Երևան, 16.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Պարտքերի մեջ հայտնված քաղաքացիները չպետք է մնան միայնակ․ ի՞նչ պետք է անի պետությունը. Հրայր Կամենդատյան

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ
Պետությունը քաղաքացուն չպետք է թողնի միայնակ՝ բանկերի, վարկային կազմակերպությունների, տույժերի և բարդ ֆինանսական պայմանագրերի դեմ։
խնդիրը միայն պարտքերի կամ բարձր տոկոսադրույքների հարց չէ։ Այն նաև ֆինանսական կրթության, սպառողների իրավունքների պաշտպանության և սոցիալական պատասխանատվության խնդիր է։
Այստեղ պետք է տարբերակել երկու բան. քաղաքացին պարտավոր է պատասխանատու լինել իր ֆինանսական որոշումների համար, բայց պետությունն էլ պարտավոր է ապահովել, որ ֆինանսական համակարգում քաղաքացին պաշտպանված լինի անարդար պայմաններից, մոլորեցնող առաջարկներից և անհամաչափ տույժերից։
Ի՞նչ պետք է անի պետությունը։
1. Ֆինանսական գրագիտությունը պետք է դառնա պետական ծրագիր
Դպրոցներում պետք է դասավանդվի ֆինանսական գրագիտություն։
Մարզերում և համայնքներում պետք է գործեն անվճար ֆինանսական խորհրդատվության կենտրոններ։
Քաղաքացին պետք է հասկանա՝ ինչ է տարեկան փաստացի տոկոսադրույքը, ինչպես են հաշվարկվում տույժերը, ինչ է վարկային պատմությունը և ինչ հետևանքներ ունի ժամկետանց պարտավորությունը։
Վարկ վերցնելուց առաջ քաղաքացին պետք է ստանա իր ֆինանսական հնարավորություններին համապատասխան պարզ ու հասկանալի խորհրդատվություն։
2. Վարկավորումը պետք է լինի պատասխանատու
Պետությունը պետք է վերահսկի ոչ միայն այն, թե քաղաքացին ինչքան վարկ է վերցնում, այլև այն, թե վարկատուն որքան պատասխանատու է վարկ տրամադրելիս։
Պետք է ներդրվեն ավելի արդյունավետ մեխանիզմներ, որոնք հաշվի կառնեն՝
1. քաղաքացու իրական եկամուտները,
2.արդեն ունեցած վարկային պարտավորությունները,
3. ընտանիքի նվազագույն կենսական ծախսերը,
4.նոր վարկը սպասարկելու իրական հնարավորությունը։
Եթե մարդն ակնհայտորեն ի վիճակի չէ մարել վարկը, ֆինանսական կազմակերպությունը չպետք է շահագրգռված լինի նրան նոր պարտքի մեջ ներքաշելու հարցում։
3. Տույժերի և տուգանքների կուտակումը պետք է սահմանափակվի
Պետք է ուսումնասիրել վարկերի ժամկետանց պարտավորությունների հաշվարկման ամբողջ համակարգը։
Անհրաժեշտ է՝
1.կանխել անհամաչափ տույժերի կուտակումը,
2. բացառել նույն խախտման համար անհիմն բազմակի ֆինանսական պատժամիջոցները,
3.սահմանել պարտքի վերակառուցման հասանելի ընթացակարգեր,
4.ծանր սոցիալական վիճակում գտնվող քաղաքացիների համար նախատեսել անհատական լուծումներ։
Պարտքի վերադարձը պետք է լինի ֆինանսական կարգապահության միջոց, ոչ թե քաղաքացուն անվերջ պարտքերի մեջ պահելու մեխանիզմ։
4. Ֆինանսական համակարգի հաշտարարի ինստիտուտը պետք է հասանելի դարձնել բոլորին
Սա շատ կարևոր խնդիր է։
Հայաստանում արդեն գործում է Ֆինանսական համակարգի հաշտարարի ինստիտուտը։ Այն անվճար քննում է ֆինանսական կազմակերպությունների դեմ սպառողների պահանջները։
Օրինակ՝ Հաշտարարը կարող է քննել անհիմն տույժերի, պայմանագրային պայմանների խախտման, վարկի վաղաժամկետ մարման անհիմն պահանջների հետ կապված վեճեր։
Սակայն ինստիտուտի գոյությունը բավարար չէ։ Քաղաքացին պետք է իմանա, թե ինչպես օգտվել դրանից։
Պետությունը պետք է կազմակերպի՝
հեռուստատեսային և սոցիալական գովազդային իրազեկման արշավներ,
անվճար հեռախոսային խորհրդատվություն,
մարզերում շարժական խորհրդատվական խմբեր,
պարզեցված առցանց դիմումների համակարգ։
Հաշտարարին դիմելուց առաջ քաղաքացին նախ պետք է գրավոր բողոք ներկայացնի ֆինանսական կազմակերպությանը։ Վերջինս սովորաբար ունի 10 աշխատանքային օր պատասխանելու համար, իսկ վարկային բյուրոյի դեպքում՝ 15 աշխատանքային օր։
5. Պետք է ստեղծել վարկային պարտքերի վերակառուցման պետական աջակցության մեխանիզմ
Սա հատկապես կարևոր է այն քաղաքացիների համար, որոնք հայտնվել են ծանր ֆինանսական վիճակում։
Օրինակ՝ պետությունը կարող է ստեղծել անկախ խորհրդատվական և միջնորդական համակարգ, որը կօգնի քաղաքացուն և վարկատուին համաձայնության գալ՝
մարման ժամկետի երկարաձգման,
ամսական վճարի նվազեցման,
պարտքի վերակառուցման,
անհամաչափ կուտակված տույժերի վերանայման շուրջ։
Սա չի նշանակում բոլոր պարտքերը ներել։ Դա նշանակում է մարդուն հնարավորություն տալ դուրս գալ պարտքային փակուղուց և վերադառնալ բնականոն տնտեսական կյանքին։
6. Պետք է խստացնել ֆինանսական կազմակերպությունների նկատմամբ վերահսկողությունը
Կենտրոնական բանկը պետք է ոչ միայն վերահսկի ֆինանսական կազմակերպությունների գործունեության օրինականությունը, այլև հետևողականորեն ուսումնասիրի սպառողներին պատճառվող վնասը։
Պետք է հրապարակվեն տվյալներ՝
քանի քաղաքացի է հայտնվել ժամկետանց պարտքերի մեջ,
որքան են կազմում տույժերն ու տուգանքները,
որքան բողոք է ստացվել ֆինանսական կազմակերպությունների դեմ,
քանի բողոք է բավարարվել,
որ ոլորտներում են առավել հաճախ արձանագրվում սպառողների իրավունքների խախտումներ։
Առանց այդ տվյալների դժվար է գնահատել խնդրի իրական մասշտաբը։
7. Պետք է ունենալ պարտքային ծանր վիճակում հայտնված քաղաքացիների սոցիալական պաշտպանության ծրագիր
Երբ մարդը կորցնում է աշխատանքը, հիվանդանում է կամ ընտանիքում առաջանում է ծանր սոցիալական իրավիճակ, պետությունը պետք է ունենա ժամանակավոր աջակցության և պարտքի վերակառուցման գործիքներ։
Սա կարող է ներառել ժամանակավոր սոցիալական գնահատում, իրավաբանական խորհրդատվություն և վարկատուի հետ միջնորդություն։
Մանրամասները՝ այստեղ
Մեր ժողովուրդը երբեք չի մոռանալու Արցախն ու մեր անցյալը. Ավետիք ՉալաբյանՊարտքերի մեջ հայտնված քաղաքացիները չպետք է մնան միայնակ․ ի՞նչ պետք է անի պետությունը. Հրայր Կամենդատյան«Դադարեցրե՛ք Հայաստանը ազատությունը քաղաքական հավատարմությամբ պայմանավորող կալանավայր դարձնելու փորձերը». Աննա ԿոստանյանՎրաստանը հրաժարվել է մասնակցել ԵՄ նախարարական հանդիպմանը, քանի որ հրավիրվել է միայն երկրի դեսպանը Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը շարունակում է աջակցել CaseKey կրթական նախաձեռնությանըՍահմանադրությամբ մարդը բարձրագույն արժեք է, բայց իրական կյանքում այդ սկզբունքը չի գործում. Արամ ՎարդևանյանՖուչիկի փողոցը կանվանափոխվի Հայաստանի քննչական կոմիտեի նախագահը պաշտոնական այցով մեկնել է Իրան Մենք միավորվել ենք՝ հանուն մեր արժեքների, ինքնիշխանության և ժողովրդավարության պաշտպանության. տեսանյութՀամալսարանից ազատվում են դասախոսներ իրենց քաղաքական հայացքների համար. Մենուա ՍողոմոնյանԼավ լուր՝ մինչև 200 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողների համար․ Ավանեսյանը՝ մանրամասնում է Լավրովն ու Արաղչին քննարկել են Մերձավոր Արևելքի կարգավորումը Պիտի օրենք փոխվի, որ ամեն դատարան չկարողանա համատարած կալանք կիրառի մեր հանդեպ. Ավետիք ՉալաբյանՍպասվում է գյուղմթերքի գների շեշտակի բարձրացում, քանի որ ունենք արտահանման դեֆիցիտ. Հրայր Կամենդատյան35-ամյա կինը իր աղանդի պատճառով առևանգել և զոհաբերել է իր քրոջ երեխայինՄեդվեդևը խոսել է ընտրական գործընթացների վրա արտաքին ազդեցության մասին՝ հիշատակելով նաև Հայաստանը Բերդկունքում բախվել են «Hongqi»-ն ու «Volkswagen»-ը. կա վիրավnր Քաղաքական հետապնդումների նպատակը հասարակությանը վախի մթնոլորտում պահելն է՝ Ալիևի պարտադրած Սահմանադրությունն ընդունելու համար. տեսանյութՊետությունը ձեզ համար հոր տնից բերված օժիտ չէ, որ մաշված շորի պետ դեն նետեք. Աննա ԿոստանյանԻրանի ԱԳՆ ներկայացուցիչը Իսրայելին մեղադրել է ապատեղեկատվական արշավ իրականացնելու մեջ Ադրբեջանական հեռուստաալիքը կարևորել է Թուրքիայի դերը 44-օրյա պատերազմում Սպասվում է կարճատև անձրև. ջերմաստիճանը կնվազի 3-5 աստիճանով Մասկը և տեխնոլոգիական ոլորտի առաջատար այլ դեմքեր բաց նամակով հորդորում են Հուանգին վերականգնել Nvidia-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնում Արսեն Գևորգյանը բանտարկվեց իր համոզմունքների համար, իսկ երեք շաբաթ անց ընտանիքին վերադարձվեց դագաղով. Իրինա ՅոլյանԵՄ-ն պատժամիջnցներ է սահմանել Wildberries-ի հիմնադիր Տատյանա Կիմի դեմ Աշխարհի առաջատար համալսարաններում սովորողների զորակոչի տարիքային շեմը կփոխվի՝ կսահմանվի 32 տարեկան․ նախագիծ Կասեցվել է «ԻԳԻԹ»-ի թթվասերի արտադրամասի գործունեությունը․ հայտնաբերվել են սանիտարահիգիենիկ խախտումներ Երբ իշխանության թիրախում հայտնվում են երեխաները․ Աննա Կոստանյան Ղարաբաղից տեղահանվածների բնակապահովման ծրագրի հավաստագրերի ժամկետը երկարաձգվել է ևս 6 ամսով Իշխանությունները շարունակում են խեղաթյուրել հայոց պատմությունը. Մենուա ՍողոմոնյանՔՊ-ի ներկայացուցիչնե՛ր, վախեցե՛ք, որ ձեր երեխաները ապագայում Արցախի կորստի համար մեղադրելու են ձեզ. Ցոլակ ԱկոպյանՊուտինն այս անգամ շատ կոշտ արձագանքեց Արսենն այսօր ողջ կլիներ, եթե չհամարձակվեր պայքարել իր համայնքի համար. Գոհար ՄելոյանԹաիլանդում՝ մոտոցիկլետների վարձույթի կետի շենքում, հրդեհ է բռնկվել. կան զnhեր Պեսկովը մեկնաբանել է Էստոնիայի կողմից Ռուսաստանի հետ սահմանը փակելու որոշումը Ucom-ի աջակցությամբ Երևանում անցկացվել է «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026» դրոնների ամենամյա մրցարշավը Պուտինի կոշտ ուղերձը․ Արևմուտքը չի հրաժարվում նեոգաղութային հավակնություններից 2027 թվականին ոչ մի ռուս թոշակ չի ստանաԱՄՆ-ի ավիադիսպետչերները սարքավորումների պահեստամասեր են գնում eBay-ից․ WP Արևմուտքը կընդունի՞ արդյոք ՆԱՏՕ-ի՝ մինչև ընդլայնումն ունեցած տեղակայմանը վերադառնալու պահանջները՝ դեռևս մեծ հարց է. դաշինքն առանց առճակատման՝ դժվար թե գնա նման զիջումների. Զաքարյան ՆԳՆ անունից կրկին տարածվում են կեղծ հաղորդագրություններ Համակարգային խնդիրն ու տրանսպորտային հոսքերը. Տիգրան Ավինյանը՝ Երևանի երթևեկության և կառուցապատման մասինԱրմավիրի մարզի մի շարք բնակավայրերում փորձարկվելու են էլեկտրաշչակներ Ամուսինը բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել կնոջը. արգելել է կնոջ և երեք մանկահասակ երեխաների շփումը. նախաքննությունն ավարտվել է Արևմուտքը կընդունի՞ արդյոք ՆԱՏՕ-ի՝ մինչև ընդլայնումն ունեցած տեղակայմանը վերադառնալու պահանջները՝ դեռևս մեծ հարց է. դաշինքն առանց առճակատման՝ դժվար թե գնա նման զիջումների. Զաքարյան Տղամարդը կծել է քաղցրավենիքը, որի մեջ պայթուցիկ է եղել. նա մահացել էՈւկրաինական զինված ուժերը հարվածել են Ղրիմի կամրջին. երթևեկությունը դադարեցվել է Baghramyan Residence․ պրեմիում դասի բնակարաններ՝ Մարշալ Բաղրամյան պողոտայում Վրաստանը չի հրավիրվել ԵՄ ընդլայնման ֆորումին Էստոնիան դեկտեմբերի 1-ից կփակի Ռուսաստանի հետ սահմանային անցակետը