Ինչո՞ւ են վերջին շրջանում հաճախացել մանկական մահերը․ երկու ողբերգական դեպք և այն, ինչ պետք է իմանա յուրաքանչյուր ծնող

Վերջին օրերին Հայաստանում գրանցված մանկական մահվան դեպքերը կրկին ուշադրություն են հրավիրել նորածինների և փոքրիկ երեխաների առողջության ու անվտանգության հարցերի վրա։ Ընդամենը մի քանի օրվա տարբերությամբ հայտնի է դարձել երկու փոքրիկների մահվան մասին։ Որո՞նք կարող են լինել նման ողբերգությունների պատճառները, հնարավո՞ր է կանխել դրանք, և ի՞նչ պետք է իմանան ծնողները՝ երեխաների անվտանգությունն ապահովելու համար։

Հոկտեմբերի 16-ին Սյունիքի մարզում մահացել է 10 ամսական աղջնակ։ Ըստ հրապարակված տեղեկությունների՝ երեխայի հայրը առավոտյան մոտեցել է օրորոցին և նկատել, որ փոքրիկը չի շնչում։ Շտապօգնության բժիշկները ժամանել են կանչի վայր և արձանագրել երեխայի կենսաբանական մահը։ Դեպքի առթիվ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ՝ հանկարծամահության հատկանիշներով։ Դատաբժշկական նախնական զննությամբ երեխայի մարմնի վրա բռնության հետքեր չեն հայտնաբերվել։ 

Մեկ այլ ողբերգական դեպքի մասին հայտնի է դարձել Վայոց ձորի մարզում։ Հոկտեմբերի 15-ին 3 ամսական աղջնակին տեղափոխել են «Վայոց ձոր» բժշկական կենտրոն՝ կլինիկական մահ ախտորոշմամբ, սակայն բժիշկներն արձանագրել են նրա կենսաբանական մահը։ Դեպքի առթիվ նույնպես քրեական վարույթ է նախաձեռնվել՝ հանկարծամահության հատկանիշներով։ 

Այս դեպքերի վերջնական պատճառները հրապարակված տեղեկություններից հայտնի չեն։ Միայն այն հանգամանքը, որ երեխաները մահացել են կարճ ժամանակահատվածում, բավարար չէ եզրակացնելու, որ մանկական մահերն ընդհանուր առմամբ հաճախացել են։ Դրա համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել պաշտոնական վիճակագրությունը և համեմատել նույն ժամանակահատվածների ցուցանիշները։

Ինչո՞ւ կարող են փոքրիկները հանկարծամահ լինել

Մինչև մեկ տարեկան երեխաների հանկարծակի և անսպասելի մահվան պատճառները կարող են տարբեր լինել։ Դրանց թվում են քնի ընթացքում շնչուղիների պատահական փակումը, որոշ հիվանդություններ, վարակներ, բնածին կամ չախտորոշված առողջական խնդիրներ, ինչպես նաև մանկական հանկարծամահության համախտանիշը, որի դեպքում նույնիսկ մանրակրկիտ հետազոտությունից հետո մահվան հստակ պատճառը կարող է չպարզվել։

Կարևոր է հասկանալ, որ հանկարծակի մահվան յուրաքանչյուր դեպք չէ, որ համարվում է մանկական հանկարծամահության համախտանիշ։ Պատճառը պարզելու համար կարող են անհրաժեշտ լինել բժշկական և դատաբժշկական հետազոտություններ։ 

Ի՞նչ պետք է անեն ծնողները՝ ռիսկերը նվազեցնելու համար

Մանկական մահվան բոլոր պատճառները կանխել հնարավոր չէ, սակայն անվտանգ քնի կանոնների պահպանումը կարող է զգալիորեն նվազեցնել քնի հետ կապված մահվան և շնչահեղձության ռիսկը։

