Ինքնասպանությո՞ւն, դժբախտ պատահա՞ր, թե՞ չպարզված հանգամանքներ․ աղմկահարույց մահերի ժամանակագրությունը

Past.am

«Թավշյա հեղափոխությունից» հետո Հայաստանում տեղի ունեցած մի շարք աղմկահարույց մահեր տարբեր տարիներին հայտնվել են հանրային ուշադրության կենտրոնում։ Որոշ դեպքերի վերաբերյալ պաշտոնական վարկածները՝ ինքնասպանություն, առողջական խնդիր կամ դժբախտ պատահար, հասարակության մի հատվածի մոտ հարցեր ու կասկածներ են առաջացրել։ Միևնույն ժամանակ, այդ կասկածները ինքնին չեն նշանակում, որ առկա է որևէ հանցավոր կապ կամ ընդհանուր շղթա։

Թեմային, տարբեր դեպքերի ժամանակագրությանը և դրանց շուրջ ձևավորված հանրային քննարկումներին անդրադարձել է armtribunal.am-ը՝ ներկայացնելով վերջին տարիների մի շարք ուշագրավ դեպքեր։

Ժամանակագրական շարքում առանձնացվում է 2019 թվականի հունվարին «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկում լրագրող Մհեր Եղիազարյանի մահը։ Պաշտոնական տվյալներով՝ նրա մահվան պատճառը սրտի սուր անբավարարությունն էր։ Դեպքը, սակայն, հանրային արձագանք ստացավ, այդ թվում՝ նրա առողջական վիճակի և բժշկական օգնության վերաբերյալ բարձրացված հարցերի պատճառով։

Նույն տարվա սեպտեմբերին Բյուրականում հրազենային վնասվածքով հայտնաբերվեց ոստիկանության նախկին պետ Հայկ Հարությունյանը։ Քրեական գործի շրջանակում դիտարկվել է ինքնասպանության վարկածը, իսկ հետագայում գործը կարճվել է։ Հարությունյանի մահը ևս լայն քննարկումների առիթ դարձավ՝ հաշվի առնելով նրա նախկին պաշտոնը և 2008 թվականի մարտի 1-ի իրադարձությունների վերաբերյալ ունեցած տեղեկությունները։

2019 թվականի նոյեմբերին Ռուսաստանում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհվեց Երևանի ոստիկանության նախկին պետ Աշոտ Կարապետյանը։ Դեպքը պաշտոնապես ներկայացվեց որպես դժբախտ պատահար։ Նրա նախկին պաշտոնն ու նախկինում առնչված մի շարք գործընթացներ, սակայն, պատճառ դարձան, որ մահը ևս հայտնվի քաղաքական և հասարակական քննարկումների կենտրոնում։

2020 թվականի հունվարին Երևանում մահացած հայտնաբերվեց ԱԱԾ նախկին տնօրեն Գեորգի Կուտոյանը։ Պաշտոնական քննության շրջանակում դեպքը որակվեց որպես ինքնասպանություն։ Կուտոյանի պաշտոնավարման շրջանը կապված էր մի շարք քաղաքականապես զգայուն իրադարձությունների հետ, ինչի պատճառով նրա մահը մեծ արձագանք ստացավ։

Նույն տարվա ընթացքում մահացավ ԱԱԾ տնօրենի նախկին տեղակալ Գուրգեն Եղիազարյանը։ Նրա մահվան ժամանակաշրջանը համընկավ 44-օրյա պատերազմի հետ, իսկ նրա առողջական վիճակի վերաբերյալ նախկինում արված հայտարարությունները ևս տարբեր քննարկումների պատճառ դարձան։

2020 թվականի նոյեմբերին անազատության մեջ մահացավ գեներալ Մանվել Գրիգորյանը։ Նրա ձերբակալությունն ու քրեական գործը նախորդող տարիներին դարձել էին Հայաստանի ամենաքննարկվող քաղաքական-իրավական թեմաներից մեկը։ Նրա մահվան հանգամանքները ևս լայնորեն լուսաբանվեցին։

Հետագա տարիներին նույնպես գրանցվեցին մի շարք բարձրաստիճան նախկին պաշտոնյաների մահեր, որոնք հանրային ուշադրություն գրավեցին։ Դրանց թվում են Պետական պահպանության ծառայության նախկին ղեկավար Գրիգորի Հայրապետովի մահը 2022 թվականի հունվարին, ինչպես նաև այլ նախկին պաշտոնյաների և քաղաքական գործիչների մահվան դեպքերը։

Այս դեպքերի մի մասի դեպքում կան պաշտոնական քննությունների արդյունքներ և իրավական գնահատականներ, իսկ մյուսների շուրջ հանրային քննարկումները շարունակվել են նաև տարիներ անց։ Հենց այս հանգամանքն է, որ թեման պարբերաբար վերադարձնում է տեղեկատվական օրակարգ։

Past.am-ի դիտարկմամբ՝ նման դեպքերի վերաբերյալ ամենակարևոր հարցը ոչ թե չհաստատված վարկածների տարածումն է, այլ դրանց հանգամանքների լիարժեք, անկախ և թափանցիկ քննությունը։ Եթե որևէ մահվան վերաբերյալ առկա են չպարզված հանգամանքներ կամ հիմնավոր հարցեր, դրանք պետք է ստանան իրավական պատասխան՝ բացառապես ապացույցների և քննության արդյունքների հիման վրա։

Միաժամանակ, որևէ առանձին դեպքերի ժամանակային հաջորդականությունը կամ մահացած անձանց նախկին պաշտոնները բավարար հիմք չեն դրանք մեկ ընդհանուր համակարգված գործընթացի մաս ներկայացնելու համար։ Այդպիսի կապի մասին եզրակացություն կարող է արվել միայն համապատասխան ապացույցների առկայության դեպքում։

Այնուամենայնիվ, տարիների ընթացքում կուտակված աղմկահարույց դեպքերը ցույց են տալիս, որ հասարակության վստահության համար կարևոր է ոչ միայն քննությունների իրականացումը, այլև դրանց արդյունքների հնարավորինս ամբողջական ու հասկանալի ներկայացումը հանրությանը։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում