Հայաստանի Մաչու Պիկչուն․ ժայռերի մեջ կորած գյուղի պատմությունը

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Հայաստանում կան վայրեր, որոնց տեսարանը առաջին հայացքից ստիպում է մտածել, թե հայտնվել ես ոչ թե մեր երկրում, այլ հեռավոր ու անհայտ մի աշխարհում։ Այդպիսի վայրերից է Սյունիքի Հին Խոտ գյուղը՝ ժայռերի ու խոր կիրճերի մեջ տարածված պատմական բնակավայրը, որը վերջին տարիներին ավելի ու ավելի է գրավում ճանապարհորդների ուշադրությունը։

Past.am-ը ներկայացնում է Հին Խոտի պատմությունը, քանի որ այսպիսի վայրերը Հայաստանի պատմական ու մշակութային ժառանգության այն հատվածներից են, որոնք դեռևս լայն հանրությանը լիարժեք հայտնի չեն։ Ժայռերի լանջերին սփռված հին տները, քարաշեն կառույցներն ու բնակավայրի մնացորդները յուրահատուկ պատկեր են ստեղծում և կարող են առաջին հայացքից հիշեցնել աշխարհի հայտնի լեռնային հնավայրերը։

Հին Խոտը գտնվում է Գորիսից ոչ հեռու՝ այն նույն տարածաշրջանում, որտեղ ժայռերը, կիրճերը և քարանձավային բնակավայրերը ձևավորում են Հայաստանի ամենատպավորիչ բնապատկերներից մեկը։

Ինչո՞ւ են այն համեմատում Մաչու Պիկչուի հետ

Համեմատությունը, իհարկե, պայմանական է։ Հին Խոտն ու պերուական Մաչու Պիկչուն պատմականորեն և մշակութային առումով տարբեր աշխարհներ են։ Սակայն տեսողական նմանությունը բավական հետաքրքիր է․ երկուսն էլ կապված են բարձրադիր, դժվարամատչելի լեռնային տարածքների և ժայռոտ բնապատկերների հետ։

Հին Խոտի առանձնահատկությունն այն է, որ բնակավայրի հին հետքերը կարծես միաձուլվել են շրջակա ժայռերի հետ։ Հեռվից այն կարող է թվալ գրեթե անբնակ, բայց մոտենալիս բացահայտվում են մարդկանց դարավոր ներկայության բազմաթիվ հետքեր։

Հին Խոտի պատմությունը կապված է Սյունիքի բնակավայրերի համար բնորոշ լեռնային կենսակերպի հետ։ Այստեղ բնակվելը հեշտ չի եղել․ ճանապարհները դժվարանցանելի են եղել, իսկ շրջակա կիրճերն ու ժայռերը միաժամանակ և՛ խոչընդոտ, և՛ բնական պաշտպանություն են հանդիսացել։

Հին բնակավայրի տարածքում պահպանված կառույցները թույլ են տալիս պատկերացնել, թե ինչպես էին մարդիկ կազմակերպում իրենց առօրյան՝ բառացիորեն հարմարվելով լեռների պայմաններին։

Այսօր այստեղ քայլելիս ամենատպավորիչը հենց այդ հակադրությունն է․ մի կողմից՝ վայրի բնությունն ու հսկայական ժայռերը, մյուս կողմից՝ մարդու կողմից ստեղծված տների և կառույցների հետքերը։

Ինչո՞ւ է այս վայրը կարևոր Հայաստանի համար

Հին Խոտը պարզապես գեղեցիկ բնապատկեր չէ։ Այն հիշեցնում է, որ Հայաստանի տարբեր հատվածներում մարդիկ դարեր շարունակ ստեղծել են բնակավայրեր՝ երբեմն ընտրելով այնպիսի վայրեր, որոնք այսօր մեզ համար գրեթե անհասանելի են թվում։

Այսպիսի պատմական գյուղերը կարևոր են նաև այն պատճառով, որ դրանց միջոցով կարելի է հասկանալ, թե ինչպես է փոխվել հայկական բնակավայրերի կառուցվածքը, կենցաղը և մարդկանց կապը բնության հետ։

Եվ հենց այդ պատճառով Սյունիքի ժայռերի մեջ կորած Հին Խոտը կարող է հետաքրքրել ոչ միայն զբոսաշրջիկներին, այլև Հայաստանի պատմությամբ ու մշակույթով հետաքրքրվող յուրաքանչյուր մարդու։

Past.am-ի դիտարկմամբ՝ Հայաստանի ամենահետաքրքիր պատմական վայրերը միշտ չէ, որ ամենահայտնի զբոսաշրջային ուղղություններն են։ Երբեմն ամենատպավորիչ պատմությունները թաքնված են այնպիսի վայրերում, որոնց մասին անգամ Հայաստանի բնակիչներից շատերը քիչ բան գիտեն։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