Երևան, 20.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Գիտնականները քաղցկեղի վաղ հայտնաբերման նոր մեթոդ են մշակել. այժմ հնարավոր է կենդանի բջիջներ ստանալ հյուսվածքների կասկածելի հատվածներից

ԼԱՅՖ

Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի (MIT) և Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի գիտնականները փոքր սարք են ստեղծել, որը հնարավորություն է տալիս հյուսվածքի կոնկրետ հատվածներից կենդանի բջիջներ վերցնել։ Ակնկալվում է, որ ապագայում այս տեխնոլոգիան կօգնի ավելի վաղ փուլում հայտնաբերել ձվարանների քաղցկեղը, ուսումնասիրել ուռուցքի զարգացումն ու յուրաքանչյուր պացիենտի համար անհատական բուժում ընտրել։

Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Device ամսագրում։

Ձվարանների քաղցկեղի հիմնական խնդիրներից մեկը շարունակում է մնալ ուշ ախտորոշումը։ Եթե հիվանդությունը հայտնաբերվում է վաղ փուլում, ապա հինգ տարվա ապրելիության ցուցանիշը կարող է գերազանցել 90 տոկոսը։ Մինչդեռ III կամ IV փուլերում ախտորոշելու դեպքում այս ցուցանիշը 50 տոկոսից էլ ցածր է լինում։

Մոտ 20 տարի առաջ գիտնականները պարզել են, որ բարձր չարորակության սերոզ քաղցկեղի՝ այս հիվանդության ամենատարածված տեսակի դեպքերի մեծ մասը սկիզբ է առնում արգանդափողերում։ Սակայն այնտեղ վաղ ախտաբանական փոփոխությունները հայտնաբերելը բարդ է. նախաքաղցկեղային օջախները կարող են միկրոսկոպիկ լինել, իսկ դրանցից հետազոտման համար նյութ վերցնելը հեշտ գործ չէ։

Նոր սարքը ստեղծել է MIT-ի մեքենաշինության պրոֆեսոր Կրիպա Վարանասիի գլխավորած խումբը՝ Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի գործընկերների հետ համատեղ։ Այն 3D տպիչով պատրաստված միկրոֆլյուիդային սարք է, որը տեղադրվում է անմիջապես հյուսվածքի մակերեսին։

Սարքը վակուումի միջոցով հերմետիկ հպվում է հյուսվածքին, ինչից հետո փոքրիկ խողովակով հեղուկ է բաց թողնվում։ Հոսքը նպատակային մեխանիկական ազդեցություն է ունենում մակերեսի վրա՝ թույլ տալով հյուսվածքի փոքր հատվածից զգուշորեն առանձնացնել կենդանի բջիջները՝ առանց վնասելու շրջակա հյուսվածքները։

Մասնագետներն այս տեխնոլոգիան փորձարկել են մարդու հեռացված արգանդափողերի վրա։ Ստացված բջիջները պահպանել են կենսունակությունն ու լաբորատոր պայմաններում շատ ավելի լավ են բազմացել, քան ավանդական եղանակներով վերցված նմուշները։ Գիտնականներին հաջողվել է նաև դրանցից օրգանոիդներ աճեցնել՝ եռաչափ բջջային մոդելներ, որոնք կարելի է օգտագործել հիվանդությունների ուսումնասիրման և դեղամիջոցների փորձարկման համար։

Սովորական ախտաբանաձևաբանական ախտորոշումն այլ կերպ է արվում։ Հեռացված հյուսվածքը դրվում է պահպանող լուծույթի մեջ, այնուհետև բարակ շերտերի է բաժանվում ու հետազոտվում մանրադիտակով։ Այս գործընթացը թույլ է տալիս գնահատել բջիջների կառուցվածքը, սակայն դրանք այլևս կենդանի չեն մնում, ուստի անհնար է լինում օգտագործել լաբորատոր բազմացման համար։

Հեղինակների կարծիքով՝ նախ կասկածելի հատվածը հայտնաբերելու, իսկ հետո այնտեղից կենդանի բջիջներ վերցնելու հնարավորությունը կարող է էապես ընդլայնել հետազոտությունների շրջանակը։ Օրինակ՝ նման բջիջները կարելի է օգտագործել ուռուցքի զարգացման հետ կապված ամենավաղ փոփոխությունները հասկանալու, օրգանոիդներ ստեղծելու և տարբեր դեղամիջոցների նկատմամբ ուռուցքային բջիջների արձագանքը ստուգելու համար։

Հետազոտողները պարզել են, որ հեղուկի ճնշման ուժը կարելի է կարգավորել՝ կախված բջիջների տեսակից։ Ուստի նրանք կարծում են, որ տեխնոլոգիան կարող է կիրառվել ոչ միայն ձվարանների քաղցկեղի, այլև այլ ուռուցքների դեպքում։

Սկզբնական շրջանում գիտնականները նախատեսում են սարքն օգտագործել արդեն իսկ հեռացված հյուսվածքների հետազոտման համար. նրանց խոսքով՝ բժշկական կանոնակարգումների տեսանկյունից այս մոտեցումն ավելի հեշտ կլինի: Հետագայում հույս ունեն տեխնոլոգիան հարմարեցնել այնպես, որ բջիջները վերցվեն անմիջապես օրգանիզմից, ինչը կարող է վաղ ախտորոշման բոլորովին նոր հեռանկարներ բացել։

Մխիթարյա՞ն, թե՞ Սուչիչ. Կիվուն ընտրության առաջ է Ատալանտայի հետ խաղից առաջՀզոր փոթորիկը գրեթե ամբողջությամբ ավերել է Բրազիլիայի Տուպանսիրետան քաղաքըԱդրբեջանցիները փորձում են յուրացնել նաև Սպենդիարյանի «Ալմաստ» օպերանՏեղումները կլինեն ինտենսիվ․ ի՞նչ եղանակ սպասել նոյեմբերի 21-ից 25-ինԵրբ ամբողջ Հայաստանը մի թիմ էր․ Նիկիտա Սիմոնյանն ու «Արարատ-73»-ըԳազից մինչև գույքահարկ. սահմանամերձ բնակիչների արտոնությունները կերկարաձգվենՏափերականի դպրոցի առաջին դասարանի ուսուցչուհին սկոտչով փակել է աշակերտների բերաններըՀայաստանի 3 ծանրորդ կմասնակցի օլիմպիական վարկանիշային մրցաշարինԱրցախցիները կարո՞ղ են ընտրել՝ անձնագրում նշվի Հայաստան, թե՞ Ադրբեջան Մի՛ սրտնեղեք «կիսատ» բառից, ձեր ամեն ինչն է կիսատ՝ խոստացված սահմանազատումը, խոստացված խաղաղությունը, հիմա էլ ուզում եք կիսատ դարձնել մեր Սահմանադրությունը. Մարիաննա ՂահրամանյանՎարդենյաց լեռնանցքում անձրև է տեղում․ հանրապետության բոլոր ավտոճանապարհները բաց ենՄայր Աթոռում տեղի ունեցավ շքանշանների հանձնման արարողությունԼեհաստանի իշխանությունները հայտնել են երկրի տարածքում ռուսական 2 հրթիռի և մեկ ԱԹՍ-ի ընկնելու մասինՍուտ N3․ ԵՊՀ ռեկտորի հաջորդ մանիպուլյացիան. Մենուա Սողոմոնյան«Առանց իր առաջարկի էլ իրեն կհեռացնենք» Կարապետյանի արձագանքը Փաշինյանի առաջարկինԱՄՆ-ն և Իսրայելը կարող են նոր հարձակում իրականացնել Իրանի վրաՎանաձորում բեռնատարը 15-ից ավելի մեքենաներ է ջարդել, վիրավորներից 2-ն անչափահաս ենՀՊԼ․ «Արարատ-Արմենիա»-ն հաղթել է «Վան»-ին Այն մասին, թե ով է Հայաստանում փորձում շարունակ ահաբեկել մեր ժողովրդին, և ինչու է դա մինչև հիմա մասամբ ստացվել․ ՉալաբյանՕդի ջերմաստիճանը նոյեմբերի 20-21-ի ցերեկային ժամերին աստիճանաբար կբարձրանա 3-5 աստիճանով, 22-ին նույնքան կնվազի Բառախաղի մի՛ դիմեք, ես խոսել եմ ԶՈւ-երում ոչ մարտական պայմաններում մահացության դեպքերից` ներկայացնելով պաշտոն, աղբյուր, դատախազությանը հղում արված տվյալներ. Մարիաննա ՂահրամանյանԻ գիտություն ՀԷՑ ՓԲ ընկերության կառավարչի աթոռը զավթած սուբյեկտիԱյսքան պատերազմներ բերած