Երևան, 18.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Ինչո՞ւ պետական ծառայողների աշխատավարձերը չեն ինդեքսավորվում գնաճին համահունչ․ Հրայր Կամենդատյան

ԲԼՈԳ
Որո՞նք են ՀՀ «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքի հիմնական բացերը ինդեքսավորման և գնաճի համադրման տեսանկյունից։

ՀՀ «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքը (ընդունված 2013 թ. դեկտեմբերին) պետական ապարատի վարձատրության համակարգի միասնականացման փորձ էր, սակայն ինդեքսավորման, գնաճի և սպառողական զամբյուղի համադրման տեսանկյունից այն պարունակում է մի շարք առանցքային համակարգային և օրենսդրական բացեր։

1. Ավտոմատ ինդեքսավորման մեխանիզմի իսպառ բացակայությունը

Օրենքի ամենախոշոր բացը ավտոմատ ինդեքսավորման բացակայությունն է։
Իրավիճակը. Օրենքում չկա որևէ դրույթ, որը պարտադրում է պետությանը վերանայել բազային աշխատավարձը, եթե երկրում արձանագրվում է Սպառողական գների ինդեքսի (ՍԳԻ / ինֆլյացիա) կամ նվազագույն սպառողական զամբյուղի աճ։
Հետևանքը. Բազային աշխատավարձը դառնում է զուտ քաղաքական որոշում, այլ ոչ թե տնտեսագիտական հաշվարկ։ Սա բերում է նրան, որ տարիներ շարունակ (օրինակ՝ 2015–2022 թթ.) բազային աշխատավարձը կարող է մնալ անփոփոխ, մինչդեռ կուտակային գնաճը էապես արժեզրկում է պետական ծառայողի իրական եկամուտը ։

2. Բազային աշխատավարձի կամայականությունը և կտրվածությունը տնտեսական ցուցանիշներից

Օրենքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ բազային աշխատավարձի չափը սահմանվում է յուրաքանչյուր տարվա Պետական բյուջեի մասին օրենքով։
Բացը. Օրենքը չի սահմանում որևէ նվազագույն շեմ, ֆորմուլա կամ տնտեսական հենանիշ , թե ինչի հիման վրա պետք է հաշվարկվի կամ փոփոխվի այդ բազային աշխատավարձը։

Համեմատություն. Ի տարբերություն Վրաստանի կամ Էստոնիայի, որտեղ բազային դրույքը կապված է մասնավոր հատվածի միջին աշխատավարձի կամ GDP-ի/սոցհարկի աճի հետ, Հայաստանում օրենսդիրը որևէ պարտավորություն չունի հաշվի առնելու գնաճը, նվազագույն աշխատավարձի փոփոխությունը կամ սպառողական զամբյուղի արժեքը։

3. «Պարգևատրման ֆոնդերի» չկարգավորվածությունն ու դրանց օգտագործումը որպես ծածկույթ

Քանի որ բազային աշխատավարձը չի ինդեքսավորվում և չի արտացոլում իրական գնաճը, պետական համակարգը սկսել է զանգվածաբար օգտագործել պարգևատրման ֆոնդերը որպես աշխատավարձի լրացման մեխանիզմ։

Բացը. Օրենքում հստակեցված չեն պարգևատրման և «գնաճի փոխհատուցման» սահմանները։ Պարգևատրումը, որը տեսականորեն պետք է տրվի արտակարգ կատարողականի (KPI) համար, գործնականում դարձել է պարբերական «հավելավճար»՝ ինֆլյացիոն կորուստները լրացնելու համար։

Սոցիալական հետևանքը. Սա ստեղծում է հանրային դժգոհություն, քանի որ հանրությունը դա ընկալում է որպես «անհիմն պարգևատրում», մինչդեռ իրականում դա ինդեքսավորման բացակայության հետևանքով առաջացած ճեղքվածքը փակելու ոչ թափանցիկ փորձ է։

4. Խզումը Նվազագույն ամսական աշխատավարձի (ՆԱԱ) և Բազային աշխատավարձի միջև

Օրենքով սահմանված է, որ բազային աշխատավարձը չի կարող ցածր լինել «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված չափի 80%-ից։

Բացը. Օրենքը թույլ է տալիս, որ պետական ապարատի բազային դրույքը լինի նվազագույն աշխատավարձից ավելի ցածր (80%-ի չափով)։

