Ինչպես հասկանալ՝ կոնտենտը իրական է, ԱԻ-ով ստեղծված, թե խաբեություն

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ 29 Սեպտեմբեր, 2026 10:33

Արհեստական բանականությունն այսօր արդեն կարող է ստեղծել գրեթե իրական լուսանկարներ, ձայներ, տեսանյութեր, տեքստեր և նույնիսկ ամբողջական թվային էջեր։

Երբեմն նույնիսկ ուշադիր դիտելիս դժվար է հասկանալ՝ այն, ինչ տեսնում ենք, իրական է, ստեղծված է ԱԻ-ի միջոցով, թե հատուկ պատրաստված է մարդկանց մոլորեցնելու համար։

Կարևոր է հասկանալ՝ ԱԻ-ով ստեղծված կոնտենտը ինքնին խաբեություն չէ։ Խնդիրը սկսվում է այն ժամանակ, երբ այն օգտագործվում է կեղծ տեղեկություն տարածելու, անձի անունից ներկայանալու կամ գումար և անձնական տվյալներ ստանալու նպատակով։

1. Մի վստահեք միայն տեսանյութին կամ լուսանկարին

Deepfake տեխնոլոգիաներով հնարավոր է ստեղծել տեսանյութ, որտեղ հայտնի մարդը, ընկերության ղեկավարը կամ նույնիսկ Ձեր ծանոթը կարող է թվալ, թե ասում է մի բան, որը իրականում երբեք չի ասել։

Եթե տեսանյութում ինչ-որ մեկը առաջարկում է ներդրում կատարել, գումար փոխանցել, բացել հղում կամ մուտքագրել անձնական տվյալներ, նախ ստուգեք տեղեկատվության պաշտոնական աղբյուրը։

2. Ստուգեք կայքի հասցեն

Խաբեբաները հաճախ ստեղծում են հայտնի կայքերին գրեթե նույնական հասցեներ՝ փոխելով ընդամենը մեկ տառ կամ նշան։

Օրինակ՝
company.com → cornpany.com

Առաջին հայացքից տարբերությունը կարող է գրեթե չնկատվել։ Այդ պատճառով հատկապես վճարում կատարելու կամ գաղտնաբառ մուտքագրելուց առաջ հարկավոր է ուշադիր ստուգել կայքի հասցեն։

CodeLines.am -ում մեր հաճախորդներին միշտ առաջարկում ենք հեշտ ճանաչելի և հստակ տարբերվող դոմեյններ՝ հնարավորինս նվազեցնելով այլ ընկերությունների կայքերի հետ շփոթվելու հավանականությունը։

3. Ուշադրություն դարձրեք մանր դետալներին

ԱԻ-ով ստեղծված նկարներում և տեսանյութերում երբեմն կարելի է նկատել տարօրինակ կամ անհամապատասխան մանրամասներ։

Սխալ կամ աղավաղված գրություններ
Ոչ ճիշտ լոգոներ
Անբնական արտացոլումներ
Ձեռքերի կամ մատների տարօրինակ տեսք
Ֆոնի անհամապատասխան հատվածներ
Դեմքի և ձայնի փոքր անհամապատասխանություններ

Սակայն միայն այս նշաններով որոշել, որ կոնտենտը ԱԻ-ով է ստեղծված, միշտ հնարավոր չէ, քանի որ տեխնոլոգիաները արագ զարգանում են։

4. Մի վստահեք չափազանց շտապեցնող հաղորդագրություններին

Խաբեությունների ժամանակ հաճախ օգտագործվում է հոգեբանական ճնշում։

«Ձեր հաշիվը 10 րոպեից կփակվի»
«Միայն այսօր կարող եք ստանալ այս գումարը»
«Անմիջապես փոխանցեք գումարը»
«Շտապ հաստատեք Ձեր տվյալները»

Եթե որևէ հաղորդագրություն ստիպում է Ձեզ արագ որոշում կայացնել, ավելի լավ է կանգ առնել և առանձին ստուգել տեղեկատվությունը։

5. Ստուգեք տեղեկատվությունը մի քանի աղբյուրից

Եթե հանդիպում եք կասկածելի նորության, տեսանյութի կամ հայտարարության, փնտրեք նույն տեղեկատվությունը այլ վստահելի աղբյուրներում։

Հատկապես կարևոր է ստուգել պաշտոնական կայքերը և սոցիալական էջերը, եթե խոսքը վերաբերում է ընկերության, բանկի, պետական մարմնի կամ հայտնի անձի անունից տարածվող տեղեկատվությանը։

6. Զգուշացեք կեղծ թվային ծառայություններից

Խաբեությունը կարող է տարածվել ոչ միայն տեսանյութի կամ լուսանկարի միջոցով։ Այն կարող է ներկայացվել նաև որպես կեղծ վեբ կայք, մոբայլ հավելված, Telegram bot կամ առցանց ծառայություն։

Նման համակարգերը կարող են արտաքինից շատ պրոֆեսիոնալ տեսք ունենալ, սակայն իրական նպատակը լինել գաղտնաբառերի, բանկային տվյալների կամ այլ անձնական տեղեկատվության հավաքագրումը։

Գեղեցիկ դիզայնը կամ պրոֆեսիոնալ տեսքը դեռ չի նշանակում, որ թվային ծառայությունը վստահելի է։

Ամենակարևոր կանոնը

Եթե որևէ կոնտենտ կամ թվային ծառայություն Ձեզանից պահանջում է գումար, գաղտնաբառ, բանկային տվյալներ կամ անձնական տեղեկատվություն, մի քանի վայրկյան տրամադրեք և ստուգեք՝ ում հետ եք իրականում գործ ունենում։

Այսօր տեղեկատվական անվտանգությունը այլևս միայն ուժեղ գաղտնաբառ ունենալը չէ։ Այն նաև կարողությունն է տարբերակելու վստահելի կոնտենտը կեղծ կամ մոլորեցնողից։

Վեբ կայքերի, մոբայլ հավելվածների և տելեգրամ բոտերի պատրաստում

Եթե ձեզ անհրաժեշտ է վեբ կայք, մոբայլ հավելված, տելեգրամ բոտ կամ վեբ հիմքով աշխատող ցանկացած ծրագիր, գրեք մեզ։ Կառաջարկենք ձեր բիզնեսի կարիքներին համապատասխան լուծում։

Նյութի սկզբնաղբյուր՝ Codelines.am