Երևան, 23.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Կասպից ծովի նոր քարտեզը

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ

Կասպից ծովի շուրջ ձևավորվում է նոր ռազմավարական իրականություն․ տարածքը կրկին հայտնվում է մեծ ուժերի տնտեսական և քաղաքական շահերի հատման կետում։ Դարեր շարունակ այս տարածքը եղել է առևտրային ճանապարհների, կայսրությունների շահերի և տարածաշրջանային ազդեցության պայքարի հատման կետ։ Այսօր դրա նշանակությունը նոր չափում է ստանում․ էներգետիկ անվտանգությունը, համաշխարհային առևտրի վերադասավորումը և Արևելքն Արևմուտքին կապող նոր ճանապարհների ձևավորումը Կասպիցը դարձնում են ապագայի կարևոր աշխարհատնտեսական հանգույց։

Washington Examiner-ում Ջոզեֆ Էփշտեյնի հրապարակումը TRIPP-ը ներկայացնում է որպես Հարավային Կովկասում ձևավորվող նոր տնտեսական ճարտարապետության մաս։ Հայաստանի հարավով նախատեսվող ճանապարհը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հաղորդակցության նախագիծ, այլև որպես Կասպից ծովից դեպի Եվրոպա ձգվող նոր առևտրային կապերի կարևոր օղակ:

 

TRIPP-ի նշանակությունը վաղուց արդեն միայն հաղորդակցության հարց չէ։ Այն մտնում է տարածաշրջանի տնտեսական և քաղաքական վերադասավորման խորքը։ Նոր ճանապարհները փոխում են առևտրի ուղղությունները, կապում նոր շուկաներ և աստիճանաբար վերաձևում պետությունների կշիռը։ Այս իմաստով ենթակառուցվածքը դառնում է քաղաքականության շարունակություն։

Այս դերը այսօր կարող է ստանձնել Միջին միջանցքը։ Այն Ասիան Եվրոպային կապող նոր առևտրային համակարգ է, որի առանցքում Կասպից ծովն է։ Այդ պատճառով ճանապարհը տնտեսական ենթակառուցվածքից աստիճանաբար վերածվում է ռազմավարական ռեսուրսի։ Ով կարողանում է ապահովել այդ հոսքերի կայունությունն ու շարունակականությունը, մեծացնում է նաև իր քաղաքական կշիռը։

Էփշտեյնի հիմնական առաջարկն այս նոր տրամաբանությունից է բխում։ Նրա կարծիքով՝ Վաշինգտոնը պետք է Կասպյան տարածաշրջանում ավելի ակտիվ տնտեսական դեր ստանձնի՝ ներդրումներով և զարգացման ֆինանսավորմամբ։ TRIPP-ը նա դիտարկում է որպես այդ ավելի լայն համակարգի մաս, որը կարող է ձևավորել Ռուսաստանից և Իրանից անկախ նոր առևտրային կապեր։

Սա Հայաստանի համար նոր հնարավորություն է ստեղծում։ Բայց դրա արժեքը կախված է նրանից, թե պետությունը որքան լավ կկարողանա իր աշխարհագրական դիրքը վերածել տնտեսական կապերի, ներդրումների և քաղաքական կշռի։ Դրա համար պետք են հստակ կանոններ, անվտանգ հաղորդակցություն և երկարաժամկետ տեսլական։

Աշխարհագրությունը պետության համար կարող է լինել և՛ բեռ, և՛ ռեսուրս։ Հայաստանը երկար ժամանակ գործել է փակ սահմանների ու սահմանափակ հաղորդակցության պայմաններում։ Նոր կապուղիները հնարավորություն են տալիս փոխել այդ վիճակը և Հայաստանը ավելի խորը ներգրավել տարածաշրջանային առևտրի, տրանսպորտի ու տնտեսական կապերի համակարգում։

TRIPP-ը պարզապես ենթակառուցվածքային նախագիծ չէ։ Այն կարող է փոխել Հայաստանի տեղը տարածաշրջանային առևտրի, կապերի և ներդրումների քարտեզում։ Փոքր պետության ուժը հաճախ ձևավորվում է այն արժեքից, որը նա ստեղծում է իր դիրքի, կապերի և վստահելիության միջոցով։

Կասպյան տարածաշրջանի նոր կառուցվածքը դեռ ձևավորման փուլում է։ Նոր կապուղիներն ու ներդրումային հոսքերը արդեն վերաձևում են տարածաշրջանի տնտեսական շահերն ու քաղաքական ազդեցության կենտրոնները։ Հայաստանի խնդիրը այս փոփոխության մեջ սեփական շահը հստակ ձևակերպելն ու այն երկարաժամկետ քաղաքականության վերածելն է։

Հարավային Կովկասի հաղորդակցությունների վերափոխումը կարող է երկար ժամանակով փոխել առևտրի ուղղությունները, ներդրումային հոսքերը և պետությունների կշիռը։ Այսօրվա որոշումները կարող են որոշել տարածաշրջանի զարգացման ամբողջ հաջորդ փուլը։

