Ի՞նչ հոգեբանական վիճակում է գտնվում երկրի վարչապետը

Քաղաքականությունն ու պետական կառավարումը միայն ծրագրերի, գաղափարների կամ հրապարակային հայտարարությունների մրցակցություն չեն։ Դրանք առաջին հերթին երկարատև հոգեբանական դիմակայություն են, որտեղ մեծ դեր ունեն սառնասրտությունը, հավասարակշռված մտածողությունն ու սեփական հույզերը վերահսկելու կարողությունը։ Պետության ղեկավարի համար ինքնատիրապետումը պարզապես անձնական հատկանիշ չէ․ այն հաճախ դառնում է քաղաքական ազդեցության, բանակցային ուժի և նույնիսկ ազգային անվտանգության կարևոր բաղադրիչ։

Պատմությունը բազմիցս ցույց է տվել, որ պետությունները երբեմն պարտվել են ոչ միայն արտաքին ճնշումների կամ տնտեսական խնդիրների պատճառով, այլ այն ժամանակ, երբ առաջնորդները չեն կարողացել վերահսկել սեփական էմոցիաները։ Հապճեպ արձագանքները, անձնական վիրավորվածությունների մակարդակի իջած քաղաքականությունը և չհաշվարկված հայտարարությունները հաճախ ավելի ծանր հետևանքներ են ունեցել, քան արտաքին մարտահրավերները։

Միևնույն ժամանակ, ամենահաջող առաջնորդները սովորաբար առանձնացել են ճգնաժամային իրավիճակներում սառնասրտություն պահպանելու ունակությամբ։ Նրանք հասկացել են, որ քաղաքականության մեջ հաճախ հաղթում է ոչ թե ամենաբարձր խոսողը, այլ ամենախորն ու երկար մտածողը։

Ժամանակակից քաղաքականությունը դարձել է ոչ միայն գաղափարների, այլ նաև վարքագծի քաղաքականություն։ Հանրությունը գնահատում է ոչ միայն խոստումները, այլ նաև այն, թե ինչպես է քաղաքական գործիչը արձագանքում քննադատությանը, ինչ պահվածք է ցուցաբերում ճգնաժամերի ժամանակ, որքանով է կարողանում լսել հակառակ կարծիքը և պահպանել հավասարակշռությունը։

Քաղաքական առաջնորդի յուրաքանչյուր հուզական պոռթկում այսօր ակնթարթորեն դառնում է հանրային քննարկման թեմա։ Եթե գործիչը սովորական բանավեճի ընթացքում կորցնում է ինքնատիրապետումը, անցնում վիրավորանքների կամ ցուցաբերում ագրեսիվ վարք, հասարակության մի մասի մոտ բնական հարց է առաջանում՝ ինչպե՞ս է այդ մարդը վարվելու առավել վտանգավոր իրավիճակներում՝ պատերազմի, տնտեսական ճգնաժամի կամ միջազգային լարված բանակցությունների ընթացքում։

Դիվանագիտական հարաբերություններում հոգեբանական կայունությունը հաճախ նույնքան կարևոր է, որքան տնտեսական կամ ռազմական ներուժը։ Միջազգային քաղաքականության մեջ պետությունները մշտապես փորձում են միմյանց վրա հոգեբանական ճնշում գործադրել՝ հասկանալու դիմացինի դիմադրողականության սահմանները։ Եթե առաջնորդը հեշտությամբ է կորցնում հավասարակշռությունը, նրա վարքագիծը դառնում է կանխատեսելի, իսկ քաղաքականության մեջ կանխատեսելի հուզականությունը հաճախ վերածվում է խոցելիության։

Փորձառու առաջնորդները սովորաբար առանձնանում են զսպվածությամբ։ Նրանց սառնասրտությունը հաճախ ոչ թե թուլության, այլ խորքային ռազմավարական հաշվարկի արտահայտություն է։ Քաղաքականության մեջ յուրաքանչյուր հուզական արձագանք նաև տեղեկատվություն է փոխանցում հակառակ կողմին՝ բացահայտելով թույլ կետերը, ներքին լարվածություններն ու հոգեբանական սահմանները։

Ներքաղաքական կյանքում ևս ինքնատիրապետումն առանցքային նշանակություն ունի։ Ընտրական պայքարը լի է սադրանքներով, փոխադարձ մեղադրանքներով և տեղեկատվական հարձակումներով։ Այդ պայմաններում առաջնորդի իրական որակները երևում են ոչ թե նախապես պատրաստված ելույթներում, այլ անսպասելի իրավիճակներում։

Հասարակությունը սովորաբար ավելի մեծ վստահություն է ցուցաբերում այն առաջնորդների նկատմամբ, որոնք կարողանում են վերահսկել սեփական հույզերը, որովհետև մարդիկ առաջնորդի մեջ առաջին հերթին փնտրում են կայունություն, կանխատեսելիություն և անվտանգություն։

Քաղաքական հոգեբանության մեջ ամենաբարդ կարողություններից մեկը սեփական էմոցիաների կառավարումն է։ Բարձր ձայնը միշտ չէ, որ ուժի նշան է․ շատ դեպքերում այն ներքին անկայունության արտահայտություն է։ Իսկ այն քաղաքական գործիչները, որոնք վստահ են սեփական ռազմավարության և դիրքերի վրա, սովորաբար կարիք չեն ունենում մշտապես աղմկոտ պահվածքով ինքնահաստատվելու։

Ինչպես գրում է Past.am-ը, ժողովրդավարական համակարգերում քաղաքացին ընտրում է ոչ միայն ծրագիր կամ կուսակցություն, այլ նաև հոգեբանական տիպաժ։ Հենց այդ պատճառով ընտրողի ուշադրության կենտրոնում պետք է լինի ոչ միայն այն, թե քաղաքական գործիչն ինչ է ասում, այլ նաև՝ ինչպես է ասում։

Հայաստանի նման բարդ աշխարհաքաղաքական միջավայրում այս հարցը հատկապես կարևոր է։ Երկրի ղեկավարի յուրաքանչյուր խոսք, հրապարակային պահվածք և բանակցային ոճ ազդակ է ոչ միայն ներքին, այլ նաև արտաքին քաղաքական դաշտի համար։

Հասարակությունների քաղաքական հասունությունը հաճախ գնահատվում է նաև նրանով, թե ինչպիսի առաջնորդների են նրանք առաջ բերում։ Եթե հանրությունը խրախուսում է միայն աղմկոտ ու ագրեսիվ վարքագիծը, քաղաքական դաշտն աստիճանաբար լցվում է պոպուլիզմով և անկայունությամբ։ Իսկ եթե արժևորվում են զսպվածությունը, ռազմավարական մտածողությունն ու պատասխանատու խոսքը, ժամանակի ընթացքում փոխվում է նաև քաղաքական համակարգի որակը։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում