Անդրանիկը, չհարմարվելով նրա ռուսական ծագմամբ անվանն ու նրան համեմատելով Առյուծ Մհերի հետ՝ ստիպել է փոխել անունն ու դառնալ Մհեր. Լուսինե Բադալյանի տոհմածառը

Երբ ապրելու ցանկությունդ մեծ է ու նպատակային, գեներդ՝ ուժեղ, ապա ոչինչ չի կարող քեզ խանգարել նորից հառնել ու ապրել… Հատկապես 19-րդ դարի վերջն ու 20-րդ դարի սկիզբը ճակատագրական էր հայի համար: Թեև դժվարության պակաս մեր ազգը երբեք չի ունեցել, բայց երբ ծրագրված քեզ որոշում են ոչնչացնել՝ ապրելն առավել բարդանում է…

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի շրջանակներում Aysor.am-ը ընթերցողին կներկայանա նոր՝ «Հայոց ցեղասպանություն. Ձախողված ծրագիր» խորագրով, ներկայացնելով այսօր արդեն տարբեր ոլորտներում կայացած այն հայորդիներին, որոնց արմատները տանում են դեպի Արևմտյան Հայաստան: Ի վերջո, բոլորս էլ այնտեղ ՏՈՒՆ ունենք: Խորագրի առաջին հյուրը հեռուստառադիոհաղորդավար Լուսինե Բադալյանն է: 

Ես միշտ նեղվում էի տաճկահայ տերմինից

Ընդանհրապես, ընդունված է ասել, որ բոլոր Բադալյանները սերում են պարսկահայքից՝ Խոյից կամ Սալմաստից: Հետագայում նրանց մեծ մասը տեղափոխվել է Նախիջևան, իսկ 1918 թվականի ջարդերից էլ փախել են երկու ուղղությամբ՝ Արևելյան Հայաստան՝ Եղեգնաձոր, և Ռուսաստան՝ Ռոստով: Իմ Բադալյաններն էլ անցել են նույն ճանապարհը: Բայց այ պապիկիս մայրիկը՝ Աչոն,  Նախիջևան եկել է Արևմտյան Հայաստանից, և ասում էին, որ պապս տաճկահայ է: Ես միշտ նեղվում էի այդ տերմինից՝ «տաճկահայ»: Բայց երբ մեծացա, սկսեցի հանգիստ ընդունել այդ փաստը… Գիտեք, ենթադրում եմ, որ գաղթել է Այնթապից, քանզի ես ծնվել և մեծացել եմ այստեղի Այնթապում, ուր պապիկիս մայրը, նրա շորերի աստառի մեջ թաքցնելով իր ընտանեկան ոսկեղենը` պապիկիս ուղարկել էր այն վայրը, ուր գաղթել և տեղավորվել էին իր բարեկամները:

Պապիս մասին բազմաթիվ լեգենդներ են պատմել

Պապիկիս անունը Թռչուն էր, և ես փոքր տարիքում բազմաթիվ լեգենդներ եմ լսել, թե ինչու են այդպիսի յուրահատուկ անուն դրել. պապիկս ծնվել է 1918 թ-ին` հենց Նախիջևանի ջարդերի ժամանակ: Ասում էին, որ հրաշքով է փրկվել, նրան նետել են գետից այն կողմ… Մեկ այլ վարկածով էլ պապս թռչունի պես հեշտությամբ թռչելով փրկվել է ու զուտ այդ պատճառով որոշել են այդպիսի անվամբ կնքել:

Ոսկիների տեղն այդպես էլ չիմացանք

Մեծահարուստ են եղել, բայց հաջողվել է միայն ընտանեկան ոսկեղենը փրկել: Սակայն իրենց հետ բերել չեն կարողացել, ուղղակի թաղել են մի տարածքում, մտածելով, որ երբ ամեն ինչ հանդարտվի՝ կհանեն: Բնականաբար, ամեն ինչ կորավ. իմ տատիկի քեռիներին կուլակաթափ անելուց և արտաքսելուց հետո պապիկս վախեցել է ու դրա համար մինչև իր մահը այդպես էլ մեզ կոնկրետ չասաց, թե որտեղ է թաքցրել՝ պատճառաբանելով, որ փոքր է եղել ու չի հիշում:

Տատիկիս քեռին եղել է Անդրանիկի զինվորներից

Քանի որ տատիկիս ծնողները սպանվել էին, նրան իր քեռին է պահել-մեծացրել՝ իր քույրերի ու եղբայրների հետ: Նրանք էլ սերում են Թանգի-Բեկի տոհմից: Տատիկիս քեռին՝ Նիկոլայը, եղել է Անդրանիկի քաջ զինվորներից: Անդրանիկը, չհարմարվելով նրա ռուսական ծագմամբ անվանն ու նրան համեմատելով Առյուծ Մհերի հետ՝ ստիպել է փոխել անունն ու դառնալ Մհեր: Մհերը հետագայում ազգային հերոս դարձավ, բայց մահացավ աքսորավայրում:

Ցեղասպանության տարիները

Դա թեմա էր, որը երբեք չէր քննարկվում: Նրանք միշտ խուսափել են այդ թեմայից, բայց շատ ավանդական դաստիարակություն են մեզ տվել:

Այցելություն

Արևմտյան Հայաստանում մի քանի անգամ եմ եղել: Հասցրել եմ նկարահանումներ անել և ծրագրեր պատրաստել: Զգացողություններս բառերով արտահայտել հնարավոր չէ, դա պետք էր զգալ: Ինձ անընդհատ հետ են կանչում այդ վայրերը: Վերջին այցելության ժամանակ, անկախ ինձանից, աչքերիցս անընդհատ արցունքներ էին հոսում (հուզվում է)…

Արդարության սպասում

Հավատում եմ, որ երբ էլ լինի, միևնույն է՝ արդարությունը հաստատ վերականգնվելու է:  Բայց դժվար է ասել, թե դա երբ կլինի: Ամեն ինչ այս պահի դրությամբ շատ ավելի բարդ է, քան կարելի է պատկերացնել:

ահանջատեր, բայց չիրազեկված երիտասարդություն

Այսօրվա երիտասարդը պահանջատեր է, բայց, ցավոք, իրազեկված չէ: Շատ չի ուսումնասիրում, համակողմանի ուսումնասիրություններ չի անում, էմոցիոնալ է ու պարզապես պահանջում է, դրա համար էլ գրեթե բոլոր ջանքերն ապարդյուն են անցնում:

Վերադարձ

Միայն այն դեպքում, երբ հայ մարդն իրեն պատկանող մի թիզ հողը կծաղկեցնի, կվարի ու կցանի, կդարձնի նորմալ երկիր՝ այդժամ իրավունք, ուժ ու եռանդ կունենա պատմական հայրենիքը ծաղկեցնելու մասին երազելու: Նախ, պետք է ունեցածին տեր կանգնել…