Ժամանակն է սփյուռքին դիտել որպես գործընկեր

INTERVIEW 6 December, 2016 19:48

Past.am-ի հյուրն է Ամերիկայի հայկական համագումարի տարածաշրջանային տնօրեն Արփի Վարդանյանը.

– Իր վերջին ելույթում նախագահ Սերժ Սարգսյանը նշել էր, որ սփյուռքի հետ հարաբերությունները պետք է կառուցել նոր մոտեցումներով: Մինչ այսօր ի՞նչ մոտեցումներ են եղել և հիմա ի՞նչը պետք է փոխենք:

– Երբ Հայաստանն անկախացավ, հազար ու մի խնդիր կար՝ երկրաշարժ, պատերազմ: Բոլոր հարցերն անհապաղ պատասխան էին պահանջում: Ու սկզբում հարաբերություններն էլ կառուցվում էին, ինչպես պահի թելադրանքն էր, ինչպես ստացվում էր: Այս ընթացքում եղել են Հայաստան–սփյուռք համաժողովներ: Շատ հարցեր են քննարկվել ու լուծվել: Բայց 25 տարի է անցել: Հիմա պետք է տեսնենք, թե ինչն է պետք փոխել, հարաբերություններն ինչ ձևով պետք է զարգանան, տարբեր ոլորտներում ինչ խնդիրներ կան և ինչ լուծումներ պետք է գտնել: Հայաստանը և սփյուռքը միասին պետք է ի մի բերեն այդ բոլոր հարցերը և մտածեն, թե ինչպես պետք է համատեղել դրանց ուղղվելիք ջանքերը:

– Կա՞ մշակված ռազմավարություն, հիմնարար փաստաթուղթ, որով առաջնորդվում ենք՝ այդ հարաբերությունները կառուցելիս:

– Եթե լիներ, չէր խանգարի: Ես դեռ նման բան չեմ տեսել, բայց նախագահի խոսքից դատելով՝ կարող եմ ինձ թույլ տալ ենթադրելու, որ նա նման մտադրություն ունի: Հայաստանի ներկայացուցիչների հետ մեր հանդիպումներում փորձում ենք հասկանալ, թե ինչն է կարևոր, ինչ համընդհանուր ճանապարհային քարտեզ կարող ենք ստեղծել և հետևել դրան: Թեև պետք է հաշվի առնենք, որ մեր օրերում ամեն ինչ շատ արագ փոխվում է:

– Այս տարիների ընթացքում մենք սփյուռքը դիտել ենք որպես փողի տրցակ: Արդյոք ժամանակը չէ՞, որ սփյուռքին դիտենք որպես գործընկեր և ոչ թե դոնոր, ումից ամեն պատեհ առիթի փող ենք ուզում:

– Համաձայն եմ: Բայց շատ բաներ հիմա սկսվում են փոխվել: Բացի այդ, սփյուռքը շատ ուրիշ բաներ ունի, որոնք կարող է տալ Հայաստանին՝ գիտելիքներ, քաղաքական փորձառություն: Շատերը կան, ովքեր ուզում են գալ, թեկուզ ժամանակավոր ապրել Հայաստանում և իրենց գիտելիքները փոխանցել:

– Հատկապես ամերիկյան սփյուռքը շատ հզոր է իր ֆինանսական, տնտեսական, քաղաքական հնարավորություններով: Մենք ինչո՞ւ չենք կարողանում այդ ամենը լիարժեք օգտագործել:

– Չենք կարողացել, որովհետև ԱՄՆ–ում կան մարդիկ, ովքեր չեն եկել Հայաստան, որպեսզի իրենց ուժերն ի նպաստ բերեն, կան մարդիկ, ովքեր նոր–ներ դառնում են այդ լիարժեք ուժերը՝ տարիքային խնդիր կա: Մենք պետք է փորձենք գտնել այն մարդկանց, ովքեր ունեն այդ գիտելիքներն ու ուժերը:

– Խոսքս այստեղ գալ ցանկացողների մասին չէ, մեր մասին է:

– Մեր գործն այդ ուղղությամբ երբեք չի ավարտվի: Մենք պետք է աշխատենք:

– Նախագահը նշել է, որ պետք է սփյուռքի հետ համատեղ ծրագրեր մշակենք և իրականացնենք: Բայց Հայաստանի այսօրվա տնտեսական, իրավական, քաղաքական դաշտը որքանո՞վ է բավարարում սփյուռքի գործարարին, որ նա գա ու այստեղ ներդրումներ անի կամ բիզնես–ծրագիր իրականացնի:

– Ես իրավասու չեմ այդ հարցին պատասխանել: Մարդ կա, գալիս է՝ գուցե նրան բավարարում է: Մարդ կա, չի գալիս, որովհետև ինչ–ինչ պատճառներով նրան չի բավարարում: Եթե հարցեր կան, պետք է ներկայացվեն ու քննարկվեն: Ես վստահ եմ, որ կան հարցեր, որոնք խանգարում են թե սփյուռքահայ, թե օտար և թե տեղի գործարարներին: Եվ ՀՀ իշխանությունները պետք է փորձեն այդ ամենը բարելավել:

– Այսօր շատերը խոսում են այն մասին, որ սփյուռքը պետք է մասնակցի Հայաստանի ներքին գործերին, մասնավորապես ընտրություններին: Սփյուռքը նման ցանկություն ունի՞:

– Վերջերս դրսում ստեղծված տարբեր խմբեր երեք տարբեր առաջարկ են ներկայացրել: Բայց դեռ մանրամասն չեմ ուսումնասիրել և չեմ հասկանում, թե ինչպես են պատկերացնում, որ դա գործի: Այդ ամենը դեռ օդի մեջ է: Այդ մարդկանց կարող եմ առաջարկել՝ թող գան այստեղ ապրեն, այստեղ մասնակցեն այդ ամենին:

– Բայց և այնպես, օրինակ, ԱՄՆ հայ համայնքն ի՞նչ կարծիքի է:

– ԱՄՆ–ի համայնքը մեկ ամբողջական համայնք չէ: Կա ամերիկահայ, որ ինքն է ծնվել այնտեղ, կան, որ նրանց ծնողները կամ պապերն ու տատերն են այնտեղ ծնվել: Կան որ այլ երկրներից են եկել: Ու բոլորը իրենց հարցն են առաջ տանում: Համենայնդեպս ԱՄՆ–ում մեկ միասնական սփյուռք չկա: Չկա համընդհանուր մեկ կազմակերպություն, որ ներկայացնում է բոլորին, և չեմ էլ կարծում, թե երբևէ կլինի: Ես և Դուք կարող ենք մեկ հարցի շուրջ տասը կարծիք ունենալ: Պատկերացրեք՝ մեկ միլիոնանոց ամերիկյան սփյուռքը քանի կարծիք կարող է ունենալ: Այս պատճառով է նաև, որ Հայաստանի համար դժվար է առանձնացնել սփյուռքի հետ հարաբերվելու կարևոր խնդիրները:

Արփի Սահակյան