Երևան, 23.Մայիս.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Մարդու ձեռքն ավելի պրիմիտիվ է, քան շիմպանզեինը. գիտնականներ

ԼԱՅՖ
Մարդու ձեռքերն անատոմիական տեսանկյունից ավելի պիրմիտիվ են, քան շիմպանզեինը, ինչը խոսում է այն ամսին, որ մարդկանց և մեր «փոքր եղբայրների» ընդհանուր նախահայրը նման չի եղել ժամանակակից բարձրագույն պրիմատներին: Այս մասին հայտնում են գիտնականները Nature Communications ամսագրում հրապարակված հոդվածում:

Այդ պնդումը գործնականում ապացուցել է մարդաբանների և հնէաբանների խումբը՝ Սերխիո Ալմեսիխայի գլխավորությամբ, Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարանից: Գիտնականները համեմատել են շիմպանզեի, մարդու, «Արդիների» (արդիպիտեկ), ավստրալոպիտեկների և մի քանի այլ հնագույն պրոտոմարդկանց ու մարդ-կապիկիների, նաև ներկայումս գոյություն ունեցող մի շարք կապիկների ձեռքերի կառուցվածքը:

Գիտնականներին առաջին հերթին հետաքրքրել է մեծ մատի և դաստակի մասերի անատոմիական այլ գծերի հարաբերակցությունը, որը հնարավորություն է տալիս բավական ճշգրիտ հետևել ու վերականգնել տարբեր պրիմատների միջև էվոլյուցիոն կապերը:

Օգտագործելով այդ անատոմիական բնութագիրը՝ մարդաբանները ցույց են տվել, որ մարդու ձեռքը, ոչ թե շիմպանզեի թաթն է իր կառուցվածքով ավելի մոտ եղել «Արդիների» և այլ հին հոմինիդների վերջույթներին: Այդպիսով, մեր ձեռքերն անատոմիական առումով ավելի պրիմիտիվ են, քան շիմպանզեի թաթը:

Գիտնականները նշում են, որ այդ եզրակացությունը չի հերքում Դարվինի էվոլյուցիայի տեսությունը, ընդհակառակը՝ հաստատում է այն: Բանն այն է, որ հարաբերական բարգավաճման դեպքում կենդանիների շատ խմբեր սկսում են մասնագիտանալ որոշակի էկոլոգիական պայմաններում՝ կորցնելով «ունիվերսալ» գծերն ու ձեռք բերելով նեղ մասնագիտացված հարմարվողականությունները, որոնք նրանց օգնում են գոյատևել սպեցիֆիկ մթնոլորտում:

Դրա օրինակ է շիմպանզեն՝ նրա երկար դաստակները, կարճ, մեծ մատները, անատոմիայի հատուկ «բռնող» գծերը նրանց օգնում են գոյատևել ծառերի տերևների վրա, բայց նրանց գործնականում անընդունակ են դարձնում ճշգրիտ իրեր նետել և անել մեզ համար առօրյա որոշ այլ գործողություններ: Մյուս կողմից՝ մարդու «պրիմիտիվ» և ավելի ունիվերսալ ձեռքը հնարավորություն է տալիս այդ ամենն անել նույն կերպ լավ (կամ վատ):

Եթե գիտնականների եզրակացությունները հաստատվեն հին մարդկանց մնացորդների հետագա ուսումնասիրության ընթացքում, դա կնշանակի, որ շիմպանզեի հետ մեր ընդհանուր նախնին նման չի եղել այդ կապիկներին:

 

Բնության հետ ներդաշնակությունն ու կենսաբազմազանության պահպանումը Զանգեզուրի Պղնձամոլիբդենային կոմբինատի առաջնահերթություններից են«Հարուստները չեն մահանում» գրառումից հետո 21-ամյա տղան վթարի է ենթարկվել Այսօր աշխարհի բոլոր ծայրերում ապրող յուրաքանչյուր հայի համար պետք է լինի մեկ առաջնային հարց՝ ինչպես լուծել Հայաստանի Հանրապետության անվտանգության խնդիրը. Մհեր ԱվետիսյանԻնչո՞վ կավարտվի հայ-ռուսական ճգնաժամը. Էդմոն ՄարուքյանԻնչի՞ մասին են խոսել Մակրոնն ու Ալիևը. Սամվել ԿարապետյանՀարավային Կորեայում ինքնաթիռ է կործանվել Ուժեղ Հայաստանի քարոզարշավը Այգեշատ համայնքում. ՈւղիղԱնօդաչու թռչող սարքը ընկել է լիճը և պայթել Խավարը չի կարող ստվերել գլխավոր ճշմարտությունը. քաղաքագետ Աղվան ՊողոսյանԱնկլավների վերադարձի մասին. Հրայր ԿամենդատյանՀուլիսի մեկից փարոսի հաշվարկի կարգը փոխվում է. Հրայր ԿամենդատյանԱնժամանակ կյանքից հեռացել է Գոհար ՂարիբյանըՔարոզարշավի ընթացքում պաշտոնյաներն «արդարացնում» են իրենց միլիոնավոր պարգևավճարները․ Աննա ԿոստանյանՀայաստանին փորձում են ներքաշել սխալ հակառուսական ճամբար՝ Ռուսաստանին վնաuելու համար. Լավրով «Ուժեղ Հայաստանն» այսօր Արմավիրի մարզում էՄայիսի 26-ին ժամը 18:30 Վանաձորի կենտրոնական հրապարակում տեղի կունենա մեծ հանրահավաք և համերգային ծրագի. Ուժեղ ՀայաստանԾառայության ժամկետը կլինի մեկ տարի. Սամվել Կարապետյան Սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ․ օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի Այն մասին, թե կոնկրետ ով է պատասխանատվություն կրելու Նիկոլ Փաշինյանի առերևույթ հանցանքները կոծկելու համար. Ավետիք ՉալաբյանՈւժեղ Հայաստանում բարձրագույն կրթությունն անվճար է լինելու․ Գոհար Ղումաշյան Մեծ քայլերով, դեպի մեծ ապագա. Ռոբերտ Քոչարյան Աշխատող, ստեղծարար և նախաձեռնող մարդն է ձևավորում ուժեղ տնտեսություն. Գագիկ ԾառուկյանՆիկոլ Փաշինյանը պատերազմ է սկսել պատմության դեմՆախընտրական նոր սխեմա. ո՞ր քաղաքական ուժն է իրականում հաղթահարում անցողիկ շեմը. Էդմոն ՄարուքյանՉափազանց կարևոր է ընտրություններին մասնակցությունը, այլապես ձեր ձայնը գնալու է գործող իշխանությանը. Լևոն Քոչարյան Ինչպե՞ս ի հայտ եկավ եկեղեցական հերալդիկան. «Փաստ»ԵՄ-ն իրավունք է ստացել թիրախավորելnւ այն անձանց, ովքեր ներգրավված են նավագնացության ազատությունը խոչընդnտող Իրանի գործողություններում Դատարանը քննում է Անդրանիկ Թևանյանի խափանման միջոցի վերաբերյալ միջնորդությունը. ուղիղ Երևանում Մարգարյան-Հալաբյան փողոցների խաչմերուկում բшխվել են «Tesla»-ն, «Subaru»-ն և «Honda»-ն. կան վիրավnրներ «Ուժեղ Հայաստան» և «ՀայաՔվե»․ խաղաղ ապագան սկսվում է փոփոխությունիցԸնտրակաշառք տալու, ստանալու, ինչպես նաև բարեգործության արգելքը խախտելու դեպքերի առթիվ վերջին 2 օրում ձերբակալվել է 21 անձ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (23 ՄԱՅԻՍԻ). Ինքնաթիռների կործանումներ, օդանավակայանի տերմինալի տանիքի փլուզում, ճոպանուղու վթար. «Փաստ»Գլենդելի քաղաքապետը Վահե Էնֆիաջյանին հանձնեց քաղաքի խորհրդանշական բանալին Եվրոպական միության պահանջները Հայաստանի էներգետիկ համակարգի նկատմամբ նման են առողջ օրգանների անդամահատմանը. «Փաստ»Լարված իրավիճակ դպրոցներում. քաոս է սկսվել Ո՞ր մոտեցումը Հայաստանում կլինի որոշիչ. «Փաստ»Գիտնականները ստեղծել են փայտե «արևային մարտկոցներ», որոնք աշխատում են 24/7 ռեժիմով Հայաստանին անհրաժեշտ են տնտեսական և ենթակառուցվածքային խոշոր նախագծեր«Նա միշտ ինձ հետ է, իմ սրտում, Տիգրանս է ինձ ապրելու ուժ տալիս». լեյտենանտ Տիգրան Ավանեսյանն անմահացել է 2023 թ. սեպտեմբերի 19-ին Մարտակերտում. «Փաստ»Նիկոլ Փաշինյանը չի՞ մասնակցի ընտրություններինՔարոզչական պղպջակ է լրտեսներ փնտրելը, խուճապ է ՔՊ-ի մոտ, հասկանում են, որ պարտվում են. Ավետիք Չալաբյան Ռեպրեսիաների ընտրական սեզոն․ իշխանությունը փորձում է ճնշումներով պահել դիրքերը Հայաստանը նորից ուժեղ է լինելուՊղտոր ջրերը զուլալվելու են, կարևորը... ուշ չլինի . «Փաստ»«Ինձ ոչ ոք չի ուղարկել». Սամվել Կարապետյանի կոշտ հայտարարությունները՝ իշխանության, ճնշումների և սպասվող պայքարի մասին IRI-ի ու Գելափի հարցումների արդյունքների ճշմարտացիության ու դրանց փոփոխման դինամիկայի պերճախոս վկայությունը ազգակործան պատուհասի խորացող հիստերիկ պահվածք է. Գագիկ Մինասյան«Իշխանության պետք է գան ազգային ուժերը, որպեսզի ազգային օրակարգը դառնա առաջնահերթություն. հիմա ընդհանրապես չունենք ազգային օրակարգ». «Փաստ»Հորոսկոպի 3 նշան, ովքեր կհարստանան ամռանըՊատմության դեմ պատերազմ՝ նաև ներսից. «Փաստ»Ինչո՞ւ է նախընտրական գործընթացն իրար խառնում. «Փաստ»