ԵԽԽՎ-ն հրապարակել է Հայաստանի ընտրությունների զեկույցը․ ուշագրավ մանրամասներ

Ստրասբուրգում ընթանում է Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) 2026 թվականի չորրորդ նստաշրջանը, որի օրակարգում անդրադարձ է եղել նաև հունիսի 7-ին Հայաստանում անցկացված խորհրդարանական ընտրություններին։ Նիստերին մասնակցում են նաև հայկական ընդդիմության ներկայացուցիչներ, այդ թվում՝ «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանը, ԱԺ փոխնախագահ Արամ Վարդևանյանը և «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Լևոն Քոչարյանը։

ԵԽԽՎ-ում Հայաստանի ընտրությունների վերաբերյալ զեկույցը ներկայացրել է դիտորդական պատվիրակության ղեկավար, շվեյցարացի պատգամավոր Դամիեն Կոտյեն։ Զեկույցում նշվում է, որ քվեարկության օրը ընտրողները ունեցել են իրական քաղաքական ընտրության հնարավորություն, իսկ ընտրական գործընթացը ընդհանուր առմամբ եղել է լավ կազմակերպված, տեխնիկապես պատշաճ, խաղաղ և ներառական։ Միաժամանակ փաստաթղթում առանձնացվում են նախընտրական գործընթացի մի շարք խնդիրներ։

Մասնավորապես, Կոտյեի ներկայացմամբ՝ նախընտրական քարոզարշավը եղել է կոշտ և խիստ բևեռացված։ Դիտորդները արձանագրել են նաև ընտրակաշառքի վերաբերյալ բազմաթիվ պնդումներ, որոնց հիման վրա քրեական հետապնդումներ են իրականացվել, այդ թվում՝ ընդդիմադիր թեկնածուների և ակտիվիստների նկատմամբ։

Զեկույցում առանձին անդրադարձ կա նաև հանրային ծառայողների նկատմամբ գործադրված ճնշումներին և ընտրություններից առաջ կառավարության կողմից հայտարարված սոցիալական ու տնտեսական միջոցառումներին։ Դիտորդների գնահատմամբ՝ այս հանգամանքները հարցեր են առաջացրել ընտրություններին մասնակցող ուժերի համար հավասար պայմանների ապահովման վերաբերյալ։

Ինչպես հայտնում է Past.am-ը, ԵԽԽՎ-ի դիտորդական առաքելությունը խնդիրներ է տեսել նաև նախընտրական ֆինանսավորման վերահսկողության, մեդիա դաշտի բևեռացման և առցանց տարածքում ապատեղեկատվության, արհեստական բանականությամբ ստեղծված բովանդակության ու կեղծ հաշիվների տարածման ուղղությամբ։

Առավել ուշագրավ հատվածներից մեկը վերաբերում է Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի՝ մի շարք ընտրատեղամասերի արդյունքները անվավեր ճանաչելու որոշմանը։ Դամիեն Կոտյեի ներկայացմամբ՝ այդ տեղամասերի արդյունքները նշանակություն են ունեցել ընդդիմադիր «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության խորհրդարանական ներկայացվածության հարցում։ Կոտյեն նշել է, որ կուսակցությունը վերջնական հաշվարկով ստացել է 3.99 տոկոս ձայն՝ 4 տոկոսի շեմի պայմաններում, և զեկույցում հարց է բարձրացվում այն մասին, որ այդպիսի նշանակություն ունեցող որոշումները պետք է ունենան հստակ, թափանցիկ և ստուգելի հիմնավորում։

ԵԽԽՎ զեկույցում նաև նշվում է, որ այդ ընտրատեղամասերում նոր քվեարկություն անցկացնելու տարբերակը հնարավոր լուծումներից մեկը կարող էր լինել, սակայն ԿԸՀ-ն այն չի ընտրել։ Դիտորդների գնահատմամբ՝ նման որոշումների դեպքում անհրաժեշտ է ապահովել հիմնավորման առավել բարձր մակարդակ, հատկապես երբ դրանք կարող են ազդել քաղաքական ուժի խորհրդարանական ներկայացվածության վրա։

ԵԽԽՎ-ն առաջարկել է մի շարք ուղղություններով բարեփոխումներ, այդ թվում՝ ուժեղացնել պաշտպանությունը արտաքին միջամտություններից, ապահովել ընտրական վարչակազմի անկախությունը, պատժամիջոցներ կիրառել վարչական ռեսուրսի չարաշահման համար, պայքարել ապատեղեկատվության դեմ և ընտրական օրենսդրությամբ հստակ նախատեսել նոր ընտրության անցկացումը այն դեպքերում, երբ վտանգված է քաղաքական ներկայացվածության հիմնարար հարցը։

Միաժամանակ զեկույցը դրական է գնահատում ընտրությունների կազմակերպական կողմը։ Դիտորդները նշել են, որ ընտրական վարչակազմը տեխնիկական նախապատրաստական աշխատանքներն իրականացրել է մասնագիտորեն, իսկ քվեարկության ընթացքը դիտարկված տեղամասերի ճնշող մեծամասնությունում գնահատվել է դրական։

Այսպիսով, ԵԽԽՎ-ի գնահատականում միաժամանակ առկա են երկու շեշտադրում՝ ընտրությունների օրվա կազմակերպվածության և խաղաղ ընթացքի դրական գնահատականը և նախընտրական գործընթացում արձանագրված մի շարք խնդիրների վերաբերյալ մտահոգությունները։ Past.am-ի դիտարկմամբ՝ հենց այս հակադրությունն է, որ շարունակում է քաղաքական քննարկումների առանցքում պահել հունիսի 7-ի ընտրությունների վերաբերյալ միջազգային դիտորդների գնահատականները։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում