Եթե մեկին գումարած մեկը տա ոչ թե երկու, այլ հինգ կամ վեց, դա էլ կլինի ոչստանդարտը

INTERVIEW 17 November, 2016 18:43

Past.am-ի հյուրն է Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի ղեկավար Ստեփան Սաֆարյանը

– Պարոն Սաֆարյան, ինչպիսի՞ն է այսօր աշխարհը, եթե համառոտ, մի քանի նախադասությամբ ներկայացնեք:

– Աշխարհը շատ փոթորկոտ, քաոսային, անկանխատեսելի իրադարձություններով լի է այսօր: Եվ այս իրողությունը ցանկացած երկրից պահանջում է բավականին մեծ զգոնություն, չափազանց ճշգրիտ կանխատեսում և չափազանց էֆեկտիվ ու արագ արձագանքում: Ցավոք սրտի, Հայաստանը դեռևս չի կարող համարվել այն պետությունը, որը պատրաստ է փոթորկվող այս աշխարհում արագորեն կողմնորոշվել, խուսանավել ու արձագանքել դրական ու բացասական փոփոխություններին:

– Իսկ մեզ ուղղված հիմնական մարտահրավերները որո՞նք են:

– Բոլոր մարտահրավերները, որոնք կլինեն ծնվող թե՛ արտաքին կամ թե՛ ներքին միջավայրերում, ուղղակիորեն առնչվում են կառավարման մեր համակարգի որակին: Այս առումով մեզ համար առաջնային մարտահրավերը թերևս բանիմաց, պրոֆեսիոնալ կառավարիչներ ունենալն է: Այնպիսի համակարգ ապահովելն է, որի բոլոր մասնիկները սինխրոն գործեն և շատ արագ գործեն: Այնպես որ, մեր առջև դրված է ներքին վերակազմավորման լուրջ հրամայականը, որովհետև այսօրվա մեր ունեցածը կոշտ մի համակարգ է, որը ճռճռալով է տեղից շարժվում և որի թափանիվները շատ դանդաղ են պտտվում: Հայաստանի թիվ մեկ խնդիրը շարունակում է մնալ իր ներքին միջավայրի բարելավումը, ուր մարդը ազատ է բոլոր տեսակի սպառնալիքներից ու վտանգներից, լինեն դրանք աղքատություն, թե իրավունքի իրացման հետ կապված հարցեր: Իհարկե, այս ամենին պետք է ավելացնենք նաև էֆեկտիվ կառավարող դասը, որը ղեկը ճիշտ է պտտում:

– Մեր երկրում կառավարություն փոխվեց, համենայն դեպս նոր վարչապետ ունենք: Ի՞նչ եք կարծում` այդ ամենը արվո՞ւմ է, կամ դրանց հիմքերը դրվո՞ւմ են:

– Երևում է, որ վարչապետը գիտակցում է, որ ինքը պետք է աշխատի, պետք է գործ անի: Բայց չի երևում, թե ինչ պետք է անի: Մենք տեսնում ենք համակարգի օպտիմալ գործարկությանն ուղղված ինչ–որ քայլեր, տեսնում ենք, որ վարչապետն ու իր թիմն ամեն օր ինչ–որ ուղերձներ են ուզում տարածել այս կամ այն խնդրի հետ կապված: Բայց կառավարության ծրագիրը կարդալուց հետո, անկեղծ ասած, դեռևս չեմ հասկանում, թե այս փոթորկոտ աշխարհում Հայաստանի տեղի ու դերի վերասահմանման ուղղությամբ ի՞նչ է պատրաստվում անել այս կառավարությունը: Անգամ` գլոբալ մակարդակում, ուր կա ազգերի միջև դերերի, ֆունկցիաների բաժանում: Կոպիտ ասած` աշխատանքի բաժանում: Ինչո՞վ ենք մենք սարեր շուռ տալու, ինչպես որ վարչապետն է ասում, թե իրեն ծրագիր է պետք աշխարհը շուռ տալու համար: Ո՞րն է ճեղքում ապահովող մեր ֆունկցիան, որը համաշխարհային աշխատանքի բաժանման մեջ մեզ համար տեղ է հատկացնելու:

