Երևան, 30.Հոկտեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Как конфликт подводит биоразнообразие к критической черте

В статье для Inter Press Service (IPS) журналистка Стелла Пол рассказывает о том, как милитаризация армяно-азербайджанской границы угрожает уникальным экосистемам Шикахохского государственного заповедника на юге Армении.

22 октября журналистка посетила заповедник и оказалась менее чем в 100 метрах от военных позиций, расположенных друг напротив друга по разные стороны границы. Её внимание привлекло не столько присутствие солдат, сколько отсутствие деревьев. На склонах были видны обширные участки без растительности, нарушающие целостность лесного покрова.

Шикахохский государственный заповедник был основан в 1958 году. Его площадь составляет почти 30 тысяч акров, около 94% территории покрыто лесами. Здесь обитают кавказский леопард, безоаровый козёл и бурый медведь, произрастает более 1100 видов растений, 70 из которых включены в Красную книгу Международного союза охраны природы.

Армянские представители связывают экологические изменения с милитаризацией приграничных территорий. Марат Арутюнян, заместитель мэра Капана, заявил, что после боевых действий 2022 года эти изменения стали более заметными. По его утверждению, азербайджанские силы расчищали участки леса для размещения военных позиций и прокладки подъездных дорог. При этом полный масштаб вырубок не был независимо подтверждён.

Последствия милитаризации затрагивают не только природу, но и повседневную жизнь местных жителей. По словам Арутюняна, азербайджанские силы занимают несколько высот, с которых просматриваются заповедник и окружающие населённые пункты. Люди боятся посещать определённые участки из-за опасности мин.

Местный фермер Владик Агателян рассказал журналистке, что в результате взрыва мины погибли две его коровы. Из-за многочисленных рисков он был вынужден отказаться от животноводства. Другие фермеры также перестали выпасать скот вблизи леса. Сокращение доходов заставляет жителей искать дополнительные источники заработка.

Отдельную обеспокоенность вызывает судьба диких животных. Манвел Арзуманян, ветеринар на пенсии, вспоминает, что раньше медведи, дикие козы и другие животные свободно перемещались по лесам и горам региона. Эта территория служила важным экологическим коридором, связывавшим места обитания животных в Армении, Азербайджане и Иране.

Гарут Марзинян, зоолог Шикахохского заповедника, подтвердил, что конфликт затрудняет проведение полевых исследований и мониторинг перемещения животных. По его словам, строительство дорог, развитие военной инфраструктуры и фрагментация природных территорий могут нарушать экологические коридоры и изолировать популяции. Однако комплексные исследования провести не удаётся из-за проблем с безопасностью и ограниченного доступа к отдельным участкам.

Проблема выходит далеко за пределы Южного Кавказа. Эксперты отмечают аналогичные последствия вооружённых конфликтов в Ливане, Газе и Украине: уничтожение лесов, загрязнение почв и водных ресурсов, разрушение мест обитания животных и угрозы продовольственной безопасности.

Несмотря на растущие свидетельства экологического ущерба, на COP17 в Ереване практически не обсуждаются специальные механизмы финансирования восстановления экосистем, пострадавших от войн.

Главный вывод статьи: защита биоразнообразия неотделима от вопросов безопасности и последствий вооружённых конфликтов. В Шикахохе эти последствия уже видны: исчезают деревья, ограничивается доступ к земельным угодьям, а местные жители теряют возможность вести привычное хозяйство.

Источник: Inter Press Service (IPS), Стелла Пол, 26 октября 2026 года.

