«Սասնա ծռերի» գործողության գլխավոր խնդիրը կապված էր Ղարաբաղի հարցի շուրջ բանակցային գործընթացներով. քաղտեխնոլոգ

Past.am-ի զրուցակիցն է քաղտեխնոլոգ Վիգեն Հակոբյանը:

-Ամառը միշտ պասիվ շրջան է ներքաղաքական կյանքում: Նկատի ունենալավ «Սասնա ծռերի» գործողությունները՝ կարո՞ղ ենք ասել, որ այս տարի այդպես չեղավ: Ինչո՞վ էր պայմանավորված գործողության ժամանակահատվածը: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ այն քաղաքական կյանքում:

-Ես կարծում եմ՝ ժամանակաշրջանը պայմանավորված էր ստեղծված արտաքին քաղաքական իրավիճակով: Բազմիցս առիթ ունեցել եմ ասել, որ «Սասնա ծռերի» գործողության գլխավոր խնդիրը, այնուամենայնիվ, կապված էր Լեռնային Ղարաբաղի հարցի շուրջ բանակցային գործընթացներով: Եթե հիշում եք, ամառվա առաջին ամիսներին այդ ամենը գնում էր մեզ համար բավական անբարենպաստ ֆոնի վրա: Մենք կարդում էինք, որ հայերիս համար վատ տարբերակներ են առաջարկվում:

Ինչքան էլ դա առաջին հայացքից ուներ ներքաղաքական երանգ, ես կարծում եմ, որ ավելի շատ հետապնդել է արտաքին քաղաքական նպատակներ: Ես հիմա չեմ ուզում ասել, որ դրա արդյունքում ինչ-որ գործընթացներ կանգնեցին, բայց, իմ կարծիքով, նշածս պատճառներով էր պայմանավորված: Բացի այդ, ըստ իս, ամառվա այդ սեզոնում ուժային կառույցների ուշադրությունը բթացված էր: Անակնկալի գործոնը մեծ նշանակություն ունի, երբ ռազմական գործողություն ես անում: Այս անգամ ոչ ոք չէր հայտարարում, որ թեժ ամառ կամ թեժ աշուն է լինելու:

-Սէֆիլյանի ձերբակալումն արտաքի՞ն հանգամանքներով էր պայմանավորված:

-Այդ գործոնը կար, քանի որ Սէֆիլյանի քաղաքական հայտարարություններում Ղարաբաղի թեման գերակշռում էր: Նա առաջինը հայտարարեց տարածքային կորուստների մասին: Սերժ Սարգսյանի՝ ինքնաթիռում արված հայտնի հարցազրույցից հետո էլ Ժիրայր Սէֆիլյանը հայտարարեց, որ կամավորների է հավաքում: Այսինքն՝ Սէֆիլյանը ցույց տվեց, որ պատրաստ է թեման բարձրաձայնել և բոլոր միջոցներով պայքարել: Իր մեկուսացումը նաև դրանով էր պայանավորված:

-Ո՞ւր հասան հուլիսի 17-ին սկսված գործընթացները: Ինչպե՞ս եք գնահատում Ազատության հրապարակի վերջին հանրահավաքները, դրանցում հնչող ելույթների շեշտադրությունները:

-Հասարակությունը տարբեր կերպ էր ընկալում «Հիմնադիր խորհրդարանին» զինված պայքարից հետո և առաջ: Բայց այսօր, երբ ճնշված է ապստամբությունը, ամեն ինչ վերադառնում է ի շրջանս յուր, նորից մարդիկ նույն կերպ են ընկալում: Մենք տեսնում ենք պերմանենտ հանրահավաքներ, որտեղ այնքան էլ շատ մարդ չի հավաքվում: Քաղաքական իրավիճակը երկրում, այնուամենայնիվ, փոխվել է: Իշխանության համար վտանգավոր նախադեպ է ստեղծվել: Չեմ կարծում՝ իշխանությունը դրա մասին կմոռանա կամ դա աննկատ կանցնի: Որոշակի ազդեցություններ հետագայում այդ ամենը կունենա, հատկապես, որ առաջիկայում խորհրդարանական ընտրություններ են: Բայց «Հիմնադիր խորհրդարանի» գործողությունների, նրանց ելույթների հանդեպ մարդկանց վերաբերմունքը նույնն է, ինչը եղել է նախքան «Սասնա ծռերի» գործողությունը: Քանի որ նորություններ չկան, մարդկանց այն քանակը, որը կար ապստամբության սկզբնական օրերին, չի ապահովվում: Նոր գաղափարներ են պետք, նոր էմոցիոնալ ֆոն:

-Իսկ նոր ձևավորված քաղաքական խորհուրդը կօգնի՞:

-Ես այն կարծիքն ունեմ, որ առաջնորդների խնդիր կա, որոնց կհավատան և կգնան նրանց հետևից: Հարթակային նոր լիդերներ կամ տիտղոսայինն ընդդիմադիր լիդերներ չառաջացան այս շարժման ընթացքում: Մեր ժողովրդի մենթալիտետն այնպիսին է, որ միշտ լիդեր է ման գալիս: Նման պակաս կա:

- Պավլիկ Մանուկյանը կամ Արայիկ Խանդոյանը կարո՞ղ են ունենալ նման հավակնություններ:

-Մի քիչ կասկածում եմ, թե որքանով նրանք կլինեն քաղաքական լիդերներ: Նրանք կարող են ուժեղացնել որևէ առաջնորդի՝ կանգնելով նրա կողքին, բայց անձամբ լիդերի պոտենցիալ չեմ տեսնում Ձեր կողմից նշված անձանց մեջ:

