Երևան, 18.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

ԱԹՍ-ների դերը նորօրյա պատերազմներում. ի՞նչ դասեր պետք է քաղենք․ Հրայր Կամենդատյան

ԲԼՈԳ
ԱԹՍ-ների դերը նորօրյա պատերազմներում. ի՞նչ դասեր պետք է քաղենք

Ժամանակակից պատերազմների դեմքը փոխվել է անդառնալիորեն։ Այն, ինչ նախկինում համարվում էր ապագայի տեխնոլոգիա, այսօր դարձել է մարտադաշտի ելքը վճռող առաջնային գործոնը։ Խոսքը, անշուշտ, անօդաչու թռչող սարքերի (ԱԹՍ) և լրամշակված բարձր տեխնոլոգիական զենքերի մասին է։

Հայ-ադրբեջանական հնարավոր բախումների և տարածաշրջանային անվտանգային համատեքստում ԱԹՍ-ների գործոնը ոչ թե պարզապես տեխնիկական համալրում է, այլ ռազմավարական գերակայության հասնելու առանցքը։

Ինչու՞ է այս զենքը դարձել վճռորոշ, և որո՞նք են հիմնական ուղղությունները.

1. Օդային բացարձակ տեսանելիություն և հետախուզություն

Անցել են այն ժամանակները, երբ հակառակորդի տեղաշարժը հայտնաբերելու համար պահանջվում էին օրեր կամ վտանգավոր հետախուզական գործողություններ ցամաքում։ Ժամանակակից հետախուզական ԱԹՍ-ները ցույց են տալիս մարտադաշտը իրական ժամանակում (real-time): Սա նշանակում է՝ կորչում է անակնկալի գործոնը։

Հաղթում է նա, ով ավելի արագ է տեսնում և ավելի արագ որոշում կայացնում։

2. Ճշգրիտ հարվածներ և կենդանի ուժի խնայում

Կամիկաձե (հարվածային) անօդաչուներն ու ԱԹՍ-ներից արձակվող բարձր ճշգրտության հրթիռները թույլ են տալիս չեզոքացնել թիրախները՝ առանց սեփական անձնակազմը վտանգի ենթարկելու։ Սա փոխում է պատերազմի տնտեսագիտությունը և ժողովրդագրական գինը. սեփական զինվորի կյանքը դառնում է առավել պաշտպանված, իսկ թանկարժեք զրահատեխնիկան՝ խոցելի սովորական, համեմատաբար էժան ԱԹՍ-ների համար։

3. FPV դրոնների հեղափոխությունը

Ուկրաինական պատերազմն ու վերջին տեղական բախումները ցույց տվեցին, որ մի քանի հարյուր դոլարանոց FPV (First Person View) դրոնները կարող են ոչնչացնել միլիոնավոր դոլարներ արժեցող տանկեր ու ՀՕՊ համակարգեր։ Սա դեմոկրատացրել է պատերազմը. մեծ բյուջեների կողքին այժմ կարևորվում է տեխնոլոգիական ճկունությունն ու արագ արտադրության կազմակերպումը։

Ի՞նչ է սա նշանակում մեզ համար
 
Մեր տարածաշրջանում խաղաղության երաշխիքը միայն ու միայն հավասարակշռության վերականգնումն ու տեխնոլոգիական առավելությունն է։ Մենք չենք կարող մեզ թույլ տալ հետ մնալ այս մրցավազքից։

Սեփական արտադրության զարգացում. Կախվածությունը արտաքին մատակարարումներից պետք է հասցվի նվազագույնի։ Տեղական ռազմարդյունաբերությունը, հայկական ՏՏ ոլորտի ներուժը պետք է ամբողջությամբ ծառայեն պաշտպանական համակարգին։

ՀՕՊ և ՌԷՊ (Ռադիոէլեկտրոնային պայքար). Դրոնների դեմ պայքարի լավագույն միջոցը ոչ միայն դրանց ֆիզիկական ոչնչացումն է, այլև «կուրացնելն» ու կառավարումից զրկելը։ ՌԷՊ համակարգերի զարգացումը կենսական է մեր սահմանների անառիկության համար։

Մարտավարության վերանայում. Զինված ուժերի յուրաքանչյուր օղակ պետք է սովորի գործել «անընդհատ հսկվող երկնքի» պայմաններում։ Քողարկումը, ապակենտրոնացումը և արագ տեղաշարժը պետք է դառնան բազային հմտություն։

Վերջաբան.