Շտայնմայերը Չինաստանին կոչ է արել ազդեցություն գործադրել ՌԴ-ի վրա՝ Ուկրաինայում խաղաղության հասնելու համարՔանաքեռավանում ձերբակալվել է 2 անձԷլեկտրաէներգիայի ընդհատումներ՝ Երևանում և մարզերումՀնարավոր են ԿԲ կայքի և բանկային հաշիվների կենտրոնացված ռեեստրի աշխատանքի խափանումներՖրանսիայում վերսկսվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ռուս զինվորների աճյունների որոնումները«Վեոլիա ջուր»-ը հայտարարություն է տարածելԻնձ դուր չի գալիս. Փաշինյանը բացասական արտահայտվեց գործարարների նկատմամբ ճնշումների մասինՆկարիչներ, դուք ապագա չունեք. Արշակ ԿարապետյանԻնչպես է հակամարտությունը կենսաբազմազանությունը կանգնեցնում վտանգավոր սահմանագծին«Ուժեղ Հայաստանն» առաջարկում է ապահով TRIPP, որը կպաշտպանի Հայաստանի ազգային շահերն ու անվտանգությունըԿարիերայի առաջին քայլերը՝ IDBank-ի հետ․ մեկնարկել է IDream-ի 16-րդ շրջափուլըՀանքարդյունաբերությունը և կենսաբազմազանության պահպանումը․ քննարկում COP17-ի շրջանակումSilicon Mountains 2026-ին ընդառաջ տեխնոլոգիական ոլորտի ներկայացուցիչները հանդիպել են լրագրողների հետԿայուն ապագայի թվային ճարտարապետությունը․ IDBank-ի հոդվածը Regional Post ամսագրումՈղբերգական դեպք Բջնում, 71-ամյա վարորդը «Nissan»-ը վարելիս բախվել է քարե պատնեշին․ ShamshyanՔՊ-ականներ, ձեր պատճառով եռաբլուրը եռապատկվել է․ դա հիշե՛ք, դրա մասին մտածեք․ Արեգա ՀովսեփյանԸնդդիմությունն Ալբանիայի խորհրդարանում ծխային գլանակներով արգելափակել է խորհրդարանական նիստըՓաշինյանի ասած խաղաղությունը չկա, պայմանագիրը չկա, կա Ալիևին արվող զիջումների մեծ շղթան. Արամ ՎարդևանյանԱլիևը չի մասնակցի Անկարայում Թյուրքական պետությունների կազմակերպության գագաթնաժողովին․ Report Իրանն ԱՄՆ-ից պահանջել է ապացուցել Հորմուզի նեղուցը ականներից մաքրելու մասին հայտարարությունը Արեգակնային համակարգում նոր գաճաճ մոլորակի թեկնածու է հայտնաբերվել Երկրներ, որոնք այս տարի գազ չեն ունենաԵգիպտոսը Կարմիր ծովի ռազմականացումը անընդունելի է համարում Կանանց իրավունքների դրոշակակիր Ծովինար Վարդանյանը ջրով լի շիշը փոխանցում է Ազգայի «ախոռի» «իրանցական» ռմբարկուին. Ա. Կոստանյան«Սարսափելի լուրեր զորքերից․ ի՞նչ հրաման են տվել»․ պահեստազորի փոխգնդապետ Իշխանությունը տենց պեն ա. բայց չպետք է մոռանալ, որ մի օր էդ «իշխանությունն» իրենց էլ չի փրկելու. Աննա Կոստանյան76 տարեկանում կյանքից հեռացել է ռեժիսոր Հրանտ Հակոբյանը Ալիևն այլևս չի կարող Հայաստանից որևէ զիջում պահանջել. մենք չենք փոխելու մեր Սահմանադրությունը. Նարեկ ԿարապետյանՍոցփաթեթի ամբողջական վերացման նախագիծն անընդունելի է. Հրայր ԿամենդատյանՍուրեն Պապիկյանի գլխավորությամբ քննարկվել են միջգերատեսչական աշխատանքային խմբի առաջիկա անելիքները Ժողովրդին սպառնալով և ահաբեկման միջոցով պահում են իրենց իշխանությունը. Արմեն ՄանվելյանԱմիօ բանկի Վարչության նախագահ Անդրանիկ Գրիգորյանը Forbes-ի հատուկ հրապարակման շրջանակում անդրադարձել է կայուն ֆինանսավորման դերինԻՀՊԿ-ն հայտնել է, որ Հորմուզի նեղուցում երեք նավթատար լցանավ է պայթել ԶՊՄԿ-ի նախաձեռնությամբ ազդակիր Սյունիք բնակավայրի միջնակարգ դպրոցի աշակերտները և ուսուցիչները հյուրընկալվեցին ընկերությունումՆոր Գեղի-Աշտարակ ճանապարհին «Nissan»-ը բшխվել է հողաթմբերին ու քարերին և հայտնվել դաշտում. կա վիրավnր ՀՀ-ում նոյեմբերի 1-30-ը որոշ բժշկական արտադրատեսակներ, դեղորայք, կոշկեղեն, տան և ինտերիերի պարագաներ, անվադողեր և այլն կդրոշմավորվեն Տավուշի մարզի Մովսես բնակավայրում գործարկվելու է էլեկտրաշչակ Rate.Trading․ Արտարժույթի փոխանակման նոր թվային մշակույթ Վահագն Ալեքսանյանին պետք է շտապ մանդատից զրկել. Աննա ԿոստանյանԵրևանից Միներալնիե Վոդի ուղևորվող «Ազիմուտ» ավիաընկերության ինքնաթիռը թռիչքից կարճ ժամանակ անց վերադարձել է «Զվարթնոց» օդանավակայան Իսկ դուք նկատեցի՞ք, որ ԱԺ նիստերի դահլիճի դուռը դրսից փակել էին. Աննա Կոստանյան72-ամյա թոշակառուն թունավոր հեղուկ է խմել և մահացել Պեսկովը հայտարարել է, որ Ուկրաինայի հարցով եռակողմ բանակցությունները չեն ներառում ԵՄ մասնակցությունը Եվրոպական կենտրոնական բանկի տնօրենը հայտարարել է հրաժարական տալու մասին Ռուսաստանը ենթարկվել է անօդաչուների ամենազանգվածային հարձակումներից մեկին. խոցվել է 1200 ԱԹՍ Կոնվերս Բանկը միացել է «ՔոՔո» և «Դինգո Թիմ» ՀԿ-ների նախաձեռնությանը Կադրեր՝ այսօրվա ԱԺ միջադեպիցՍերբիայում նոյեմբերի 1-ին կրկնակի քվեարկություն տեղի կունենա Փողոցային «ռազբորկաներ» ԱԺ-ում․ իշխանության սադրանքն ու նյարդային ջղաձգումները Փաշինյանը ստել է հանրությանը, իսկ Ալիևը՝ Փաշինյանին. Նարեկ Կարապետյան