Վրաստանի կառավարությունը որոշել է արգելել փոխնակ մայրությունը Բալթիկ ծովում հարձшկման է ենթարկվել ռուսական «Sparta II» բեռնատար նավը Պարեկներն ու երիտասարդները մեքենայում բռնկված կրակից փրկել են ՌԴ քաղաքացուն ու ընտանիքի անդամներին Ինձ համար ամենակարևորն այն է, որ մեր նախագահն ինձ չնախատի. Պեսկով ԵՄ երկրներում կայանալիք ընտրությունների արդյունքները կարող են խաթարել միավորման կայունությունը և հանգեցնել առանցքային որոշումների ընդունման «կաթվածի». The Guardian Ադրբեջանից Հայաստան արտահանումը շուրջ 246 անգամ գերազանցում է հակառակ հոսքը. միակողմանի կախվածnւթյունը կարող է վերածվել տնտեսական և քաղաքական ճնշմшն լրացուցիչ գործիքի. Սուրենյանց Թրամփը գովեստի խոսքեր է հնչեցրել Պեսկովի հասցեին, վերջինս արձագանքել է Ռազմական ոստիկանությունը կուժեղացնի պայքարը քրեական ենթամշակույթի և կարգազանց զինծառայողների դեմ. ՊՆ Կոստանյանը Նեապոլում քննարկել է Իտալիայի հետ միջխորհրդարանական համագործակցության ընդլայնումը Բելգիան գործադուլի պատճառով 14 ժամով կփակի իր օդային տարածքը Մարգարա-Վանաձոր ավտոճանապարհին «Nissan Elgrand»-ը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց և հայտնվել դաշտում․ կա 4 վիրավnր Հայտնի են դպրոցականների ձմեռային արձակուրդների օրերը Հրապարակվել են նոյեմբերի 29-ին կայանալիք ՏԻՄ ընտրությունների վերջնական ցուցակները Այն, ինչ տեղի է ունենում Մուսիալայի շուրջ, նման չէ «Բավարիա»-ին․ Ռիո Ֆերդինանդ Ահազանգեր են ստացվել ուժեղ քամու հետևանքով տապալված և տապալման վտանգ ներկայացնող ծառերի, վնասված տանիքների, արևային վահանակների վերաբերյալ Բելգիայի օդային տարածքը կփակվի․ բոլոր չվերթները չեղարկվում են Դպրոցում պետք է լինի առանձին դասաժամ, որը կկոչվի «Պատասխանատվություն»․ Մհեր Ավետիսյան Օ դրամ գույքահարկ․ Հրայր Կամենդատյան Ինչո՞ւ այս անգամ որոշեց վերցնել պատգամավորական մանդատը․ Հարցեր, որոնց պատասխանները երբեք չեք լսի խորհրդարանի դահլիճում«Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունն այս շաբաթ հանդես է եկել ալիևիևյան սահմանադրության դեմԷս եվրոպացիներին մեկը չկա՞ ասի` ՀՀ Սահմանադրությանը հանգիստ թողեք ու գնացեք ձեր երկրի ներքին խնդիրներով զբաղվեք․ Աննա ՂուկասյանԱմփոփելու ենք անցած տարիների մասշտաբային աշխատանքները, շարժվելու ենք առաջ նոր ու խոստումնալից ծրագրերով. Էդուարդ Բաբայան (տեսանյութ) Ուժգին երկրաշարժ` Իրանում ՌԴ ՊՆ․ «Գերան» ԱԹՍ-ները հարվածել են Ուկրաինայի նավթավերամշակման գործարանին Կալիֆոռնիայում երեկույթի ժամանակ քրեական խմբավորումների միջև կրակnցների հետևանքով ինը մարդ վիրավnրվել է Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է «Իմ ընկերը»․ Թրամփը Պուտինի հետ լուսանկար է հրապարակել Վթարային ջրանջատում Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում Հայաստանը մեծապես կարևորում է Լիբանանի հետ քաղաքական բարձր մակարդակի երկխոսության ամրապնդումը. Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձը՝ Լիբանանի վարչապետին Ֆրանսիայում թանկացումների դեմ բողոքի ցույցերի ընթացքում 144 մարդ է ձերբակшլվել Իրանը Բահրեյնում ամերիկյան «Patriot» համակարգերի երկու ռադարի է հարվшծել. ԻՀՊԿ Հրաչյա Քոչարի փողոցում բախվել են «Zeekr»-ը, «Mercedes»-ը և «Volkswagen»-ը. կան վիրավnրներ Արտաշատում բախվել են «ՎԱԶ 2107»-ը և «Volkswagen»-ը. հոսպիտալացված կա Ֆիդան․ Թուրքիան ԱՄՆ-ին և Եվրոպային նախազգուշացրել է Սիրիայում Իսրայելի հնարավոր գործողության մասին Իրանի ԻՀՊԿ-ն հայտարարել է Բահրեյնում ամերիկյան Patriot համակարգերի ռադարներին հարվածելու մասին Ինչ իրավիճակ է ՀՀ ավտոճանապարհներին Տարադրամի փոխարժեքները նոյեմբերի 22-ին Ժամանակ առ ժամանակ սպասվում են տեղումներ և քամու ուժգնացում Լույս չի լինելու Թրամփը նախազգուշացրել է ԱՄՆ սնանկացման վտանգի մասին և կոչ է արել վերացնել պետական պարտքի վերին շեմը Շվեդիան շենգենյան վիզաներ չի տրամադրի ռուս մարզիկներին Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 3-5 աստիճանով․ եղանակն՝ առաջիկայումԻրանը ցուցադրել է ստորգետնյա «հրթիռների քաղաք»Հայաստանը կընդունի բասկետբոլի կանանց Մ16 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունըՄայր Աթոռում կատարվել է 9 սարկավագների ընծայման կարգըԱՄՆ-ին սնանկացում է սպառնում, եթե չլուծվի պետական պարտքի վերին շեմի հարցը40 մարդ հոսպիտալացվել է անհայտ նյութի արտահոսքի պատճառով․ ՍլովակիաԻնչպե՞ս Հայաստանում ծնված երեխայի համար ստանալ ԱՄՆ քաղաքացիությունը հաստատող փաստաթուղթ, եթե ծնողներից մեկը ԱՄՆ քաղաքացի է«Jeep»-ը հետիոտնային անցման վրա վրաերթի է ենթարկել հետիոտնինԻրավիճակը` ավտոճանապարհներին` 22:00-ի դրությամբ