Երևան, 02.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Մարդու ձեռքն ավելի պրիմիտիվ է, քան շիմպանզեինը. գիտնականներ

ԼԱՅՖ
Մարդու ձեռքերն անատոմիական տեսանկյունից ավելի պիրմիտիվ են, քան շիմպանզեինը, ինչը խոսում է այն ամսին, որ մարդկանց և մեր «փոքր եղբայրների» ընդհանուր նախահայրը նման չի եղել ժամանակակից բարձրագույն պրիմատներին: Այս մասին հայտնում են գիտնականները Nature Communications ամսագրում հրապարակված հոդվածում:

Այդ պնդումը գործնականում ապացուցել է մարդաբանների և հնէաբանների խումբը՝ Սերխիո Ալմեսիխայի գլխավորությամբ, Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարանից: Գիտնականները համեմատել են շիմպանզեի, մարդու, «Արդիների» (արդիպիտեկ), ավստրալոպիտեկների և մի քանի այլ հնագույն պրոտոմարդկանց ու մարդ-կապիկիների, նաև ներկայումս գոյություն ունեցող մի շարք կապիկների ձեռքերի կառուցվածքը:

Գիտնականներին առաջին հերթին հետաքրքրել է մեծ մատի և դաստակի մասերի անատոմիական այլ գծերի հարաբերակցությունը, որը հնարավորություն է տալիս բավական ճշգրիտ հետևել ու վերականգնել տարբեր պրիմատների միջև էվոլյուցիոն կապերը:

Օգտագործելով այդ անատոմիական բնութագիրը՝ մարդաբանները ցույց են տվել, որ մարդու ձեռքը, ոչ թե շիմպանզեի թաթն է իր կառուցվածքով ավելի մոտ եղել «Արդիների» և այլ հին հոմինիդների վերջույթներին: Այդպիսով, մեր ձեռքերն անատոմիական առումով ավելի պրիմիտիվ են, քան շիմպանզեի թաթը:

Գիտնականները նշում են, որ այդ եզրակացությունը չի հերքում Դարվինի էվոլյուցիայի տեսությունը, ընդհակառակը՝ հաստատում է այն: Բանն այն է, որ հարաբերական բարգավաճման դեպքում կենդանիների շատ խմբեր սկսում են մասնագիտանալ որոշակի էկոլոգիական պայմաններում՝ կորցնելով «ունիվերսալ» գծերն ու ձեռք բերելով նեղ մասնագիտացված հարմարվողականությունները, որոնք նրանց օգնում են գոյատևել սպեցիֆիկ մթնոլորտում:

Դրա օրինակ է շիմպանզեն՝ նրա երկար դաստակները, կարճ, մեծ մատները, անատոմիայի հատուկ «բռնող» գծերը նրանց օգնում են գոյատևել ծառերի տերևների վրա, բայց նրանց գործնականում անընդունակ են դարձնում ճշգրիտ իրեր նետել և անել մեզ համար առօրյա որոշ այլ գործողություններ: Մյուս կողմից՝ մարդու «պրիմիտիվ» և ավելի ունիվերսալ ձեռքը հնարավորություն է տալիս այդ ամենն անել նույն կերպ լավ (կամ վատ):

Եթե գիտնականների եզրակացությունները հաստատվեն հին մարդկանց մնացորդների հետագա ուսումնասիրության ընթացքում, դա կնշանակի, որ շիմպանզեի հետ մեր ընդհանուր նախնին նման չի եղել այդ կապիկներին:

 

