Երևան, 17.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Հայաստանի եվրոպական ուղին՝ խոստումների և պարտավորությունների միջև

ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ

Հայաստանի եվրոպական ուղղությունն արդեն ամրագրված է քաղաքական որոշումներում, սակայն Եվրամիությանը անդամակցելու հարցը շարունակում է բաց մնալ։ Հասարակության համար սկզբունքային է հասկանալ՝ որ քայլերն են իրականում երկիրը մոտեցնում ԵՄ-ին, ինչ ծախսեր են դրանք պահանջելու և ինչպես են անցումային շրջանում պաշտպանվելու քաղաքացիների շահերը։

2025 թվականի մարտի 26-ին Ազգային ժողովն ընդունեց Եվրամիությանը Հայաստանի անդամակցելու գործընթացի մեկնարկի մասին օրենքը։ Ներպետական այս որոշումը սահմանեց քաղաքականության ուղղությունը, սակայն ինքնին անդամակցության հայտ չէր և չբացեց միանալու շուրջ բանակցություններ։ Օրենքը չի պարունակում բարեփոխումների մանրամասն ժամանակացույց կամ դրանց արժեքի հաշվարկ։

2026 թվականի նոյեմբերի 3-ին Euronews-ին տված հարցազրույցում Նիկոլ Փաշինյանը հայտի ներկայացման իրատեսական ժամկետ անվանեց 2027 կամ 2028 թվականը։ Հարցազրույցի հրապարակման պահին պաշտոնական հայտ դեռ ներկայացված չէր։ Հետևաբար խոսքը ընթացակարգի հնարավոր մեկնարկի, ոչ թե անդամակցության հաստատված ամսաթվի մասին է։ Այդ փուլերի միջև Հայաստանն ու ԵՄ երկրները դեռ առանձին որոշումներ պետք է ընդունեն։ 

Միաժամանակ սխալ է պնդել, թե օրենքի ընդունումից հետո ոչինչ չի կատարվել։ 2026 թվականի մայիսի 5-ին Երևանում տեղի ունեցավ Հայաստան–ԵՄ առաջին գագաթնաժողովը։ Կողմերն ընդունեցին համատեղ հայտարարություն և պայմանավորվեցին զարգացնել համագործակցությունը տրանսպորտի, էներգետիկայի և թվային տեխնոլոգիաների ոլորտներում։ Այս արդյունքները վերաբերում են գործընկերության խորացմանը և ապագա անդամակցության երաշխիք չեն։ 

Առանձին գործընթաց է վիզաների ազատականացումը։ Երկխոսությունը մեկնարկել է 2024 թվականի սեպտեմբերին, իսկ 2025-ի նոյեմբերին Հայաստանն ստացել է գործողությունների ծրագիրը։ Դրա իրականացումը պետք է պայմաններ ստեղծի առանց վիզայի կարճաժամկետ այցելությունների համար։ Սակայն առանց վիզայի ռեժիմը նույնը չէ, ինչ ԵՄ անդամակցությունը, և ինքնաբերաբար չի տալիս միության երկրներում աշխատելու կամ մշտապես բնակվելու իրավունք։ Ժամկետները կախված են սահմանված պահանջների կատարումից և եվրոպական կողմի անհրաժեշտ որոշումներից։ 

ԵՄ-ին անդամակցելու պայմաններից են կայուն ժողովրդավարական ինստիտուտները, իրավունքի գերակայությունը, մարդու իրավունքների պաշտպանությունը, մրցունակ շուկայական տնտեսությունը և եվրոպական օրենսդրությունը կիրառելու կարողությունը։ Բանակցությունների մեկնարկի համար անհրաժեշտ է բոլոր անդամ պետությունների համաձայնությունը։ Ուստի եվրոպական ուղղությունը պետք է գնահատել բարեփոխումների որակով ու ձեռք բերված պայմանավորվածություններով։ Միայն ուղղության ընտրության մասին հայտարարությունները բավարար չեն։

Հայաստանի համար այս գործընթացն առնչվում է նաև ԵԱՏՄ-ի ներսում հարաբերություններին։ Հայաստանի նկատմամբ միության պայմանագրի գործողության հնարավոր կասեցման վերաբերյալ 2026 թվականի հոկտեմբերին հրապարակված զեկույցում դիտարկվում են տնտեսական բացասական սցենարներ։ Սակայն սցենարային հաշվարկը չի կարելի ներկայացնել որպես արդեն կրած վնաս կամ անխուսափելի հետևանք։ Դրա եզրակացությունները պետք է գնահատել ելակետային ենթադրությունների, ժամկետների և հարմարվելու հնարավոր միջոցների հետ միասին։ 

Հենց այստեղ է կառավարությանը անհրաժեշտ հասարակության հետ առարկայական խոսակցությունը։ Ո՞ր ոլորտներն են նոր հնարավորություններ ստանալու, և որո՞նք են բախվելու լրացուցիչ ծախսերի։ Ինչպե՞ս են ապահովվելու շուկաների հասանելիությունը, էներգամատակարարման կայունությունն ու զբաղվածությունը։ Համոզիչ պատասխանը պահանջում է տարբերակների հրապարակային համեմատություն և ձեռնարկություններին ու ընտանիքներին աջակցելու հստակ ծրագիր։ Բարեկեցության ընդհանուր խոստումները չեն փոխարինում այդ հաշվարկին։

ԵՄ-ին անդամակցելու ընթացակարգի հետ չպետք է նույնացնել նաև TRIPP նախագիծը։ Հայաստանն ու ԱՄՆ-ն դրա շրջանակային համաձայնագիրը ստորագրել են 2026 թվականի հունիսին, իսկ հոկտեմբերի 28-ին Հայաստանի խորհրդարանը վավերացրել է այն։ Նախագիծը վերաբերում է տարածաշրջանային հաղորդակցություններին, այդ թվում՝ Հայաստանի տարածքով Ադրբեջանի հիմնական հատվածի և Նախիջևանի միջև կապին։ Սա ինքնուրույն համաձայնագիր է՝ իր պայմաններով ու պարտավորություններով։ 

Համաձայնագրի հրապարակված տեքստում ամրագրված է ծրագրի տարածքների նկատմամբ Հայաստանի ինքնիշխանության և իրավազորության պահպանումը։ Ուստի այն Սյունիքն այլ պետության փոխանցելու ապացույց ներկայացնելը հիմնավոր չէ։

Միաժամանակ լիազորությունների բաշխումը, ֆինանսական պայմաններն ու պայմանավորվածությունների գործնական կատարումը պահանջում են խորհրդարանական և հանրային վերահսկողություն։ Իրավական ձևակերպումների առկայությունը չի վերացնում այն հարցը, թե դրանք ինչպես են գործելու։

2026 թվականի նոյեմբերի 7-ին Հայաստանը, ԱՄՆ-ն և Ադրբեջանը հայտարարեցին TRIPP-ի շրջանակում տրանսպորտի և էլեկտրաէներգիայի հաղորդման տեխնիկական խմբերի աշխատանքների մեկնարկի մասին։ Սա հաստատում է նախագծի իրականացման ուղղությամբ աշխատանքը, սակայն դեռ չի նշանակում, որ ենթակառուցվածքը կառուցված է կամ տնտեսական արդյունքն արդեն ստացվել է։

Գնահատումը պետք է հիմնվի կատարված աշխատանքների, ծախսերի և հայաստանյան օգտվողների համար ստեղծված իրական հնարավորությունների վրա։ 

Այսօր գլխավոր հարցն այն է, թե իշխանությունները որքան հստակ են բացատրում իրենց որոշումների հաջորդականությունը։ Եվրոպական գործընկերությունը, ԵՄ հնարավոր անդամակցությունը, ԵԱՏՄ-ի հետ հարաբերությունները և տարածաշրջանային տրանսպորտային նախագծերը քաղաքականորեն կապված են, սակայն ունեն տարբեր իրավական մեխանիզմներ։ Հասարակությանն անհրաժեշտ են կոնկրետ ժամկետներ, պայմաններ, հաշվարկներ և դրանց կատարման համար պատասխանատուներ։ Միայն այդ հիմքով կարելի է գնահատել՝ արդյոք ընտրված ուղղությունն ամրապնդում է Հայաստանի տնտեսությունը, անվտանգությունն ու ինքնուրույնությունը։

Հայաստանի եվրոպական ուղին՝ խոստումների և պարտավորությունների միջևՄոսկվա-Երևան տոմսերը կտրուկ թանկացել են․ ի՞նչ արժեն այս պահինՄելիքբեկյանը կողմ է, որ ՖԻՖԱ-ն գլխավորի Դիալլոն․ «Լավ ճանաչում եմ, ունի անհրաժեշտ որակները»ՔՊ-ն մահաբեր իշխանություն է․ Արսեն Գևորգյանն այս իշխանության զոհն է․ մենք շարունակելու ենք պայքարել, մինչև նրա նկատմամբ արդարությունը վերականգնվի. Ուժեղ ՀայաստանՆոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է․ տեսանելիությունը՝ մինչև 50 մետրՄենուա Սողոմոնյանի յուրահատուկ շնորհավորանքը Խաչիկ ԳալստյանինՆոյեմբերի 18-ին, 19-ին և 20-ին ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուՄինչև 2026 թ.-ի դեկտեմբերի 31-ը. 3 ժամկետ, որոնք բաց թողնելու դեպքում կարող եք գումար կամ իրավունք կորցնելԻնչպե՞ս է իշխանությունը համարձակվում հրաժարվել Հայաստանի ծննդյան վկայականից՝ երկիրը թողնելով Ադրբեջանի տարածքային հավակնությունների առաջ անպաշտպանԱնձնակազմը զոհվել է․ Ան-12 ինքնաթիռ է կործանվել․ ՌԴ Նախկինում ընդդիմադիր Փաշինյանն այսօր կամաչեր վարչապետ Փաշինյանից. Մարիաննա ՂահրամանյանԴուք կտրված եք ժողովրդից․ հունիսի 7-ին ժողովուրդն իր խոսքը հստակ ասել է․ մենք թույլ չենք տա ալիևյան սահմանադրության ընդունումը․ Շիրազ ՄանուկյանՄհեր Ավետիսյանը՝ ուսանողներին․ «Ուժը ծնվում է գիտելիքից ու խելքից, դուք եք ծնելու այդ ուժը՝ հանուն Հայաստանի»«Մի՞թե Նիկոլին հաջողվել է սպանել նաև միտքը»․ Հայաստանում ներքաղաքական գործընթացներ չկան․ Արտակ ԶաքարյանՎարդան Ջհանյանը՝ հանքարդյունաբերության ոլորտի զարգացման և նոր միասնական ստանդարտների ներդրման մասինԱՄՆ-ը չտեսնված hարված կհասցնի Իրանին՝ Վաշինգտոնի վրա hարձակման դեպքում. Թրամփ Փաշինյանն իր իսկ քննադատության թիրախում. Մարիաննա ՂահրամանյանԿիմ Չեն Ընը բազկաթոռին նստած հետևել է իր դստեր դահուկասահքին Այս մարդիկ ամեն օր խախտում են մեջբերածս ու մի շարք այլ օրենքներ. Աննա ԿոստանյանԸնտրություններում Փաշինյանին ձայն տված մարդկանց զգալի մասն այդ քայլն արել է վախից դրդված. Ավետիք ՉալաբյանՎարորդների համար ստուգման նոր կարգ է