Արդյունքը. Երբ պետությունը բարձրացնում է նվազագույն աշխատավարձը երկրում (ինֆլյացիային կամ սպառողական զամբյուղին զուգահեռ), դա ավտոմատ կերպով չի հանգեցնում պետական ծառայողի բազային աշխատավարձի համամասնական աճին։ Ստացվում է, որ ցածր օղակների պետական աշխատողների համար աշխատավարձի սանդղակը «սեղմվում է», իսկ մասնագիտական որակավորման համար տրվող գործակիցների իմաստը խաթարվում է։

5. Կատարողականի (KPI) և Գնաճի համադրման բացակայությունը

Օրենքը պատշաճ կերպով չի տարանջատում գնաճային ինդեքսավորումը (որը պետք է լինի համատարած և ապահովի գնողունակության պահպանումը) արտադրողականության/կատարողականի աճից (որը պետք է լինի անհատական)։
Բացը. Համակարգում չկա երկաստիճան վերանայում.

Աստիճան 1 (Տնտեսական). Բոլորի համար բազային դրույքի ինդեքսավորում ինֆլյացիայի չափով։

Աստիճան 2 (Անհատական). Աշխատավարձի/գործակցի բարձրացում՝ հիմնված տարեկան գնահատականի (KPI) վրա։

Արդյունքում, գնաճի պայմաններում աշխատավարձի ցանկացած համատարած բարձրացում դիտվում է որպես «անարժան պարգևատրում», իսկ չբարձրացնելու դեպքում համակարգը կորցնում է որակյալ կադրերին։

Ամփոփում. Ինչպի՞սի օրենսդրական փոփոխություն է անհրաժեշտ
Այս բացերը վերացնելու համար անհրաժեշտ է օրենքում ամրագրել.

Պարտադիր ինդեքսավորման կանոն. Բազային աշխատավարձի ամենամյա վերանայման պարտավորություն՝ հիմնված նախորդ տարվա Սպառողական գների ինդեքսի (ՍԳԻ) վրա։

Հստակ ֆորմուլա. Բազային աշխատավարձը կապել տնտեսության միջին անվանական աշխատավարձի կամ նվազագույն սպառողական զամբյուղի որոշակի տոկոսային հարաբերակցության հետ։ Պարգևատրման ֆոնդի դերի հստակեցում.

Պարգևատրումները հանել «աշխատավարձի լրացման» դերից և դրանք ուղղել բացառապես չափելի արդյունքների (KPI) խրախուսմանը։
 
