Երևան, 21.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Մեկ գեն՝ տարբեր ախտորոշումներ. գիտնականները գտել են հոգեկան խանգարումների ընդհանուր մեխանիզմները

ԼԱՅՖ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Ֆուդանի համալսարանի, Լոնդոնի Քինգս քոլեջի, Փարիզ-Սակլե համալսարանի և մի շարք այլ գիտական կենտրոնների գիտնականները լայնածավալ հետազոտություն են անցկացրել՝ նպատակ ունենալով գտնել մի շարք հոգեբուժական և նյարդազարգացման խանգարումների հետ կապված ընդհանուր կենսաբանական մեխանիզմները: Հետազոտողները հրապարակել են իրենց աշխատությունը Nature Mental Health ամսագրում:

Հետազոտողները կենտրոնացել են այն փաստի վրա, որ այնպիսի վիճակներ, ինչպիսիք են շիզոֆրենիան, բիպոլյար խանգարումը, ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության համախտանիշը (ՈւՊՀՀ), աուտիզմի սպեկտրի խանգարումները (ԱՍԽ), մեծ դեպրեսիվ խանգարումը և անքնությունը, ավանդաբար դիտարկվում են որպես առանձին ախտորոշումներ: Սակայն բաց է մնում հարցը՝ արդյոք դրանք ունեն ընդհանուր գենետիկական և մոլեկուլային «հատման կետեր»:

Վերլուծության համար թիմն օգտագործել է IMAGEN նախագծի տվյալները. սա եվրոպական խոշոր հետազոտություն է, որի շրջանակում հավաքվել են 1274 առողջ դեռահասների կենսաբանական տվյալներ: Մասնակիցները չեն ունեցել ախտորոշված հոգեկան կամ նյարդաբանական հիվանդություններ, ինչը թույլ է տվել ուսումնասիրել կենսաբանական մարկերները մինչև հիվանդության զարգացումը:

Գիտնականները վերլուծել են գենետիկական տարբերակները, որոնք կապված են ԴՆԹ-ի մեթիլացման փոփոխությունների և գեների էքսպրեսիայի մակարդակի հետ: ԴՆԹ-ի մեթիլացումը գեների ակտիվության կարգավորման մեխանիզմ է, որի դեպքում քիմիական «պիտակները» ազդում են այն բանի վրա, թե որքան ակտիվ է աշխատում այս կամ այն գենը:

Գենոմային վերլուծության և Մենդելյան ռանդոմիզացիայի մեթոդների օգնությամբ հետազոտողները հայտնաբերել են մեթիլացման 73 պոտենցիալ պատճառահետևանքային տիրույթ (CpG-կայքեր) և 62 գեն՝ կապված ուսումնասիրվող վեց վիճակների հետ: Դրանց մի մասը սպեցիֆիկ է եղել առանձին հիվանդությունների համար, սակայն որոշները ցուցադրել են միաժամանակ մի քանի խանգարումների վրա տարածվող ազդեցություն:

Հատուկ ուշադրություն են գրավել երեք գեներ՝ MAD1L1, MRPL2 և HLA-DRB1: Ըստ վերլուծության տվյալների, դրանք մասնակցում են կենսաբանական այն ուղիների կարգավորմանը, որոնք կապված են միանգամից մի քանի վիճակների հետ: Օրինակ՝ ԴՆԹ-ի մեթիլացման փոփոխությունները, որոնք ազդում են MRPL2-ի վրա, պոտենցիալ կերպով կապված են թե՛ շիզոֆրենիայի, թե՛ անքնության հետ:

Հեղինակները նաև նշել են, որ հայտնաբերված գեները հարուստ են այնպիսի ուղիներով, որոնք կապված են ոչ միայն հոգեբուժական, այլև աուտոիմուն հիվանդությունների հետ: Սա կարող է մատնանշել իմունային համակարգի և հոգեկան առողջության միջև մասնակիորեն ընդհանուր գենետիկական կառուցվածքի առկայությունը:

Հետազոտողները շեշտում են, որ ստացված արդյունքները չեն բացատրում հիվանդությունների զարգացման բոլոր մեխանիզմները, բայց առանձնացնում են հնարավոր «խաչվող» կենսաբանական հանգույցները, որոնք կարող են կարևոր լինել ապագա ախտորոշման և թերապիայի համար:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Ռուբիոն անհրաժեշտ է համարել ՌԴ-ի, Չինաստանի և ԱՄՆ առաջնորդների պարբերական խորհրդակցություններըԱռաջին կուրսեցիների ուսման վարձը կփոխհատուցվի 100%-ով, ուսանողները կստանան նաև կեցության աջակցություն․ նոր նախագիծԵրկուշաբթի լույս չի լինելու․ հասցեներՄխիթարյա՞ն, թե՞ Սուչիչ. Կիվուն ընտրության առաջ է Ատալանտայի հետ խաղից առաջՀզոր փոթորիկը գրեթե ամբողջությամբ ավերել է Բրազիլիայի Տուպանսիրետան քաղաքըԱդրբեջանցիները փորձում են յուրացնել նաև Սպենդիարյանի «Ալմաստ» օպերանՏեղումները կլինեն ինտենսիվ․ ի՞նչ եղանակ սպասել նոյեմբերի 21-ից 25-ինԵրբ ամբողջ Հայաստանը մի թիմ էր․ Նիկիտա Սիմոնյանն ու «Արարատ-73»-ըԳազից մինչև գույքահարկ. սահմանամերձ բնակիչների արտոնությունները կերկարաձգվենՏափերականի դպրոցի առաջին դասարանի ուսուցչուհին սկոտչով փակել է աշակերտների բերաններըՀայաստանի 3 ծանրորդ կմասնակցի օլիմպիական վարկանիշային մրցաշարինԱրցախցիները կարո՞ղ են ընտրել՝ անձնագրում նշվի Հայաստան, թե՞ Ադրբեջան Մի՛ սրտնեղեք «կիսատ» բառից, ձեր ամեն ինչն է կիսատ՝ խոստացված սահմանազատումը, խոստացված խաղաղությունը, հիմա էլ ուզում եք կիսատ դարձնել մեր Սահմանադրությունը. Մարիաննա ՂահրամանյանՎարդենյաց լեռնանցքում անձրև է տեղում․ հանրապետության բոլոր ավտոճանապարհները բաց ենՄայր Աթոռում տեղի ունեցավ շքանշանների հանձնման արարողությունԼեհաստանի իշխանությունները հայտնել են երկրի տարածքում ռուսական 2 հրթիռի և մեկ ԱԹՍ-ի ընկնելու մասինՍուտ N3․ ԵՊՀ ռեկտորի հաջորդ մանիպուլյացիան. Մենուա Սողոմոնյան«Առանց իր առաջարկի էլ իրեն կհեռացնենք» Կարապետյանի արձագանքը Փաշինյանի առաջարկինԱՄՆ-ն և Իսրայելը կարող են նոր հարձակում իրականացնել Իրանի վրաՎանաձորում բեռնատարը 15-ից ավելի մեքենաներ է ջարդել, վիրավորներից 2-ն անչափահաս ենՀՊԼ․ «Արարատ-Արմենիա»-ն հաղթել է «Վան»-ին Այն մասին, թե ով է Հայաստանում փորձում շարունակ ահաբեկել մեր ժողովրդին, և ինչու է դա մինչև հիմա մասամբ ստացվել․ ՉալաբյանՕդի ջերմաստիճանը նոյեմբերի 20-21-ի ցերեկային ժամերին աստիճանաբար կբարձրանա 3-5 աստիճանով, 22-ին նույնքան կնվազի Բառախաղի մի՛ դիմեք, ես խոսել եմ ԶՈւ-երում ոչ մարտական պայմաններում մահացության դեպքերից` ներկայացնելով պաշտոն, աղբյուր, դատախազությանը