նախատեսվում. նախագիծը` ԱԺ-ում Սահմանադրությունը չի փոխվելու. տեսանյութԲժիշկների լիցենզավորման ժամկետները փոխվում են․ նոր որոշում է սպասվում «Քարսիթի» համար 20 հազար դրամ տուգանքը քիչ է․ նոր առաջարկ ԱԺ-ում Ջեյմս Քեմերոնի հետ երևանյան հանդիպումն ու համերգը չեղարկվել են Բիզնեսին կառաջարկվեն էլեկտրական բեռնատարներ Զինծառայությունից ազատվելու նոր հնարավորություն է առաջարկվում 39-ամյա հայրը կծել է իր երեխաներին՝ խաղի ժամանակ իրեն գնդակ չտալու պատճառով. երեխաներին հոսպիտալացրել ենԵրևան-Սևան ավտոճանապարհին բшխվել են «Ford Transit»-ն ու «ԶԻԼ» բեռնատարը. մեկ հոգու տեղում բուժօգնություն են ցուցաբերել Խամենեիի և նրա ընտանիքի սպանության գործով Թեհրանը մեղադրանք է առաջադրել․ մանրամասներ Գույքահարկից մինչև 100 հազար դրամ փոխհատուցում․ դեկտեմբերրի վերջնաժամկետները Երևանում բախվել են «Nissan Rogue»-ը, «Kia»-ն և «Honda»-ն Բռնատիրական կարգերը մեր երկրում երկար դիմակայել չեն կարող. մի օր դա ավարտվելու է. Արեգ Սավգուլյան21-ամյա ուսանողուհի է ընկել 8-րդ հարկիցԳազի սակագնի թանկացումը բացասական է ազդելու Հայաստանի տնտեսության վրա. Արմեն ՄանվելյանՇենգավիթի համայնքային ոստիկանները սրճեփ սարքերից գողության դեպքեր են բացահայտել «Մանչեսթեր Սիթի»-ն Հալանդի համար տրանսֆերային արժեք է սահմանել. El Nacional Ռուբիոն դատապարտել է Իրանի հարձակումները Բահրեյնի վրա Այն ինչ մեզ տրված է ի ծնե, մենք չենք ընտրում, բայց դրան հավատարիմ մնալը մեր ընտրությունն է. Մհեր ԱվետիսյանՍերբիայում ՄիԳ-29 կործանիչ է կործանվել Ալիևին փոխանցեք` հայ ժողովուրդը նրանից ներողություն չի խնդրելու. Արեգա ՀովսեփյանԱՄՆ ռազմածովային ուժերն ավելի քան 20 ռազմանավ են կենտրոնացրել Մերձավոր Արևելքի շրջանում Ո՞ր մարզը ինչ գույնի խաղալիքներով պետք է զարդարի տոնածառը․ Տավուշը՝ կանաչCOP17-ի շրջանակում կենսաբազմազանության պահպանության նպատակով մոբիլիզացվել է շուրջ 4.46 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի ֆինանսավորում ԶՊՄԿ-ն շնորհավորում է ուսանողներին ուսանողների միջազգային օրվա առթիվ «Ծիծեռնակի հավատի կենացը» ֆիլմը Տորոնտոյի «Նուռ» ֆիլմերի փառատոնում արժանացել է «Ծագող աստղ» մրցանակիԱդրբեջանը բազմիցս ցույց է տվել, որ հայկական կողմի զիջումները չեն նվազեցնում նրա ախորժակը, այլ մեծացնում են նոր պահանջների ու էսկալացիայի հնարավորությունները. ադրբեջանագետ Բոլորս միասին պետք է չխնայենք մեր ուժն ու եռանդը և պաշտպանենք հայկական արժեքները. Արսեն ԳրիգորյանՌուսաստանը ենթարկվել է 1441 ԱԹՍ-ի զանգվածային հարձակման, 800-ը՝ Մոսկվայի ուղղությամբ Ալիևյան սահմանադրությունը դուռ է բացելու դեպի կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջան», դրանով ապամոնտաժելու են Հայաստանի Հանրապետությունը