– Ինքնաբերաբա՞ր է ստացվելու, որպեսզի մենք մեր աշխատանքը գտնենք համաշխարհային շուկայում, թե դրան կնպաստի նաև համահայկական բնույթի այն Ռազմավարական նախաձեռնությունների կենտրոնի ստեղծումը, որը, վարչապետի ասելով, ստեղծվելու է ՀՀ կառավարությանը կից:

– Եթե մեր կառավարությունն ապացուցի, որ ինքն օգտվում է գիտելիքից, որ օգտվում է արդեն իսկ ստեղծված ու գործող հետազոտական կենտրոններից, ես կհավատամ, որ նոր կենտրոնի ստեղծման անհրաժեշտությունը կա: Ի վերջո, պետությունն ինքը հետազոտությունների մի շարք կենտրոններ ունի, որոնցից հանրությունն անգամ քիչ է տեղյակ: Էլ չեմ ասում, որ կան նաև մասնավոր ինստիտուտներ ու հետազոտական կենտրոններ, որոնք տարիներ շարունակ գործում են Հայաստանում: Ես, ճիշտն ասած, չգիտեմ, թե ինչ են ուզում ստանալ, որ չեն ստացել այս ինստիտուտներից, ինչ են պատվիրել վերջիններիս, որ մի հատ էլ ճռճռան անունով համահայկական նոր ռազմավարական կենտրոնի գաղափար են դնում: Գիտեք` շատ հաճախ այն տպավորությունն ես ստանում, որ Հայաստանում ձևն ամեն ինչ է, իսկ բովանդակությունը` ոչինչ:

– Վարչապետն ասում է, որ այսօր Հայաստանի տնտեսությունը ոտքի կանգնեցնելու, նաև դրսի աշխարհի մարտահրավերներին դիմակայելու համար հարկավոր են ոչ ստանդարտ քայլեր, ոչ ստանդարտ գործիքակազմ: Դուք մոտավորապես պատկերացնո՞ւմ եք, թե որոնք են այդ ոչստանդարտները:

– Ես համաձայն եմ վարչապետի կարծիքին: Այո, գոնե սկզբնական շրջանում այդպես պետք է վարվենք. սովորական քայլերով ու մոտեցումներով ոչնչի չենք հասնի: Նորից անդրադառնամ աշխարհի ներկա վիճակին` որպես ֆիզիկայից քաջատեղյակ մարդ, ասեմ, որ մենք ապրում ենք ոչ գծային ժամանակներում, որտեղ փոքր պատճառը կարող է մեծ հետևանքներ ունենալ, փոքր քայլը մեծ հաջողության բերել: Ոչ ստանդարտ քայլերն իմ պատկերացմամբ այն քայլերն են, որոց դեպքում փոքր ռեսուրսներով մեծ արդյունքների ես հասնում: Իսկ այս դեպքում պետք է համակարգի մեջ կոոպերացիայի տարրերը շատացվեն, որպեսզի այդ տարրերն իրար ուժեղացնեն, երբ մեկին գումարած մեկը ոչ թե երկուս կտա, այլ կտա հինգ, կտա վեց:

Երբ վերևում ասացի, որ մենք ներքին վերակազմակերպման խնդիր ունենք, դա նկատի ունեի, որ այս ոչ գծային աշխարհում մենք ինքներս էլ պետք է լինենք ոչ գծային: Որովհետև մենք փոքրաթիվ ենք, մենք չունենք մեծ ռեսուրսներ, բայց մենք ունենք շատ առավելություններ, որոնց օգտագործման դեպքում մեր համեստ ռեսուրսները կարող են շատ մեծ արդյունք ապահովել: Ինձ համար ոչստանդարտը դա է:

Գոհար Սարդարյան