Ժամանակակից աշխարհում ուժեղ է նա, ով տիրապետում է տեխնոլոգիաներին և գիտելիքին։ Մեր բանակի վերազինումը, տեխնոլոգիական թռիչքն ու սեփական միտքը գործի դնելը այլընտրանք չունեն։ Մենք պետք է պատրաստ լինենք վաղվա օրվա մարտահրավերներին, այլ ոչ թե երեկվա պատերազմների կանոններով խաղանք։
 
Ես շատ կցանկանայի, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության պայմանագիր ստորագրվի. Յոհան Վադեֆուլ Արմավիրի մարզի մի շարք բնակավայրերում փորձարկվելու են էլեկտրաշչակներ Ֆասթ Բանկն առաջարկում է արագ, առանց միջնորդավճարի ԱՄՆ դոլարով փոխանցումներ Նոր փաստեր վկաներիցԵրկրորդ շարքում կայանելու, տրանսպորտային միջոցի տարհանման, մինչև 12 տարեկան երեխայի տեղափոխման կանոնները խախտելու համար կբարձրացվի տուգանքի չափը Չինաստանը և ՌԴ-ն կնպաստեն բազմաբևեռ աշխարհի ձևավորմանը. Սի Ծինփին Խաղաղության մասին իշխանությունների պնդումները հակապետական են. Աննա ԿոստանյանԶՊՄԿ-ն հայտարարում է պղնձի և մոլիբդենի խտանյութերի տեղափոխման ծառայությունների մրցույթ Արտերկրում ՀՀ դեսպանատներում անձնագրերի տրամադրումը ժամանակավորապես դադարեցվել է՝ հասանելի կդառնա 2-4 ամսվա ընթացքում Բոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. Հովհաննիսյան Մեծ զեղչերի սեզոնին ընդառաջ արժե մի փոքր սպասել. անակնկալ` օնլայն շոփինգի սիրահար C360 Mastercard քարտապաններին «Total Chess World Championship Tour Pilot 2026»-ում խաղային առաջին օրն ավարտվել է Հայկ Մարտիրոսյանի հաղթանակով 18 արդարների գործով հաջորդ դատական նիստը տեղի կունենա նոյեմբերի 19-ինԱՄՆ-ը դիտարկում է Թրամփի և Կիմ Չեն Ընի հանդիպման հնարավորությունը. Ռուբիո Ինչո՞ւ է 2027 թվականը կարևոր լինելու. պատմական պահեր, որոնք տեղի կունենան հենց այս տարիՁայնագրության մեջ իսպառ բացակայում է որևէ հանցակազմ. Ավետիք Չալաբյան Ուկրաինական անօդաչուները հարվածել են Կրասնոդարի երկրամասի երկու նավթավերամշակման գործարանների Տարադրամի փոխարժեքները նոյեմբերի 18-ին Հայաստանի ճանապարհների իրավիճակը․ Քարի լիճ տանող ճանապարհը փակ է Ձմեռը կարող է անակնկալներ մատուցել․ որքան սառնամանիք է սպասվում ՀայաստանումԵրևանից մեկնած ինքնաթիռի վայրէջքը Քիշնևում ուշացել է ԱԹՍ-ների պատճառով Դուք հասկանու՞մ եք, որ անարդարությունը, որը այսօր կրծքով պաշտպանում եք, մի օր կարող է ձեզ հարվածել․ Մարիաննա ՂահրամանյանԻրանը hարվածել է Քուվեյթում ամերիկյան ավիաբազային Էլեկտրաէներգիայի ընդհատումներ կլինեն Երևանում և մարզերում Պուտինը և Սի Ծինփինը սկսել են ռուս-չինական բանակցությունները Ուիթքոֆն ու Քուշները Բեռլինում կքննարկեն Կիևի անվտանգության երաշխիքներըԻնչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերինՀամախմբվում ենք ըստ օրակարգի, ճիշտ չի, որ բոլորը նույն կերպ մտածեն, երբեմն դժվար է լինում. ԳրիգորյանՎճռական գործողություններ լինելու են. Լևոն ԱզիզյանՉկա’ մի դեպք, երբ սահմանադրություն չփոխելու համար մի երկիր հարձակվում է մյուս երկրի վրա․ ԳրիգորյանԱյս իշխանության հեռացումից հետո Սահմանադրության փոփոխության հարց պետք է դրվի. Աննա Գրիգորյան44-օրյա պատերազմը ես հաճախ եմ բնորոշել որպես «տարօրինակ». Արմեն ԱշոտյանՆիկոլ Փաշինյանը զբաղված է Հայաստանի ազգային պետության կազմաքանդմամբ․ Լևոն ԱզիզյանԱյս իրավիճակում չի քննարկվում այլ պատասխան քան ոչը․ Արամ Վարդևանյան Հայաստանի եվրոպական ուղին՝ խոստումների և պարտավորությունների միջևՄոսկվա-Երևան տոմսերը կտրուկ թանկացել են․ ի՞նչ արժեն այս պահինՄելիքբեկյանը կողմ է, որ ՖԻՖԱ-ն գլխավորի Դիալլոն․ «Լավ ճանաչում եմ, ունի անհրաժեշտ որակները»ՔՊ-ն մահաբեր իշխանություն է․ Արսեն Գևորգյանն այս իշխանության զոհն է․ մենք շարունակելու ենք պայքարել, մինչև նրա նկատմամբ արդարությունը վերականգնվի. Ուժեղ ՀայաստանՆոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է․ տեսանելիությունը՝ մինչև 50 մետրՄենուա Սողոմոնյանի յուրահատուկ շնորհավորանքը Խաչիկ ԳալստյանինՆոյեմբերի 18-ին, 19-ին և 20-ին ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուՄինչև 2026 թ.-ի դեկտեմբերի 31-ը. 3 ժամկետ, որոնք բաց թողնելու դեպքում կարող եք գումար կամ իրավունք կորցնելԻնչպե՞ս է իշխանությունը համարձակվում հրաժարվել Հայաստանի ծննդյան վկայականից՝ երկիրը թողնելով Ադրբեջանի տարածքային հավակնությունների առաջ անպաշտպանԱնձնակազմը զոհվել է․ Ան-12 ինքնաթիռ է կործանվել․ ՌԴ Նախկինում ընդդիմադիր Փաշինյանն այսօր կամաչեր վարչապետ Փաշինյանից. Մարիաննա ՂահրամանյանԴուք կտրված եք ժողովրդից․ հունիսի 7-ին ժողովուրդն իր խոսքը հստակ ասել է․ մենք թույլ չենք տա ալիևյան սահմանադրության ընդունումը․ Շիրազ ՄանուկյանՄհեր Ավետիսյանը՝ ուսանողներին․ «Ուժը ծնվում է գիտելիքից ու խելքից, դուք եք ծնելու այդ ուժը՝ հանուն Հայաստանի»«Մի՞թե Նիկոլին հաջողվել է սպանել նաև միտքը»․ Հայաստանում ներքաղաքական գործընթացներ չկան․ Արտակ ԶաքարյանՎարդան Ջհանյանը՝ հանքարդյունաբերության ոլորտի զարգացման և նոր միասնական ստանդարտների ներդրման մասինԱՄՆ-ը չտեսնված hարված կհասցնի Իրանին՝ Վաշինգտոնի վրա hարձակման դեպքում. Թրամփ