Երևան, 29.Հուլիս.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Մարդու ձեռքն ավելի պրիմիտիվ է, քան շիմպանզեինը. գիտնականներ

ԼԱՅՖ
Մարդու ձեռքերն անատոմիական տեսանկյունից ավելի պիրմիտիվ են, քան շիմպանզեինը, ինչը խոսում է այն ամսին, որ մարդկանց և մեր «փոքր եղբայրների» ընդհանուր նախահայրը նման չի եղել ժամանակակից բարձրագույն պրիմատներին: Այս մասին հայտնում են գիտնականները Nature Communications ամսագրում հրապարակված հոդվածում:

Այդ պնդումը գործնականում ապացուցել է մարդաբանների և հնէաբանների խումբը՝ Սերխիո Ալմեսիխայի գլխավորությամբ, Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարանից: Գիտնականները համեմատել են շիմպանզեի, մարդու, «Արդիների» (արդիպիտեկ), ավստրալոպիտեկների և մի քանի այլ հնագույն պրոտոմարդկանց ու մարդ-կապիկիների, նաև ներկայումս գոյություն ունեցող մի շարք կապիկների ձեռքերի կառուցվածքը:

Գիտնականներին առաջին հերթին հետաքրքրել է մեծ մատի և դաստակի մասերի անատոմիական այլ գծերի հարաբերակցությունը, որը հնարավորություն է տալիս բավական ճշգրիտ հետևել ու վերականգնել տարբեր պրիմատների միջև էվոլյուցիոն կապերը:

Օգտագործելով այդ անատոմիական բնութագիրը՝ մարդաբանները ցույց են տվել, որ մարդու ձեռքը, ոչ թե շիմպանզեի թաթն է իր կառուցվածքով ավելի մոտ եղել «Արդիների» և այլ հին հոմինիդների վերջույթներին: Այդպիսով, մեր ձեռքերն անատոմիական առումով ավելի պրիմիտիվ են, քան շիմպանզեի թաթը:

Գիտնականները նշում են, որ այդ եզրակացությունը չի հերքում Դարվինի էվոլյուցիայի տեսությունը, ընդհակառակը՝ հաստատում է այն: Բանն այն է, որ հարաբերական բարգավաճման դեպքում կենդանիների շատ խմբեր սկսում են մասնագիտանալ որոշակի էկոլոգիական պայմաններում՝ կորցնելով «ունիվերսալ» գծերն ու ձեռք բերելով նեղ մասնագիտացված հարմարվողականությունները, որոնք նրանց օգնում են գոյատևել սպեցիֆիկ մթնոլորտում:

Դրա օրինակ է շիմպանզեն՝ նրա երկար դաստակները, կարճ, մեծ մատները, անատոմիայի հատուկ «բռնող» գծերը նրանց օգնում են գոյատևել ծառերի տերևների վրա, բայց նրանց գործնականում անընդունակ են դարձնում ճշգրիտ իրեր նետել և անել մեզ համար առօրյա որոշ այլ գործողություններ: Մյուս կողմից՝ մարդու «պրիմիտիվ» և ավելի ունիվերսալ ձեռքը հնարավորություն է տալիս այդ ամենն անել նույն կերպ լավ (կամ վատ):

Եթե գիտնականների եզրակացությունները հաստատվեն հին մարդկանց մնացորդների հետագա ուսումնասիրության ընթացքում, դա կնշանակի, որ շիմպանզեի հետ մեր ընդհանուր նախնին նման չի եղել այդ կապիկներին:

 

