Ի՞նչ է մասոնությունը և ո՞րն է նրանց դերը համաշխարհային պատմության մեջ

Մասոնների ու մասոնության մասին շատ է գրվել, շատ է խոսվել: Երբեք էլ այդ խոսակցությունների պակասը չի լինի, սակայն այդ կազմակերպությունները դեռևս շատ գաղտնիքներ ունեն: Դժվար է տարանջատել կեղծը և ճշմարիտը, իրականն ու հորինվածքը, քանզի այդ կառույցի մասին կա հազար կարծիք, հազար տեսակի վերաբերմունք…

Այս ամենի հետևում կա էջ, որը առավել քիչ է լուսաբանվել՝ ի՞նչ կապ կա հայերի և մասոնների միջև, ովքե՞ր էին հայ մասոնները, որո՞նք էին հայկական առաջին օթյակները:

Այս հոդվածաշարով կփորձենք քիչ թե շատ լույս սփռել այս թեմայի վրա, սակայն կներկայացվենք միայն այն տեղեկությունները, որոնց ճշմարտացի լինելուն ավելի հակված ենք: Այս հոդվածաշարում կներկայացվեն փաստերը՝ առանց զգացմունքայնություն և ռոմանտիկայի:

Այսպիսով, ի՞նչ է մասոնությունը և մասոնական կազմակերպությունները:

Մասոնական օթյակների նմատակը, կարելի է ասել՝ «ազատ որմնադիրների» համախմբումն է: Կոպիտ ասած՝ օթյակները մասոնների գրասենյակներն են, որտեղ նրանք հավաքվում են, ժողովներ անում, որոշումներ ընդունում և այլն: Մասոնական օթյակի ստեղծման պարտադիր պայմաններից է այն, որ դրա հիմնադիրը պետք է լինի մասոն, օթյակը առնվազն 7 պաշտոնյա պետք է ունենա: Օթյակներում պաշտոնները տարբեր են՝ լինում են ընտրովի և նշանակովի: Ամենագլխավոր պաշտոնը Գերագույն վարպետի պաշտոնն է, որն ընտրովի է: Նա ընտրվում է օթյակի անդամների կողմից: Պաշտոնավարման ժամկետը տարբեր է, օրինակ՝ Հայոց գերագույն օթյակումը վարպետի պաշտոնավարումը 2 տարի է տևում: Մյուս պաշտոնյաներից են գանձապահը, քարտուղարը, օթյակի պահապանը և այլն:

Լուսանկար 1

Անգլիայի Միացյալ գերագույն օթյակի շենքը՝ Լոնդոնում

Ազատ որմնադրությունը կրոնական կազմակերպություն չէ: Ըստ մասոնների՝ մասոնության նպատակը ճշմարտության որոնումն է, անհատի կատարելագործումը, մարդկանց մեջ հայրենասիրություն, բարոյականության գիտակցում, աշխարհի հանդեպ պատասխանատվության զգացում արթնացնելն ու զարգացնելը: Որպես կանոն՝ պատահական մարդիկ մասոն չեն կարող լինել:

Մասոնությունն առաջացել է Անգլիայում, իսկ թե հատկապես որ թվականին, մասոնագիտությանը հայտնի չէ: Այս առումով կան մի քանի թվականներ, որոնք կապված են մասոնության ակունքների հետ: Օրինակ՝ ըստ փաստաթղթերի՝ մասոնական առաջին օթյակը ստեղծվել է Շոտլանդիայում 1598թ.: Այդ օթյակը Էդինբուրգի N1 Մարի կապելլա օթյակն էր: Հաճախ մասոնության կազմավորման թվական է նշվում 1717-ը (Լոնդոն):

Հայտնի են հարյուրավոր մասոններ, ովքեր մեծ ազդեցություն են ունեցել համաշխարհային պատմության վրա: Նրանցից շատերը եղել են աշխարհահռչակ երաժիշտներ, արվեստագետներ, գիտանականներ և քաղաքական գործիչներ: Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ հայտնի մասոններից են Մոցարտը, Գյոթեն, Վոլտերը, Բեկոնը, Վիկտոր Հյուգոն, Ռեդյարդ Քիպլինգը, Նապոլեոնը և այլք:

Կան մի շարք երկրներ, որոնց պատմության մեջ մեծ գործունեություն են ծավալել մասոնները և ունեն անուրանալի դեր այդ երկրի զարգացման գործում, օրինակ՝ Արգենտինան: Այդ երկրի դրոշի (ընդունվել է 1812 թվականի փետրվարի 27-ին ) հեղինակը պետական, ռազմական գործիչ Մանուել Բելգրանոն է, իսկ ազգային օրհներգի հեղինակը՝ Լոպես Պլանեսը: Նրանք երկուսն էլ մասոն էին:

Լուսանկար 2

Մանուլ Բելգրանոն և Արգենտինայի դրոշը

Հաջորդ հոդվածում ևս կներկայացվեն որոշ տեղեկություններ մասոնության մասին, մասնավորապես՝ ովքե՞ր կարող են մասոն դառնալ, ինչպե՞ս են դառնում մասոն, մասոնական խորհրդանիշները և այլն:

Հաջորդ հոդվածի հիմնական նյութը կվերաբերի հայկական մասոնական առաջին օթյակներին: Առաջին հայկական մասոնական օթյակը հիմնադրվել է 1864 թվականին:

Շարունակելի...

Էրիկ Իսրաելյան