ԱՄՆ-ում Հելոուինի հանգստյան օրերին հրաձգությունների հետևանքով ավելի քան 200 մարդ է տուժել 2026թ. ոչ մարտական պայմաններում մահացած զինծառայողների թիվը հասել է 43-ի. «Ինֆոքոմ» «Քաղաք՝ քաղաքի ներսում». եզակի կոնցեպտով համալիր՝ Դիլիջանում Մեկնարկել է. Կենսաթոշակառուների համար կարևոր տեղեկություն է հրապարակվել Քննարկվել են Հայաստանի և Կանադայի միջև երկկողմ հարաբերությունների զարգացմանն առնչվող հարցեր Իրանը հայտարարել է հակամարտության բոլոր կողմերի հետ բանակցելու պատրաստակամության մասին Վրաստանի նպատակն է ամրապնդել տնտեսական և մարդասիրական կապերը Ռուսաստանի հետ. Կոբախիձե Գազի թանկացման հետ կապված՝ ունենք հաշվարկներ. ԿԲ նախագահ Ազդակները ծայրաստիճան տագնապ են հարուցում. Զախարովա Ապագայում Ուկրաինայի տարածքով դեպի Եվրոպա ռուսական գազի տարանցման վերականգնման մասին խոսելն առայժմ հազիվ թե հնարավոր լինի. Պեսկով Կարմիր գույնը ռուսների «ԴՆԹ -ի մեջ է». փորձագետ Սոցփաթեթների դադարեցման ծրագիրը ժողովրդի համար մի շարք դժվարություններ է ստեղծելու. Հրայր ԿամենդատյանԱստված մի արասցե՝ հասնեք այն օրվան, ապրեք հանգիստ. Շոյգու Եղբայրները 20 տարի զբաղվել են մարդկանց առևտրով. ինչ է հայտնի աղմկահարույց դեպքիցԳազի սակագինը հունվարի 1-ից բարձրանալու է, և դրա հետևանքները ծանր են լինելու. Արմեն ՄանվելյանՀայաստանում հասցեների հաշվառման կարգը կարող է փոխվել Վարորդներին զգուշացնում են․ տեսախցիկներ են տեղադրվելու, նշված փողոցում երթևեկությունը կսահմանափակվի Երևանում նոյեմբերի 3-ին՝ ժամանակավորապես կդադարեցվի երթևեկությունը Չարենցի փողոցում Բելգիայի վարչապետը հրաժարական է ներկայացրել ԵԱՏՄ անդամ լինելով` ԵՄ անդամ չես կարող դառնալ. Մենուա ՍողոմոնյանԱյն մասին, թե ինչպես է գործող վարչախումբը պատրաստվում մեր հարյուր հազարավոր քաղաքացիների զրկել ընտրական իրավունքից՝ Ալիևյան սահմանադրությունը խարդախությամբ անցկացնելու համար. ՉալաբյանԻրանի դեմ նոր nւժային գործողություններ ծրագրելու մասին ազդանշանները ծայրաստիճան տագնապ են հարուցում. Զախարովա Որ երկրներում պատերազմ չի լինի Մեսսիի հերթական գոլը՝ MLS-ում Ներկայացվել է նոյեմբեր ամսվա եղանակի խորհրդատվական կանխատեսումը Մենք դեմ ենք ԹՐԻՓՓ-ին` առանց Խաղաղության համաձայնագրի և դեմ կլինենք ալիևյան սահմանադրությանը. տեսանյութՄոլդովայի բնակչությունը չի աջակցում Ռումինիայի հետ միավորմանը. Սանդու Նրանցից շատերն իրականում չգիտեն կանոնները․ Մոուրինյուն՝ «Ռասինգ»-«Ռեալ» խաղում չեղարկված 11-մետրանոցի մասին Վերջին 20 տարիների ընթացքում ամբողջ աշխարհում մահացել է 1641 լրագրող Գազի թանկացումը կազդի բոլորի վրա․ ԱԺ-ում մտահոգություն են հայտնել Երևանի մանկապարտեզներում հերթագրման կարգը փոխվել է 33-ամյա տղամարդը մահացել է վեյփ ծխելու պատճառով«Զվարթնոցում» նոյեմբերի 2-7-ը ցերեկային ժամերին չվերթեր չեն իրականացվի Զինվորին հասցրել են այդ վիճակին, որ կյանքին վերջ է տվել․ ի՞նչ է եղել «Գագիկ Ծառուկյանի և քաղբանտարկյալների պաշտպանության հանրային խորհուրդը» նամակ է հղել Խաղաղության Նոբելյան մրցանակակրինՑուրտ օրերը մոտենում են․ ինչպիսի՞ եղանակ է սպասվումՈրքան Ռուսաստանը մոտենում է հաղթանակին, այնքան ավելի ագրեuիվ են դառնում Արևմուտքի դիմակայության փորձերը. Սերգեյ Շոյգու Ալինա Չարաևան՝ Valle d’Aosta Ladies Open-ի հաղթող Ռուսաստանը նոր արգելքներ է սահմանում․ արտահանման սահմանափակումներն ընդլայնվում են Հելոուինը վերածվել է ողբերգության․ ԱՄՆ-ում տասնյակ մարդիկ են սպանվել Զինծառայության անցնելու պայմանները կփոխվեն․ ինչ նոր հնարավորություն է նախատեսվում Երեք ոստիկանի՝ ծառայության դադարեցում, մեկին՝ խիստ նկատողություն ՌԴ-ն սահմանափակել է նավթաքիմիական արտադրանքի արտահանումը ԵԱՏՄ սահմաններից դուրս Իրանի ԱԳ նախարարը բանակցություններ վարելու նպատակով ժամանել է Աշխաբադ 40-ամյա տղամարդը փորձել է ողջ-ողջ այրել իր սիրեցյալին«Մերսեդես» թիմի իտալացի ավտոարշավորդ Կիմի Անտոնելլին դարձել է «Ֆորմուլա-1»-ի պատմության ամենաերիտասարդ չեմպիոնը Փակուղուց դուրս գալու առաջին քայլը պետք է լինի քաղաքական և պետական գործիչների ազատ արձակումը․ Վահե Հովհաննիսյան Եվրոպայի բաժնետոմսերի շուկաները ուրբաթ հիմնականում անկում են գրանցել Նոյեմբերին կհրապարակենք Նոր Սահմանադրության նախագիծը. Փաշինյան Հայտնի են Բուլղարիայի նախագահական ընտրությունների արդյունքները