-Հուլիսյան օրերին քաղաքական դաշտն ադեկվա՞տ դրսևորեց իրեն:

-Քաղաքական դաշտն իրենց ոչ մի կերպ չդրսևորեց: Այդ ամբողջ երկու շաբաթը մեդիադաշտը լցված էր միայն վերլուծաբանների, փորձագետների մեկնաբանություններով, քաղաքական ոչ մի ֆիգուր կարծիք չհայտնեց: Քաղաքական դաշտն արժեզրկվեց, երևաց, որ այն դեգրադացված է: Ժամանակը ցույց տվեց, որ իշխանությունն ու տիտղոսային ընդդիմությունը ղեկավարվում են նույն տեղից: Իմ ասածը «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության և նրա փաստացի ղեկավար Նիկոլ Փաշինյանի մասին չէ, որը բավականին լուրջ խնդիրներ լուծեց: Իր՝ միակ ընդդիմություն լինելու հավակնությունները նա կարողացավ վերածել ռեալ գործերի: Նիկոլ Փաշինյանը կարողացավ ընդդիմադիր դաշտի լայն հատված գրավել՝ նեղացնելով ՀԱԿ-ի տարածքը:

-Նկատելի է, որ այսօր ընդդիմադիրներն ավելի շատ են իրար քննադատում: Մենք տեսնում ենք ՀԱԿ-ՔՊ քննադատությունները, Արմեն Մարտիրոսյանի և Նիկոլ Փաշինյանի միջև խնդիր եղավ: Ի՞նչն է պատճառը:

-Այստեղ մի քանի պատճառ կա: Գլխավոր պատճառն այն է, որ ընդդիմադիր դաշտը հասկացել է՝ ընդդիմադիր քվոտան ապագա խորհրդարանում այնքան էլ շատ չէ, ոչ բոլորը կտեղավորվեն դրա մեջ: Ձեր բոլոր օրինակները կապված էին «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հետ:

Ինչ-որ փուլում, ըստ իս, Նիկոլ Փաշինյանը կամ ՔՊ-ն վերլուծեցին իրավիճակը և հասկացան, որ ընդդիմադիր դաշտի զգալի մասը վարկաբեկված է և չի առաջացնում դրական էմոցիաներ բողոքավոր ընտրազանգվածի մոտ: Նիկոլը հայտարարեց, որ այս երկրին պետք է մեկ ընդդիմություն: Նա շատ հստակ կարմիր գիծ քաշեց իր և մնացած ընդդիմադիրների միջև, այսինքն՝ փորձեց առաջնորդի գործառույթ կատարել բողոքավոր ընտրազանգվածի մոտ:

Ըստ էության՝ նա փորձեց դաշտը դարձնել ոչ միայն սև ու սպիտակ, այլև մոխրագույն: Եթե ինքն ասում է, որ միակ ընդդիմությունն է, բնականաբար, պետք է պատրաստ լինի մյուս ընդդիմադիրների հարվածներին: Հիմա պայքարը գնում է ընդդիմադիր զանգվածի ձայների համար: Ընդդիմության ինչ-որ հատված փորձում է իշխանության հետ պայմանավորվածություններ ձեռք բերել: Օրինակ՝ այդ «4+4+4» ձևաչափի քննարկումները, որոնք պայմանավորվածություն են՝ հետագայում արևի տակ իրենց տեղն ունենալու համար:

-Այս անգամ ինչո՞ւ ՏԻՄ ընտրություններում ընդդիմադիրներն ավելի ակտիվացան: Ի՞նչ իրավիճակ է փոխվել:

-Ես կարծում եմ, քանի որ տեղական ընտրությունները մոտ են համապետական ըտրություններին, ըստ նոր Սահմանադրության՝ պառլամենտական ընտրությունները համարվում են գլխավորը: Սա ապագա խորհրդարանական ընտրությունների քարոզչական և կազմակերպչական աշխատանքի առաջին փուլն է: Եթե դու հիմա ես սկսում աշխատել Վանաձորում և Գյումրիում, ժամանակն այնքան կարճ է, որ դժվար թե քեզ մոռանան մինչև ԱԺ ընտրություններ: Սա նախերգանք է, ինչպես ասում են ռուսները՝ разведка перед боем: Նիկոլենք բավականին պատկառելի ձայներ հավաքեցին Հրազդանում: Դա նրանց համար եղավ հիմք և բազա:

Չեմ կարծում, թե ընդդիմությունը հույս ունի շատ ձայներ հավաքել, բայց սա սկիզբ է: Մի հարց էլ կա. գոյություն ունեն նոր ընդդիմադիր ուժեր՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր», «Լուսավոր Հայաստան», որոնք իրենց անվան ճանաչելիությունը բարձրացնելու խնդիր ունեն: Այդ ճանաչելիության լավագույն միջոցը ՏԻՄ ընտրություններին մասնակցելն է: Ավանդական ընդդիմադիրները, որոնք հիմնականում մասնակցում են այն համայնքներում, որտեղ կա ավագանի, կգնան պայմանավորվածությունների՝ փորձելով ապահովել իրենց քվոտան: Նրանք մասնակցում են այնտեղ, որտեղ ստացել են հույսեր կամ խոստումներ:

Հարցազրուցը՝ Լևոն Փանոսյանի