1. Երեխային քնեցրեք մեջքի վրա։ Մինչև մեկ տարեկան երեխաներին խորհուրդ է տրվում յուրաքանչյուր քնի ժամանակ՝ թե՛ գիշերը, թե՛ ցերեկը, պառկեցնել մեջքի վրա։ Փորի կամ կողքի վրա քնեցնելը կարող է մեծացնել ռիսկերը։

2. Ապահովեք անվտանգ քնելու տեղ։ Երեխան պետք է քնի ամուր, հարթ և չթեքված ներքնակի վրա՝ համապատասխան մահճակալում կամ օրորոցում։ Ներքնակի վրա պետք է լինի միայն ամրացված սավանը։

3. Օրորոցում մի՛ թողեք փափուկ իրեր։ Բարձերը, փափուկ խաղալիքները, ազատ ծածկոցները, պաշտպանիչ բարձիկներն ու այլ իրերը կարող են փակել երեխայի շնչուղիները։ Տաք պահելու համար նախընտրելի է երեխայի չափսին համապատասխան քնապարկը։

4. Մի՛ քնեք երեխայի հետ նույն անկողնում։ Առաջարկվում է երեխայի մահճակալը տեղադրել ծնողների սենյակում՝ առնվազն կյանքի առաջին վեց ամիսներին։ Մեծահասակի հետ նույն անկողնում, հատկապես բազմոցին կամ բազկաթոռին քնելը կարող է մեծացնել շնչահեղձության վտանգը։

5. Խուսափեք գերտաքացումից։ Երեխային չափազանց տաք մի՛ հագցրեք, քնի ժամանակ մի՛ ծածկեք նրա գլուխը։ Ուշադրություն դարձրեք քրտնարտադրությանը և կրծքավանդակի չափազանց տաք լինելուն։

6. Հետևեք երեխայի առողջությանը։ Մի՛ բաց թողեք մանկաբույժի պլանային զննումները, հետևեք պատվաստումների ժամանակացույցին և բժշկի խորհուրդներին։ Հղիության ընթացքում կանոնավոր բժշկական հսկողությունը նույնպես կարևոր է։

7. Երեխային հեռու պահեք ծխախոտի ծխից։ Հղիության ընթացքում և երեխայի ծնվելուց հետո ծխի ազդեցությունից խուսափելը նվազեցնում է առողջական մի շարք վտանգներ։

Այս խորհուրդները հիմնված են ԱՄՆ Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնների ու մանկաբուժական մասնագիտական ուղեցույցների վրա։ Դրանք չեն երաշխավորում բոլոր դեպքերի կանխումը, սակայն օգնում են նվազեցնել քնի հետ կապված վտանգները։ 

Եթե երեխան չի շնչում, չի արձագանքում կամ նկատվում են շնչառության ծանր խանգարման նշաններ, անմիջապես զանգահարեք շտապօգնություն՝ Հայաստանում 103 կամ 112 համարով։ Եթե երեխան չի արձագանքում և նորմալ չի շնչում, հետևեք դիսպետչերի ցուցումներին և հնարավորինս շուտ սկսեք մանկական վերակենդանացման գործողությունները, եթե գիտեք դրանց տեխնիկան։ Մի՛ սպասեք, որ վիճակն ինքնուրույն կանցնի։

Վերջին դեպքերը ևս մեկ անգամ հիշեցնում են, որ մանկական անվտանգությունը սկսվում է ոչ միայն բժշկական հսկողությունից, այլև առօրյա խնամքի ճիշտ կազմակերպումից։ Միաժամանակ կարևոր է, որ յուրաքանչյուր ողբերգական դեպքի պատճառը պարզվի մասնագիտական հետազոտությամբ, իսկ հանրությանը ներկայացվեն ստուգված տվյալներ։

Past.am-ը կարևորում է երեխաների առողջությանն ու անվտանգությանը վերաբերող հարցերը և հորդորում ծնողներին ծանոթանալ մասնագիտական խորհուրդներին՝ չտրվելով չստուգված տեղեկություններին ու անհիմն վախերին։