Որքա՞ն պետք է տևի մեր քունը՝ առույգ օր ունենալու համար

Blognews.am-ը գրում է.

Ակնառու գիտնական Ջեյմս Քլեարը նոր տեսություն է առաջ բերել այն մասին, թե որքան պետք է տևի մեր քունը առույգ օր ունենալու համար:

Հարցի պատասխանը գտնելու համար եկեք դիտարկենք Փենսիլվանիայի և Վաշինգտոնի համալսարանների գիտնականների անցկացրած գիտական փորձարկման արդյունքները:

 

Փորձարկման համար ընտրվեցին 48 առողջ կին և տղամարդ, ովքեր օրական սովորաբար քնում են 7-8 ժամ: Այնուհետև բոլոր այս մարդկանց բաժանեցին 4 խմբերի: Առաջին խումբը պետք է երեք օրվա ընթացքում բացարձակ չքներ: Երկրորդ խումբը քնում էր օրական 4 ժամ, երրորդ խումբն ունենում էր 6-ժամյա գիշերային քուն, իսկ չորրորդ խմբի գիշերային քնի տևողությունը 8 ժամ էր:  Ահա թե ինչ ստացվեց. նրանք, ովքեր քնել էին ութ ժամ, օրվա ընթացքում ագրեսիվ վարք չեն դրսևորել, նրանց մոտ չի նկատվել կենտրոնանալու, ուշադրության և շարժունակության  անկում ուսումնասիրությունների  օրերին: Միաժամանակ խմբերը, որոնք ունեին 4-ժամյա և 6-ժամյա քնի ռեժիմ, գրանցում էին անկում բոլոր առումներով: Ընդ որում՝ 4 և  6 ժամ քուն ունեցողների ակտիվության անկումը գրեթե միանման էր՝ չնչին տարբերությամբ: Այս ամենը նշանակում է, որ նախ՝ քնի պակասը պարտադիր ենթակա է լրացման, քանի որ քունն ունի նեյրոկենսաբանական նշանակություն և այն մարդու գլխուղեղի կենսական պահանջմունքն է: Ուսումնասիրությունների անցկացման օրից մեկ շաբաթ անց 6-ժամյա քուն ունեցող խմբի մասնակիցներն օրվա մեջ սկսեցին քնել ամենապատահական ու անսպասելի պահերին: Իսկ երկու շաբաթ անց նույն խումբը գրանցեց աշխատունակության կատարյալ անկում այնպես, ինչպես դա կլիներ մի մարդու հետ, ով 2 օր անընդմեջ չի քնել: Սա նշանակում է, որ եթե երկու շաբաթվա ընթացքում դուք քնել եք օրական 6 ժամ, ապա ուղիղ երկու շաբաթ հետո դուք կլինեք այն նույն վիճակում, եթե չքնեիք 48 ժամ անընդմեջ:

Եվ երկրորդ բացահայտումը՝ մասնակիցները ֆիքսել են այն փաստը, որ իրենց աշխատունակությունն ընկել է, իսկ հետո նաև իսպառ վերացել է այն դեպքում, երբ իրական կյանքում՝ օֆիսային լավ լուսավորվածության, կոֆեինի, աշխատավայրում գործընկերների հետ շփման շնորհիվ 6-ժամյա քուն ունեցող մարդը չի նկատում, որ իր աշխատունակությունն  ընկած է: Այս իրավիճակում մարդուն թվում է, թե քնի քիչ ժամը ոչ մի կերպ չի անդրադառնում նրա աշխատունակության վրա, սակայն իրականում դա այդպես չէ: Եվ անգամ այն դեպքում, եթե ձեր սակավ քնի պարագայում դուք ունեք նորմալ ինքնազգացողություն, միևնույն է, ձեր աշխատելու կարողությունը չի կարող լինել համարժեք ձեր իրական պոտենցյալին:

Մարդու քնի առաջին փուլը շատ հաճախ կոչում են նաև առույգացնող քուն: Սա շատ կարևոր փուլ է  և այն ընթանում է երկու ենթափուլով։

Դանդաղ քուն, որը նաև խոր քուն են անվանում: Այս փուլում արագանում է  շնչառությունը, ճնշումն ընկնում է, ուղեղը աստիճանաբար կորցնում է զգայունությունը շրջապատում տեղի ունեցող ամեն ինչի նկատմամբ: Սա քնի այն փուլն է, երբ օրգանիզմը վերականգնվում է, և այն անփոխարինելի է օրգանիզմի կենսական էներգիայի համալրման գործում: Այս փուլում քնից արթնանալն առավել դժվար է: Այս փուլում ուղեղը «ջնջում» է ողջ անկարևոր ինֆորմացիան, վերականգնվում են ուղեղի նեյրոնները: Քնի այս փուլում են վերականգնվում նաև մեր նյարդային բջիջները: Քնի այս ֆազան տարիքի հետ փոխվում է մարդու մոտ․ որքան մարդը մեծանում է, այնքան քնի այս ֆազան կրճատվում է, օրինակ՝ 80-ամյա մարդու քնի այս ֆազան 62 տոկոսով ավելի քիչ է, քան 20-ամյա մարդու մոտ: Իսկ որքան կարճ է քնի ժամանակը, այնքան արագ է օրգանիզմի ծերացման պրոցեսը: Այլ կերպ ասած՝ առողջ քունը երիտասարդ մնալու  գրավականն է:

Իսկ ի՞նչ անել, եթե, այնուամենայնիվ, քնի անհրաժեշտ չափաբաժինը չեք ստացել գիշերվա ընթացքում.

 Այս բացը կարելի է լրացնել օրվա ընթացքում մի քանի անգամ 20-30 րոպե նիրհելով:

Ինչպե՞ս քնել ժամանակին.

Ժամանակին քնելու համար հնարավորինս խուսափեք կոֆեինից, եթե, այնումանայնիվ, ունեք կախվածություն կոֆեինից, ապա ձգտեք օգտագործել այն միայն օրվա առաջին կեսին: Քնելուց առաջ օդափոխեք սենյակը, ցանկալի է, որ սենյակի օդը լինի պաղ և ոչ թե տաք՝ նաև ձմռանը: Ննջասենյակում բացառեք հեռուստացույցը, հեռախոսները:

Հիշեք՝ համակարգչի, հեռախոսների էկրանների լարված լուսավորությունը արգելակում է օրգանիզմում մելոտոնին հորմոնի առաջացումը, իսկ դա նշանակում է, որ բթանում է նաև ձեր քնելու ցանկությունը:

Ինչպե՞ս առավոտյան օրը առույգ սկսել.

Առավոտյան օրն առույգ սկսելու համար առաջին բանը, որ պետք է անել, մեկ մեծ բաժակ ջուր խմելն է, որովհետև քնի ողջ ընթացքում 7-8 ժամ ձեր օրգանիզմը հեղուկ չի ստացել: Հիշեք՝ եթե առավոտյան արթնանում եք հոգնած ու հյուծված, անպայման մի մեծ բաժակ ջուր խմեք: Խուսափեք էլեկտրական լուսավորությունից, բնական լույսի ներքո ըմպեք մի բաժակ թարմ սուրճ:

 

Եվ վերջում ամենակարևորը՝ երբեք մի արեք ոչինչ ձեր քնի հաշվին, որովհետև քնի պակասը ուղղակի խանգարում է մարդուն ապրել, աշխատել ու ստեղծագործել ողջ ներուժով և կարող է հանգեցնել մի շարք հիվանդությունների ու օրգանիզմի համար անդառնալի բացասական այլ հետևանքների:

Նյութը՝ Արմինե Հայրապետյանի