Ավետիք Չալաբյանին անհիմն կալանավորելը քաղաքական վրեժխնդրություն էՄենք ուզում ենք դադարեցնել այս պшտերազմը, Պուտինը՝ ոչ. Զելենսկի ԶՊՄԿ ընկերության ղեկավար կազմն իրականացրել է հերթական շրջայցն արտադրական տարածքներումԱշխարհի առաջնությունը ապրանք չէ, որ այն վաճառեն․ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Հայտնի դերասանը մահացել է անհասկանալի հանգամանքներումԳեղաշեն գյուղում «Opel» է այրվել Կյանքը պետք է գնահատել ոչ թե անձնական փառքով, այլ Հայրենիքին ծառայությամբ. Մհեր ԱվետիսյանԿիևյան կամրջի տակ հայտնաբերվել է երիտասարդ տղայի մարմին 18 արդարների գործով դատկան նիստը տեղի կունենա հուլիսի 30-ինԻնչո՞ւ են ընդդիմության կոնսուլտացիաները խորացնում իշխանության անհանգստությունը. Կամենդատյան ԻՀՊԿ-ն hարվածել է Հորդանանում ԱՄՆ ռшզմաբազային Ուկրաինական ԶՈւ-ն hարվածել է ՌԴ Ռյազան քաղաքում գտնվող Wildberries-ի պահեստին Վթար է․ մինչև երեկո ջուր չի լինելու Մեր Արարատ Արմենիան հիմա էլ հաղթեց Իռլանդիայի չեմպիոնին և անցավ մյուս փուլ. Նարեկ Կարապետյան42-ամյա տղամարդը հյուրանոցային համարում uպանել է իր ծանոթինՊայթյուններ են տեղի ունեցել Ռյազանում, ծխի ամպեր են բարձրանում Wildberries պահեստից և նավթավերամշակման գործարանից, տուժել է նաև Մոսկվան (տեսանյութ) ՉԼ․ «Արարատ-Արմենիան» դուրս եկավ որակավորման երրորդ փուլ Իրանական գազի արտահանումը Հայաստան առնվազն կարելի է կրկնապատկել. Երևանը կողմ է Թեհրանի առաջարկին ՊՆ-ն հերքում է զինծառայողի ծեծի ենթարկվելու մասին տեղեկությունը. նա զինվորական հոսպիտալ է ընդունվել այլ առողջական խնդրովՄոսկվայում եղանակային վտանգի «նարնջագույն» մակարդակ է հայտարարվել«Աննախադեպ որոշում Հայաստանի խորհրդարանական պրակտիկայում». Մարիաննա ՂահրամանյանՀաճախորդների աճ, նոր թվային լուծումներ և ընդլայնվող ծառայություններ․ Ամերիաբանկն ամփոփել է առաջին կիսամյակըՖինանսավորման են երաշխավորվել ևս 8 գիտական միջոցառում և երիտասարդ գիտնականների 4 դպրոցԽոսեցինք դիվանագիտության մասին. կարևոր է ակտիվացնել դիվանագիտական գործընթացը․ Զելենսկին՝ Թրամփի հետ հանդիպման մասինԲաքվի Վերաքննիչ դատարանում Արայիկ Հարությունյանի և մյուսների բողոքների վերաբերյալ ելույթներն ավարտվել ենՄարտունիում ավտոմեքենայի հրդեհից տուժածներ չկան, մեքենան դարձել է ոչ շահագործելիՄաջիայաո. չինական գյուղը կենդանի է պահում 5700-ամյա մշակութային ժառանգությունըՄարտունում ավտոմեքենայում բռնկված հրդեհն արագ տարածվել է՝ ստեղծելով վտանգավոր իրավիճակԹաիլանդ-Հայաստան երկկողմ հանդիպման ժամանակ քննարկվել է համագործակցության ընդլայնման հեռանկարներըՀայ ըմբիշները Բաքվում նվաճել են առաջին մեդալըՆԳՆ շրջիկ սպասարկման գրասենյակները ծառայություններ կմատուցեն Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերում․ ժամանակացույցՓաշինյանը Պուտինի հետ հեռախոսազրույցում հանրաքվեի կոնկրետ ժամկետ չի նշել. ՊեսկովԶելենսկին ժամանել է Սպիտակ տունՀզոր երկրաշարժ Ճապոնիայում. հազարավոր տներ՝ առանց հոսանքի, տասնյակ անհետ կորածներՕդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվիՆոր գյուղտեխնիկա, անվճար նոր երթուղի և բնակարան 5-րդ երեխա ունեցած ընտանիքին․ Ուժեղ ՀայաստանՄ-17 տարեկանների Աշխարհի առաջնության հունահռոմեականների պայքարում Ջանես Նազարյանը եզրափակչում էԵվ պատճառն է պարզ, և մեխանիզմը․ Արման ԱբովյանԴերսիմի հայկական ամենամեծ եկեղեցին փլուզման եզրին էԱՄՆ-ը վերահսկում է Հորմուզի նեղուցը. ԹրամփԱվտոմեքենան ընկել է Ողջի գետը․ տուժածը հոսպիտալացվել է22-ամյա զբոսաշրջիկը անկենդան վիճակում գտնվել է լողավազանի հատակին «Թանգարանի բացառիկ նմուշներից վայրի ցուլի եղջուրն է՝ 30-50 տարվա վաղեմության». Ալյոշա Հայրապետյան Ճապոնիայում տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքով տnւժել է ավելի քան 50 մարդ Հակոբ Ղազանչյանը բացում է նոր թատրոն Սևանա լճից ջրառի ծավալը պատմական նվազագույնի է հասելՄենք nչնչացրել ենք բազմադարյա պատմություն ունեցող 24 լիբանանյան գյուղ և Գազայի հատվածի 70 տոկոսը. Իսրայելի պաշտպանության նախարար Փաշինյանը պարտվել է՝ չկարողանալով ստանալ ձայների 50%-ը․ Ավետիք ՉալաբյանԾննդատանը նորածիններին փոխանակել են․ նոր մանրամասներԻսրայելը չի ձգտում Թուրքիայի հետ պшտերազմի. Իսրայել Կաց