քաղաքական ուժը չի կարող խոսել խաղաղությունից․ տեսանյութՌուսական հրթիռներ են ընկել Լեհաստանի տարածքում․ կործանիչները բարձրացվել են օդ «Նոր Յալթա՞», թե՞ քաղաքական շոու. ի՞նչ է գրում համաշխարհային մամուլը Թրամփ–Սի–Պուտին պատմական հանդիպման մասինՌուսական գազի գնորդները կբախվեն առավելագույն գնաճի հետԱրման Աբովյանը հանդիպել է Շտեֆան Կոտրեի հետ. հանդիպման առանցքային թեման Գագիկ Ծառուկյանի ապօրինի կալանավորումն էր Ավանդական ծիրանից մինչև արքայանարինջ և էկզոտիկ լայմ․ տեսանյութ Ucom-ը և Իմփաքթ Հաբ Երևանն ամփոփել են կանաչ ձեռներեցության ծրագրի երրորդ փուլը Հայաստանում առանց դատավճռի կալանավորների թիվն աննախադեպ և անթույլատրելի բարձր է. Ավետիք ՉալաբյանՀարգում ենք Բաքվի և Երևանի ուղիղ երկխոսություն վարելը. կարգավորման ներկայիս փուլը մեկնարկել է հենց ռուսական կողմի նախաձեռնությամբ. Զախարովա Ողբերգական պայթյուն Թբիլիսիում․ Հայաստանը ցավակցություն է հայտնել Վրաստանին ՌԴ-ի հետ սահմանն ամբողջությամբ կփակվի․ հայտնի է այդ երկրի որոշման պատճառը Ռոմանոս Պետրոսյանի հետ բանավեճին պետք է Դավիթ Ղազինյանը մասնակցի․ «Ուժեղ Հայաստան»-ի խոսնակ Հայաստանում ճանապարհային վթարների հետ կապված նոր փոփոխություններ են նախատեսվում Պուտինը պшտերազմ է մղում ամբողջ Եվրոպայի դեմ. Մերց Ի՞նչ է սպասվում ռուբլու փոխարժեքին 2027 թվականին«Պալաչի» եղբայրը՝ ազատազրկված թմրամիջոցների իրացման գործով Ինչ եղանակ սպասել դեկտեմբերին․ ձմեռը կսկսվի՞ խիստ ցրտերովԱնկախության հռչակագիրը մեր ժողովրդի ծննդականն է. դրանից հրաժարվելն անթույլատրելի է. Արմեն ՄանվելյանՍոֆթԿոնստրակտն ու Հայաստանի ֆրանսիական համալսարանը նոր հուշագիր են ստորագրելԱմիօ բանկն ու «Փարվանյան քոնսալթինգը» միավորում են հնարավորությունները՝ նպաստելու միջազգային բրենդների մուտքին ՀայաստանՍամվել Կարապետյանը, որը մեծ ներդրում է ունեցել հայ ժողովրդի կյանքում, այսօր գտնվում է բանտում միայն այն պատճառով, որ խոչընդոտում է ներկայիս իշխանություններին. տեսանյութ Փարիզի արվարձանում գտնվող 18-հարկանի բնակելի շենքում hրդեհ է բռնկվել. կա զnh և վիրավnրներ Դավիթ Բեկի փողոցում բшխվել են «SHACMAN»-ը և «Mitsubishi»-ին. մի քանի րոպե անց կրկին բшխվել են մեկ այլ բեռնատարն ու մարդատարը Միասնական ընդդիմությունը վստահ է իր դիրքորոշման և ընդունած որոշումների մեջ. Ցոլակ ԱկոպյանԵրկուշաբթի կհրապարակվի Սահմանադրության նախագիծը. ՓաշինյանՌԴ-ի դեմ նոր պատժամիջnցներ սահմանելու ուղղությամբ ԵՄ-ի գործողություններն առանց պատշաճ պատասխանի չեն մնա. Զախարովա Փաշինյանը հեռանալու է. «Ուժեղ Հայաստանը» թույլ չի’ տալու Հայաստանում ալիևյան սահմանադրություն անցկացնել. Տիգրան ԱբրահամյանԵ՞րբ կավարտվի ռուս-ուկրաինական պատերազմը․ ի՞նչ սպասել 2027 թվականին