Պատմության 10 հույժ գաղտնի ռազմական գործողությունները

Պատմության մեջ շատ իրադարձություններ են փոխել իրենց ընթացքն իշխանությունների կողմից համակարգվող ռազմական կամ գաղտնի կազմակերպությունների իրականացրած քողարկված առաքելությունների պատճառով։ Այսօր կանդրանդառնանք 10 այդպիսի դեպքերի։

10 Ստորգետնյասառցե միջուկայինքաղաք

Երբեմն պատմությունը փոքր-ինչ ավելի տարօրինակ է, քան գիտագեղարվեստական պատմությունները։ Ռազմական հեղաշրջումից հետո Գրենլանդիայի «Սենչերի» ճամբարը վերածվեց հսկայական ստորգետնյա զինապահուստի։ Նպատակն էր մոտավորապես 600 միջուկային զենք պահուստավորել այս բազայում։ Սառը պատերազմի տարիներին ԱՄՆ-ի կողմից իրականացվող գաղտնի այս գործողության ծածկանունը «Սառցե որդ» էր, որի շրջանակներում պլանավորվում էր Գրենլանդիայի սառույցի շերտերի տակ միջուկային զենքեր բաց թողնելու փոքրիկ բազաներ ստեղծել։ Ծրագրի նպատակն էր հրթիռներ տեղադրել սառույցի տակ այնքան մոտ տարածքից, որը բավականաչափ կլիներ Սովետական Միության տարածքը հրթիռակոծելու համար։ Ծրագիրը գաղտնի էր պահվում Դանիական կառավարությունից։ 
Սառույցի տակ հրթիռներ գործարկելու հնարավորությունը փորձարկելու համար նախագիծը մեկնարկեց 1960թ․-ին։ Ինչևէ, սառցաշերտերի անկայուն վիճակը ստիպեց չեղարկել նախագիծը 1966թ․-ին։ Հրթիռների բազայի նախագծի մանրամասները գաղտնի էին պահվում տասնամյակներ շարունակ և ջրի երես դուրս եկան 1995թ․-ին՝ քաղաքական սկանդալի պատճառ դառնալով, երբ Դանիայի արտաքին քաղաքականության ինստիտուտը խնդրանք ստացավ հետազոտել Սառը պատերազմի տարիներին Գրենլանդիայի միջուկային զենքերի պատմությունը։

9 Օպերացիա «Թղթի ամրակ»

Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտից հետո գաղտնի ծառայությունները մեկնարկեցին «Թղթի ամրակ» օպերացիան՝ որպես նացիստական Գերմանիայի գիտնականներին ԱՄՆ-ում աշխատանքի ընդունելու քոողարկված նախագիծ։ Ծրագիրը բավականին հաջող ընթացք ունեցավ, որի արդյունքում հարյուրավոր նացիստ գիտնականներ, ովքեր նախկինում աշխատում էին ֆաշիստական Գերմանիայի համար, սկսեցին աշխատել ԱՄՆ-ի համար։

8 Օպերացիա «Անթրոպոիդ»

«Անթրոպոիդը» գերմանացի նացիստ սպա Ռեինհարդ Հեյդրիխի մահափորձի իրականացման գաղտնի գործողության ծածկանունն էր։ Գործողությունն իրականացվեց Պրահայում 1942թ․-ի մայիսի 27-ին՝ բրիտանական հատուկ ծառայությունների կողմից, այն բանից հետո, երբ ստացան Չեխոսլովակիայի կառավարության թույլտվությունը։ Չնայած հարձակման արդյունքում Հեյդրիխը միայն վիրավորվեց, այնուամենայնիվ, ավելի ուշ՝ հունիսի 4-ին, նա մահացավ ստացած վերքից։ Նրա մահը գերմանական բանակի կողմից դաժան ռեպրեսիաների ալիքի պատճառ դարձավ, այդ թվում՝ գյուղերի կործանման ու քաղաքացիների սպանությունների։

7 Օպերացիա «Վալկիրի»

«Վալկիրի» գործողությունը Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին գերմանացիների կողմից ծրագրված արտակարգ դրության նախագիծ էր, որի համաձայն՝ Պահուստային զորքը պետք է կառավարեր քաղաքացիական անհնազանդության բռնկումը։ Գերմանիայի բանակի սպաներ Ֆրիդրիխ Օլբրիխտը, Հենինգ վոն Տրեսքոն և Քլոս վոն Սթոֆենբերգը ծրագիր մշակեցին, որի նպատակն էր գերմանական քաղաքների կառավարումն իրենց ձեռքը վերցնելը, գերմանական նացիստական բանակը զինաթափելը և նացիստ առաջնորդներին ձերբակալելը, երբ Հիտլերը ձերբակալվեր հուլիսի 20-ի դավադրության արդյունքում։ Հիտլերի մահն (ի տարբերություն նրա ձերբակալության) անհրաժեշտ էր գերմանացի զինվորիներին իրենց երդման հավատարմությունից ազատվելու համար։ Ինչևէ, երկարատև պատրաստություններից հետո մահափորձը տեղի ունեցավ 1944թ․-ին, սակայն ձախողվեց։

6 Գործողություն 404

Գործողություն 404-ն ԱՄՆ-ի օդուժի կողմից քողարկված առաքելության ծածկանունն էր։ Գործողությունը պետք է իրականացվեր Լաոսում Վիետնամական պատերազմի վերջին տարիներին։ Նախագծի նպատակն էր օգնություն մատակարարել Լաոսի թագավորական օդուժի տեխնիկական անձնակազմին աջակցելու և մարզելու համար։

5 Գործողություն «Ազորիան»

ԱՄՆ կառավարությունն ավելի քան 800 միլիոն դոլար է ծախսել «Ազորիան» գործողությունն ավարտին հասցնելու համար, որը ներառում էր սովետական К-129 սուզանավի վերականգնումը, որը խորտակվել էր 1968թ․-ին։ Առաքելությունն իրականացվեց 1974թ․-ին՝ սուզանավի մեջ ամեն ինչ վերականգնելու հույսով, այդ թվում՝ միջուկային զենքը, փաստաթղթերն ու hույժ գաղտնի սարքավորումները։ Առաքելության իրականացման նպատակով նաև հատուկ նավ կառուցվեց՝ «Hugh Glomar Explorer»։

4 Ակուստիկ կատու

Ակուստիկ կատուն Կենտրոնական հետախուզական վարչության նախագիծն էր, որը գործարկվել էր ԱՄՆ Գիտության ու տեխնոլոգիայի վարչության կողմից 1960-ականներին՝ փորձելով օգտագործել կատուներին՝ Կրեմլում ու սովետական դեսպանատներում լրտեսական առաքելություն իրականացնելու նպատակով։ Կատուների մարմնի մեջ մարտկոց ու միկրոֆոններ են տեղադրվել, իսկ պոչի հատվածում՝ ալեհավաքներ։ Սա կատուներին պետք է թույլ տար ակամա ձայնագրել ու փոխանցել շրջակայքում հնչող ձայները։

3 Գործողություն «Ոսկի»

1950-ականներին Ամերիկյան կենտրոնական հետախուզական վարչությունը և Բրիտանական գաղտնի ծառայությունները համատեղ ուժերով ծրագրեցին ճեղքել Սովետական բանակի պաշտպանությունը՝ նրանց իրենց շարքերում ծուղակի մեջ գցելու և արտահոսքի ենթարկված տեղեկատվությունը որպես գործիք օգտագործելու՝ գործողությունների ընթացքը կառավարելու համար։ Սա հնարավոր դարձրեց «Ոսկի» գործողության իրականացումը, որի շրջանակներում Բեռլինում սովետական շտաբերի շենքերի տակ պետք է թունելներ կառուցվեին՝ ռուսներին հետևելու համար։ Ինչևէ, մինչև առաքելությունը կմեկնարկեր, Ջորջ Բլեյքն այն հայտնաբերեց, ու առաքելությունը խափանվեց։

2 Գործողություն «Washtube»

Կենտրոնական հետախուզական վարչությունը ծրագրեց «Washtub» գործողությունը Գվատեմալան որպես Մոսկվայի մոտ դաշնակից շրջափակելու համար՝ Նիկարագուայում սովետական զենքի կեղծ թաքստոցների տեղադրելով, որը եթե հաստատվեր, կարող էր Գվատեմալայի նախագահ Ջեյքոբ Արբենզ Գուզմանի պաշտոնազրկաման ու իշխանափոխության պատճառ դառնալ։ Քողարկված առաքելությունը համարվեց հաջողված, չնայած այն իր նախնական նպատակներին չհասավ։ Փոխարենը գործակալները կարողացան շրջափակել Գվատեմալան՝ օգտագործելով սովետական կեղծ սուզանավեր։

1 Գործողություն «Ֆենիքս»

Կենտրոնական հետախուզական վարչությունը, ԱՄՆ հատուկ ծառայության ուժերը, Ավստրալական բանակի զորավարժային թիմը և Հարավային Վիետնամի պաշտպանության ուժերը համատեղ ուժերով ծրագրեցին իրականացնել «Ֆենիքս» գործողությունը, որի նպատակն էր չեզոքացնել Վիետ Կոնգին կամ վիետնամական կոմունիստական խմբավորումը։ Ինչևէ, զինվորների վրա հարձակում իրականացնելու փոխարեն ծրագիրը կենտրոնանում էր քաղաքացիներին առևանգելու և նրանցից տեղեկություններ հավաքելու վրա։ Շատ քաղաքացիներ, հատկապես նրանք, ովքեր կասկածվում էին Վիետ Կոնգի անդամներ լինելու մեջ, առևանգվում էին, խոշտանգվում ու սպանվում։

Աղբյուրը` Slaq.am