Վիլեն Խաչատրյան. «Հայաստանն ավելի շատ պարտք է վերցնում, քան իր տնտեսական աճն է»

 

 

– Կոնկրետ թվեր չեմ կարող ասել։ Այսօր Հայաստանի պետական պարտքը կազմում է մոտ 5 միլիարդ 600 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ Վերջին երեք ամիսների ընթացքում մոտավորապես 300 միլիոն դոլարի չափով է աճել, իսկ մինչ այդ ամսական աճը կազմել է 50–60 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

 

 

– Եթե երկիրը պարտքը չի վճարում, սկսվում է պարտքի ռեստրուկտուրիզացիա, այսինքն՝ պարտքը որոշակի ժամանակահատվածով հետաձգում են, իսկ տոկոսադրույքները` բարձրացնում։ Իսկ եթե երկիրն ընդհանրապես հնարավորություն չի ունենում վճարելու, այդ երկրում հայտարարում են դեֆոլտ, սառեցվում են այդ երկրի միջազգային հաշիվները և այլն։ Սակայն նման բան Հայաստանին դեռևս չի սպառնում։

 

 

– Վատ վիճակում չէ, քանի որ երկրներ կան, որ ավելի մեծ պարտքեր ունեն։ Օրինակ` Հունաստանն արդեն իսկ կանգնած է պարտքային դեֆոլտի առաջ, նույն հիմնախնդիրների առաջ է կանգնել ժամանակին Արգենտինան։ Այսինքն՝ երկրներ կան, որ իրականում ունեն լուրջ խնդիրներ այդ պարտքերի սպասարկման առումով։ Գոյություն ունի պարտքի սպասարկման մեխանիզմ, որը շատ մեծ կարևորություն ունի։ Այսինքն՝ եթե երկիրը տնտեսական աճ ունի և կարողանում է այդ պարտքերը սպասարկել, դա որևէ խնդիր չի առաջացնում։ Բայց երբ երկիրը կանգնում է տնտեսական ցածր աճի տեմպերի առաջ, սակայն ստիպված է սպասարկել ավելի բարձր տեմպերով աճող պետական պարտք, այդ ժամանակ առաջանում է որոշակի անհամամասնություն։ Մենք, օրինակ, 2015 թ.–ին վերցրել ենք մոտ 630 միլիոն ԱՄՆ դոլարի չափով պարտք, բայց աճել ենք մոտ 300 միլիոն ԱՄՆ դոլարով։ Մեր պետական պարտքը տնտեսական աճից կրկնակի շատ է աճել։

 

 

– Այդ քայլերն արդեն իսկ արվում են, դրանից առաջինը բյուջեի ծախսերի կրճատման և երկրորդը՝ բյուջեի պակասուրդի կրճատման քաղաքականությունն է։ 2017 թ.–ի համար նախատեսվում է, որ Հայաստանի պետական պարտքը կավելանա ընդամենը 410 միլիոն ԱՄՆ դոլարով։ Եվ ընդհանուր պարտքը կկազմի 6 միլիարդ 277 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

 

 

– Կարծում եմ նաև այդ տարբերակով կշարժվեն, բայց դրա համար պետք է ունենալ համապատասխան գումարներ, եթե տնտեսական աճ չի ապահովվում, ապա այդ գումարները չեն ձևավորվում։

 

 

– Եթե երկիրն արտահանող է, ապա նա իր արտահանման հաշվին տվյալ երկիր կբերի արտարժույթ՝ դոլար, որը կարող են ուղղել նաև պարտքի սպասարկմանը։ Իսկ եթե երկիրը ավելի շատ ներմուծող է, այդ ժամանակ առաջանում է նաև շատ գումարներ դրսում ծախսելու խնդիրը, այսինքն՝ շատ գումարներ են ծախսվում և երկիրը մտնում է «պարտքերի տակ»։ Այս տեսանկյունից մենք հիմա ունենք արտահանման աճ, և դա դրական է այն պարզ պատճառով, որ մեր արտահանումը մոտ 20%–ով աճել է, իսկ դա հնարավորություն կտա երկիր լրացուցիչ արտարժույթ բերել, իսկ պարտքերի սպասարկման ժամանակ էլ՝ ավելի քիչ խնդիրներ ունենալ։ Ներմուծման նվազումը բացասական է անդրադառնում բնակչության վրա, այսինքն՝ քիչ են սպառելու, քիչ փող են ուղղելու դեպի դուրս և գումարները մնալու են երկրի ներսում։ Սակայն դա նաև փաստում է այն մասին, որ տրանսֆերները նույնպես կրճատվել են։