Պուտինը և Սի Ծինփինը սկսել են ռուս-չինական բանակցությունները Ուիթքոֆն ու Քուշները Բեռլինում կքննարկեն Կիևի անվտանգության երաշխիքներըԻնչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերինՀամախմբվում ենք ըստ օրակարգի, ճիշտ չի, որ բոլորը նույն կերպ մտածեն, երբեմն դժվար է լինում. ԳրիգորյանՎճռական գործողություններ լինելու են. Լևոն ԱզիզյանՉկա’ մի դեպք, երբ սահմանադրություն չփոխելու համար մի երկիր հարձակվում է մյուս երկրի վրա․ ԳրիգորյանԱյս իշխանության հեռացումից հետո Սահմանադրության փոփոխության հարց պետք է դրվի. Աննա Գրիգորյան44-օրյա պատերազմը ես հաճախ եմ բնորոշել որպես «տարօրինակ». Արմեն ԱշոտյանՆիկոլ Փաշինյանը զբաղված է Հայաստանի ազգային պետության կազմաքանդմամբ․ Լևոն ԱզիզյանԱյս իրավիճակում չի քննարկվում այլ պատասխան քան ոչը․ Արամ Վարդևանյան Հայաստանի եվրոպական ուղին՝ խոստումների և պարտավորությունների միջևՄոսկվա-Երևան տոմսերը կտրուկ թանկացել են․ ի՞նչ արժեն այս պահինՄելիքբեկյանը կողմ է, որ ՖԻՖԱ-ն գլխավորի Դիալլոն․ «Լավ ճանաչում եմ, ունի անհրաժեշտ որակները»ՔՊ-ն մահաբեր իշխանություն է․ Արսեն Գևորգյանն այս իշխանության զոհն է․ մենք շարունակելու ենք պայքարել, մինչև նրա նկատմամբ արդարությունը վերականգնվի. Ուժեղ ՀայաստանՆոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է․ տեսանելիությունը՝ մինչև 50 մետրՄենուա Սողոմոնյանի յուրահատուկ շնորհավորանքը Խաչիկ ԳալստյանինՆոյեմբերի 18-ին, 19-ին և 20-ին ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուՄինչև 2026 թ.-ի դեկտեմբերի 31-ը. 3 ժամկետ, որոնք բաց թողնելու դեպքում կարող եք գումար կամ իրավունք կորցնելԻնչպե՞ս է իշխանությունը համարձակվում հրաժարվել Հայաստանի ծննդյան վկայականից՝ երկիրը թողնելով Ադրբեջանի տարածքային հավակնությունների առաջ անպաշտպանԱնձնակազմը զոհվել է․ Ան-12 ինքնաթիռ է կործանվել․ ՌԴ Նախկինում ընդդիմադիր Փաշինյանն այսօր կամաչեր վարչապետ Փաշինյանից. Մարիաննա ՂահրամանյանԴուք կտրված եք ժողովրդից․ հունիսի 7-ին ժողովուրդն իր խոսքը հստակ ասել է․ մենք թույլ չենք տա ալիևյան սահմանադրության ընդունումը․ Շիրազ ՄանուկյանՄհեր Ավետիսյանը՝ ուսանողներին․ «Ուժը ծնվում է գիտելիքից ու խելքից, դուք եք ծնելու այդ ուժը՝ հանուն Հայաստանի»«Մի՞թե Նիկոլին հաջողվել է սպանել նաև միտքը»․ Հայաստանում ներքաղաքական գործընթացներ չկան․ Արտակ ԶաքարյանՎարդան Ջհանյանը՝ հանքարդյունաբերության ոլորտի զարգացման և նոր միասնական ստանդարտների ներդրման մասինԱՄՆ-ը չտեսնված hարված կհասցնի Իրանին՝ Վաշինգտոնի վրա hարձակման դեպքում. Թրամփ Փաշինյանն իր իսկ քննադատության թիրախում. Մարիաննա ՂահրամանյանԿիմ Չեն Ընը բազկաթոռին նստած հետևել է իր դստեր դահուկասահքին Այս մարդիկ ամեն օր խախտում են մեջբերածս ու մի շարք այլ օրենքներ. Աննա ԿոստանյանԸնտրություններում Փաշինյանին ձայն տված մարդկանց զգալի մասն այդ քայլն արել է վախից դրդված. Ավետիք ՉալաբյանՎարորդների համար ստուգման նոր կարգ է նախատեսվում. նախագիծը` ԱԺ-ում Սահմանադրությունը չի փոխվելու. տեսանյութԲժիշկների լիցենզավորման ժամկետները փոխվում են․ նոր որոշում է սպասվում «Քարսիթի» համար 20 հազար դրամ տուգանքը քիչ է․ նոր առաջարկ ԱԺ-ում Ջեյմս Քեմերոնի հետ երևանյան հանդիպումն ու համերգը չեղարկվել են Բիզնեսին կառաջարկվեն էլեկտրական բեռնատարներ Զինծառայությունից ազատվելու նոր հնարավորություն է առաջարկվում 39-ամյա հայրը կծել է իր երեխաներին՝ խաղի ժամանակ իրեն գնդակ չտալու պատճառով. երեխաներին հոսպիտալացրել ենԵրևան-Սևան ավտոճանապարհին բшխվել են «Ford Transit»-ն ու «ԶԻԼ» բեռնատարը. մեկ հոգու տեղում բուժօգնություն են ցուցաբերել Խամենեիի և նրա ընտանիքի սպանության գործով Թեհրանը մեղադրանք է առաջադրել․ մանրամասներ Գույքահարկից մինչև 100 հազար դրամ փոխհատուցում․ դեկտեմբերրի վերջնաժամկետները Երևանում բախվել են «Nissan Rogue»-ը, «Kia»-ն և «Honda»-ն Բռնատիրական կարգերը մեր երկրում երկար դիմակայել չեն կարող. մի օր դա ավարտվելու է. Արեգ Սավգուլյան21-ամյա ուսանողուհի է ընկել 8-րդ հարկիցԳազի սակագնի թանկացումը բացասական է ազդելու Հայաստանի տնտեսության վրա. Արմեն ՄանվելյանՇենգավիթի համայնքային ոստիկանները սրճեփ սարքերից գողության դեպքեր են բացահայտել «Մանչեսթեր Սիթի»-ն Հալանդի համար տրանսֆերային արժեք է սահմանել. El Nacional Ռուբիոն դատապարտել է Իրանի հարձակումները Բահրեյնի վրա Այն ինչ մեզ տրված է ի ծնե, մենք չենք ընտրում, բայց դրան հավատարիմ մնալը մեր ընտրությունն է. Մհեր ԱվետիսյանՍերբիայում ՄիԳ-29 կործանիչ է կործանվել