Ի՞նչ պետք է զիջի Ադրբեջանը

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Բաքվում հայտարարել է, թե Ռուսաստանը ձգտելու է, որ Ադրբեջանն ու Հայաստանը ԼՂ հակամարտության փոխզիջումային և երկուստեք ընդունելի լուծում գտնեն: Այս մասին հայտնում է «ՌԻԱ Նովոստի» գործակալությունը:

«Դա իսկապես խնդիր է, որը մեզ է հասել խորհրդային անցյալից։ Գիտեմ՝ որքան սուր է հարցը և՛ Ադրբեջանի, և՛ Հայաստանի համար։ Մենք ձգտելու ենք, որպեսզի Հայաստանն ու Ադրբեջանը գտնեն այնպիսի լուծում, որը կլինի փոխզիջումային, բայց ընդունելի երկու կողմի համար»,- Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ հանդիպմանն ասել է Ռուսաստանի նախագահը։

Այս ամենի վերաբերյալ Past.am-ը մի քանի հարց ուղղեց Արցախի նախագահի մամուլի խոսնակ Դավիթ Բաբայանին:

-Պարո՛ն Բաբայան, «երկուստեք ընդունելի լուծում» ասվածն ի՞նչ է ենթադրում: ԼՂՀ իշխանություններն ի՞նչ են հասկանում դրա տակ:

- Լուծումը պետք է այնպիսին լինի, որ բոլոր կողմերը համաձայն լինեն: Սա ընդհանուր մոտեցում է, որը պետք է լինի ցանկացած հակամարտության մեջ: Իհարկե, բացառություն է, երբ խոսքը գնում է կապիտուլյացիայի մասին: Երբ պատերազմական գործողություններ են, մի կողմը ջախջախվում է, այստեղ արդեն բոլորի համար ընդունելի տարբերակների մասիս խոսք անգամ լինել չի կարող: Լավագույն տարբերակը կլինի, եթե մոտեցումներն ընդունելի լինեն ոչ միայն Ադրբեջանի ու Հայաստանի, այլև Արցախի համար: Բայց մինչև դրան հասնելը, իհարկե, անհրաժեշտ է, որ Ադրբեջանը փոխի իր դիրքոշորումը: Իսկ Ադրբեջանը չի փոխում իր դիրքորոշումը: Սա է խնդիրը:

- Ռուսաստանի ջանքերն ինչպե՞ս եք գնահատում:

- Ռուսաստանը, իհարկե, շատ կարևոր գործոն է տարածաշրջանում: Ինչպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի անդամ մյուս երկրները, Ռուսաստանը նույնպես շահագրգիռ է, որպեսզի այստեղ լինի խաղաղություն և կայունություն, ավելի ստույգ՝ աշխարհաքաղաքական հավասարակշռություն: Անմիջապես կլինեն կատակլիզմներ, եթե փոխվի այդ հավասարակշռությունը: Եթե Ռուսաստանը շահագրգռված է համապարփակ կարգավորմամբ, ինչպես նշում է, դա ողջունելի է: Դա իրոք տեսանելի է և նորություն չէ մեզ համար: Պուտինի հայտարարությունն արտառոց չէ:

-Մի քանի օր առաջ Երևանից եկած լրագրողներս Ստեփանակերտում զրուցում էինք քաղաքացիների հետ: Գրեթե ոչ ոք չգիտեր՝ ինչ է նշանակում փոխզիջում: Մարդկանց համար անհայտ էր՝ Ադրբեջանն ի՞նչ է զիջելու:

- Նայած՝ ինչ տեսանկյունից եք նայում: Փոխզիջումն Ադրբեջանի համար այն է, որ ինքը պետք հաշտվի իրականության հետ: Եթե նա չի հաշտվում իրականության հետ, ապա փոխզիջման պատրաստ չէ: Նա ուզում է վերականգնել անցյալը: Դա ոչ միայն հնարավոր չէ, այլև հղի է անկանխատեսելի հետևանքներով: Նա կարող է դա անել, եթե, կոպիտ ասած, մեզ հաղթի, ցեղասպանություն կատարի: Չեմ կարծում՝ նման բան լինի:

Բոլորի համար պարզ է, որ Արցախը չի եղել և չի լինելու Ադրբեջանի մաս: Խորհրդային միության ժամանակ բռնակցվել է, բայց դա չի նշանակում, որ նման իրավիճակ էլի հնարավոր է: Որոշակի տերմինաբանություն կա, որը շատ է շահարկվում ոմանց կողմից: Մարդիկ կան, որոնք փորձում են երևալ ավելի հայրենասեր, ազգի մասին մտածող «սուպեր մաքուր»: Երբ խոսում ենք համապարփակ կարգավորման մասին, դրա տակ հասկացվում է այնպիսի մի կարգավորում, որը թույլ կտա Արցախին և Հայաստանին լիարժեք ապահովել անվտանգությունը: Սա ամենակարևորն է: Ճանաչումն ու կարգավիճակը ևս շատ կարևոր են, բայց եթե պետությունն ի վիճակի չլինի ապահովել անվտանգությունը, ապա կարող է օկուպացվել:

Նորագույն պատմության մեջ այդպիսի նախադեպեր բազմաթիվ են: Շատ են խոսում տարածքների մասին: Տարածքային խնդիր կա, բայց այն միակողմանի չէ:

Ի՞նչ կարգավիճակ ունեն այս հակամարտության մեջ Գետաշենը, Շահումյանը, Հյուսիսային Արցախը, մեր մարշալների գյուղը՝ Չարդախլուն: Սա էլ է տարածքային խնդիր: Այսինքն՝ երբ խոսքը գնում է համապարփակ, համաձայնեցված տարբերակների մասին, բոլոր խնդիրները պետք է քննարկվեն:

Չպետք է մտածել, որ տարածքների հարց միայն Ադրբեջանն ունի: Ադրբեջանը կարողացել է այնպիսի քարոզչություն տանել, որ բոլորը կարծեն, թե տարածքային խնդիր միայն ինքն ունի: Այդպես չէ, մենք էլ ունենք բազմաթիվ խնդիրներ՝ սահմանների հետ կապված: Էլի եմ հիշեցնում Շահումյանի, Գետաշենի մասին: Նրանք հենց ԼՂՀ ստեղծող սուբյեկտներ են: Միակողմանի է դիտարկվում այս հարցը: Բոլորին թվում է, թե միայն Արցախը պետք է ինչ-որ տարածքներ տա:

Լևոն Փանոսյան