հազարի փոխելը մաթեմատիկորեն համարժեք է այդ 250 հազար ձայնը հաղթահարածների միջև համամասնորեն բաշխելուն։

Հեղինակի սխալն այն է, որ նա շփոթում է երկու տարբեր բան՝ հաշվարկի մեխանիզմը (ինչպես են թվերը ստացվում) և հաշվարկի արդյունքը (ով քանի մանդատ է ստանում)։ Ձևականորեն մեխանիզմն իսկապես «չի վերցնում» չհաղթահարածների ձայները և «չի ավելացնում» հաղթահարածներին։ Սակայն, քանի որ հաշվարկի հիմքը փոխվում է, արդյունքը նույնն է, ինչ ուղղակի վերաբաշխման դեպքում։ Հենց սա էլ կոչվում է «ձայների փոշիացում»։

«Ձայների փոշիացման» մասին թեզը կեղծ չէ։ Հաճախ փորձ է արվում այս թեման ներկայացնել որպես բացառապես քաղաքական մանիպուլյացիա, սակայն իրականում այստեղ կա մաթեմատիկական հստակ տրամաբանություն։ Համամասնական ընտրակարգում յուրաքանչյուր ձայն, որը տրվում է անցողիկ շեմը չհաղթահարած ուժին, փաստացի դուրս է մնում մանդատների բաշխումից, բայց այդ ձայները քաղաքական վակուումում չեն անհետանում․դրանք վերածվում են հավելյալ առավելության այն ուժերի համար, որոնք հաղթահարել են շեմը։

Բայց այդ առավելությունից ամենամեծ օգուտը ստանում է հենց առաջին տեղը զբաղեցրած քաղաքական ուժը, քանի որ այդ «բոնուսը» բոլորին հավասարաչափ չի բաժանվում։ Մանդատների վերաբաշխումն իրականացվում է արդեն անցած ուժերի ստացած տոկոսների համամասնությամբ, այսինքն՝ որքան մեծ է որևէ ուժի հիմնական արդյունքը, այնքան ավելի մեծ մասնաբաժին է նա ստանում «կորած» ձայների հաշվին։ Վերևում բերված օրինակը դրա վառ ապացույցն է՝ ամենաշատ ձայներ ստացած ուժը ի հավելումն ունեցավ +12 մանդատ, ամենաքիչ ձայնով անցողիկ շեմը հաղթահարածը՝ +5 մանդատ։

Այլ կերպ ասած՝ եթե, օրինակ, փոքր քաղաքական ուժերը, գիտակցելով, որ չեն հաղթահարելու անցողիկ շեմը, մտնում են ընտրապայքարի մեջ, արդյունքների վերջնական հաշվարկի ժամանակ իրենց կողմից հավաքած 0,5, 1, 2, 3 տոկոս ձայները ԲԱՑԱՌԱՊԵՍ հավելյալ առավելություն են ստեղծելու ամենից շատ ձայներ ստացած քաղաքական ուժի համար։ Հենց սա է «ձայների փոշիացման» թեզի իրական հիմքը։