Ընտրատարածքները 41-ի փոխարեն կլինեն 13-ը, Վանաձորում եւ Գյումրիում քաղաքապետ կընտրի ավագանին

Եվրոպական միության Վենետիկի հանձնաժողովը հրապարակել է ՀՀ Ընտրական օրենսգրքի նախագծի անգլերեն տարբերակը: «Իրազեկ քաղաքացիների միավորումը», ուսումնասիրելով այն, առանձնացրել է առավել հետաքրքիր նորամուծությունները, որ սպասվում է օրենսգրքում: Ընտրական օրենսգրքի նոր նախագծում նախատեսվում է, որ երկրի 41 ընտրատարածքների փոխարեն պետք է լինեն տասներեքը՝ չորսը Երեւանում եւ ինը՝ մարզերում՝ Վայոց Ձորն ու Սյունիքը մեկ տարածք են կազմելու: Երեւանի տարածքում կազմավորվելու է չորս ընտրական տարածք՝ առաջին ընտրական տարածքում ընդգրկվելու են Ավան, Նոր-Նորք, Նորք-Մարաշ, Քանաքեռ-Զեյթուն, երկրորդում՝ Արաբկիր, Աջափնյակ, Դավիթաշեն, երրորդում՝ Մալաթիա-Սեբաստիա, Շենգավիթ եւ չորրորդում՝ Կենտրոն, Էրեբունի, Նուբարաշեն վարչական շրջանները: ՏԻՄ ձեւավորման մեջ էլ են փոփոխություններ մտցվել:

Այժմ, բացի Երեւանից, Գյումրիում եւ Վանաձորում ավագանիները նույնպես համամասնական ընտրակարգով կընտրվեն, իսկ քաղաքապետերը՝ ավագանու կողմից: Ինչ վերաբերում է Ազգային ժողովի ձեւավորմանը, ապա ԱԺ պատգամավորների նվազագույն թիվ է սահմանվել 101-ը: Եթե ԱԺ քվեարկության արդյունքում որեւէ կուսակցութուն ստանա 53 մանդատ, ապա ԱԺ-ն համարվում է ընտրված եւ ունենում է 101 պատգամավոր: Եթե կուսակցություններից որեւէ մեկը 53 մանդատ չի հավաքում, ապա 101 մանդատները բաշխվում են եւ անցկացվում է երկրորդ փուլ: Կուսակցություններն ու կուսակցությունների դաշինքները ներկայացնում են մեկ համապետական համամասնական ընտրական ցուցակ եւ 13 տարածքային ընտրական ցուցակ՝ ամեն տարածքի համար մեկական: Կուսակցության ստացած մանդատների կեսը տրվում են կուսակցության համապետական ցուցակի թեկնածուներին` ըստ հերթականության: Մանդատների մնացած մասը բաշխվում է կուսակցության տարածքային ցուցակներում ընդգրկված թեկնածուների միջեւ: Ընտրության երկրորդ փուլն անցկացվում է քվեարկությունից հետո՝ 21-րդ օրը: Ընտրության երկրորդ փուլին մասնակցելու իրավունք ունեն առաջին փուլում առավելագույն ձայներ ստացած երկու կուսակցություններն ու դաշինքները: Երկրորդ փուլում հաղթած կուսակցությունը կամ դաշինքն ստանում է այնքան մանդատ, որ իր պատգամավորների ընդհանուր թիվը կազմի ԱԺ-ի 54 տոկոսը: Միաժամանակ, եթե քվեարկության արդյունքում որեւէ կուսակցություն կամ դաշինք ստանում է մանդատների ավել քան 2/3-ը, ապա մյուսներին տրվում են լրացուցիչ այնքան մանդատ, որ ունենան ԱԺ-ի առնվազն 1/3-ը: Լրացուցիչ մանդատներ են նախատեսված նաեւ ազգային փոքրամասնությունների համար:

Համաձայն նոր ընտրական օրենսգրքի նախագծի՝ քվեարկության կարգն այսպիսի փոփոխությունների է ենթարկվել. յուրաքանչյուր ընտրական տեղամասում միաժամանակ գտնվող տեղացի դիտորդների ու ԶԼՄ ներկայացուցիչների ընդհանուր թիվը սահմանափակվել է 8-ով: Այժմ ոչ միայն միջազգային, այլեւ տեղական դիտորդական կազմակերպություննները կարող են մասնակցել ընտրություններին բացառապես ՀՀ նախագահի, վարչապետի, Աժ նախագահի կամ ԿԸՀ-ի հրավերի առկայության դեպքում: Այսինքն՝ նման հրավեր չունեցող կազմակերպությունները դիտորդությամբ չեն կարող զբաղվել:

Ընտրողների գրանցումը կատարվելու է էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, որով տեղամասում գտնվող հատուկ տեխնիկական մասնագետը գրանցելու է ընտրողներին: Ընտրողները կկարողանան գրանցվել թե´ սովորական անձնագրերով, թե´ բիոմետրիկ անձնագրերով, թե´ նույնականացման քարտերով: Համակարգը ճշտելու է, թե արդյոք քաղաքացին ընդգրկված է ընտրողների ցուցակում եւ արդյոք չի քվեարկել: Բացի այդ, եթե քաղաքացին քվեարկում է բիոմետրիկ անձնագրով կամ ID քարտով, ապա համակարգչի էկրանին կերեւա ընտրողի նկարը: Եթե համակարգը ընտրողին ճանաչում է ու տալիս է քվեարկելու իրավունք, ապա ավտոմատ կերպով տպվում է մի թերթիկ, որը փոխանցվում է ընտրողներին գրանցող հանձնաժողովի անդամին: Ազգային ժողովի, ինչպես նաեւ Երեւանի, Գյումրիի ու Վանաձորի ավագանիների ընտրության ժամանակ քաղաքացիներին տրվելու են գունավոր քվեաթերթիկներ: Յուրաքանչյուր կուսակցություն (կամ դաշինք) ունենալու է իր գույնը եւ քաղաքացին ծրարի մեջ է դնելու իր նախընտրած գույնի քվեաթերթիկը՝ այդպիսով կատարելով քվեարկությունը: Այդ ընտրությունների ժամանակ քվեարկության ծրարները հանդիսանալու են հատուկ հաշվառման փաստաթուղթ: Համամասնական ընտրությունների ժամանակ ընտրողը իր նախընտրած կուսակցության քվեաթերթիկի հակառակ կողմում (ցանկության դեպքում) կատարելու է ռեյտինգային քվեարկություն: Համամասնական ընտրությունների ժամանակ քվեատուփի մեջ գցվելուց առաջ քվեարկության ծրարը կնիքի փոխարեն դակվելու է հատուկ դակիչով:

Բացի վերոնշյալ երեք մեծ քաղաքներից, այլ համայնքների ղեկավարների ու ավագանու ընտրությունը եւ դրա քվեարկության ընթացակարգը մնացել է նույնը:

Քրիստինա Տեր-Մաթեւոսյան