հղում արված տվյալներ. Մարիաննա ՂահրամանյանԻ գիտություն ՀԷՑ ՓԲ ընկերության կառավարչի աթոռը զավթած սուբյեկտիԱյսքան պատերազմներ բերած քաղաքական ուժը չի կարող խոսել խաղաղությունից․ տեսանյութՌուսական հրթիռներ են ընկել Լեհաստանի տարածքում․ կործանիչները բարձրացվել են օդ «Նոր Յալթա՞», թե՞ քաղաքական շոու. ի՞նչ է գրում համաշխարհային մամուլը Թրամփ–Սի–Պուտին պատմական հանդիպման մասինՌուսական գազի գնորդները կբախվեն առավելագույն գնաճի հետԱրման Աբովյանը հանդիպել է Շտեֆան Կոտրեի հետ. հանդիպման առանցքային թեման Գագիկ Ծառուկյանի ապօրինի կալանավորումն էր Ավանդական ծիրանից մինչև արքայանարինջ և էկզոտիկ լայմ․ տեսանյութ Ucom-ը և Իմփաքթ Հաբ Երևանն ամփոփել են կանաչ ձեռներեցության ծրագրի երրորդ փուլը Հայաստանում առանց դատավճռի կալանավորների թիվն աննախադեպ և անթույլատրելի բարձր է. Ավետիք ՉալաբյանՀարգում ենք Բաքվի և Երևանի ուղիղ երկխոսություն վարելը. կարգավորման ներկայիս փուլը մեկնարկել է հենց ռուսական կողմի նախաձեռնությամբ. Զախարովա Ողբերգական պայթյուն Թբիլիսիում․ Հայաստանը ցավակցություն է հայտնել Վրաստանին ՌԴ-ի հետ սահմանն ամբողջությամբ կփակվի․ հայտնի է այդ երկրի որոշման պատճառը Ռոմանոս Պետրոսյանի հետ բանավեճին պետք է Դավիթ Ղազինյանը մասնակցի․ «Ուժեղ Հայաստան»-ի խոսնակ Հայաստանում ճանապարհային վթարների հետ կապված նոր փոփոխություններ են նախատեսվում Պուտինը պшտերազմ է մղում ամբողջ Եվրոպայի դեմ. Մերց Ի՞նչ է սպասվում ռուբլու փոխարժեքին 2027 թվականին«Պալաչի» եղբայրը՝ ազատազրկված թմրամիջոցների իրացման գործով Ինչ եղանակ սպասել դեկտեմբերին․ ձմեռը կսկսվի՞ խիստ ցրտերովԱնկախության հռչակագիրը մեր ժողովրդի ծննդականն է. դրանից հրաժարվելն անթույլատրելի է. Արմեն ՄանվելյանՍոֆթԿոնստրակտն ու Հայաստանի ֆրանսիական համալսարանը նոր հուշագիր են ստորագրելԱմիօ բանկն ու «Փարվանյան քոնսալթինգը» միավորում են հնարավորությունները՝ նպաստելու միջազգային բրենդների մուտքին ՀայաստանՍամվել Կարապետյանը, որը մեծ ներդրում է ունեցել հայ ժողովրդի կյանքում, այսօր գտնվում է բանտում միայն այն պատճառով, որ խոչընդոտում է ներկայիս իշխանություններին. տեսանյութ Փարիզի արվարձանում գտնվող 18-հարկանի բնակելի շենքում hրդեհ է բռնկվել. կա զnh և վիրավnրներ Դավիթ Բեկի փողոցում բшխվել են «SHACMAN»-ը և «Mitsubishi»-ին. մի քանի րոպե անց կրկին բшխվել են մեկ այլ բեռնատարն ու մարդատարը Միասնական ընդդիմությունը վստահ է իր դիրքորոշման և ընդունած որոշումների մեջ. Ցոլակ ԱկոպյանԵրկուշաբթի կհրապարակվի Սահմանադրության նախագիծը. Փաշինյան