Իսրայելի վարչապետի այցն Ադրբեջան իսկական փոթորիկ է առաջացրել

Երեկ, ի թիվս այլ թեմաների, ադրբեջանական լրատվամիջոցներն ակտիվորեն էին լուսաբանում Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի այցը Բաքու: Ըստ նույն աղբյուրների՝ Իսրայել–Ադրբեջան երկարատև համագործակցությունն ու բարեկամությունն այս անգամ նույնպես դրսևորվել է ամենատարբեր ոլորտներին առնչվող պայմանագրերի ստորագրման տեսքով, սակայն, նախագահ Ալիևից սկսած, մեդիան հիմնականում կենտրոնացել էր Իսրայելից 4,85 մլրդ դոլար արժողությամբ զենք գնելու պայմանագրի վրա, ինչը` ըստ Ալիևի, մի քանի անգամ կմեծացնի Բաքվի ռազմական հնարավորությունները` սանձելով հայերիս:

Խնդիրը, սակայն, այն է, որ Ադրբեջան–Իսրայել համագործակցությունն իրականում այնքան էլ խանդավառ հանրային ընդունելություն չունի, որքան ներկայացվում է երկու կողմերում: Եվ անգամ վարչապետի այցը, որ պատմական է որակվում, լուրջ դժգոհություն է առաջացրել թե՛ Բաքվի, այսպես կոչված, իսլամիստական շրջանակներում, որոնք դեմ են իսլամի թշնամի սիոնիստական Իսրայելի հետ ջերմ հարաբերություններին և նույնիսկ մամլո հաղորդագրություն էին տարածել այդ մասին, թե՛ Իսրայելում, որտեղ գնալով թափ է առնում հատկապես Հայաստանի դեմ արտահայտվող համագործակցության հաստատումը շիական համարվող Բաքվի հետ: Բայց, իհարկե, ամենալուրջ բացասական արձագանքը Իրանինն էր: Դեռ այցից առաջ՝ Իրանի նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Ալի Ասկար Սոլթանիեն հայտարարել էր, թե իր երկրին անչափ մտահոգում են վերջին շրջանում խիստ ակտիվացած՝ Իսրայել–Ադրբեջան շփումները: Դրան հետևեց պատգամավորների կոշտ արձագանքը, իսկ Իրանի հոգևոր առաջնորդի՝ այսպես կոչված՝ Արևմտյան Ադրբեջանում ներկայացուցիչ Սեիդ Մեհդի Գորեյշին և այաթոլլա Մոջթահեդ Շաբեսթարին ուղիղ տեքստով անընդունելի համարեցին Նեթանյահուի այցը Բաքու` Ալիևին առաջարկելով խափանել վարչապետի այցը Ադրբեջան: 

Բաքուն, սակայն, ինչպես 2009–ին, երբ Շիմոն Պերեսն էր ժամանում Ադրբեջան, արհամարհեց իրեն ուղղված կոչերը և թերթերից մեկը նույնիսկ գրեց, թե եթե այն ժամանակ մերժեցին Իրանի գեներալ Հասան Ֆիրուզաբադին, որ Պերեսի այցը տապալելու համար Բաքու էր հասել, ի՞նչն է խանգարում, որ այժմ էլ մերժեն Հայաստանի բարեկամ Իրանին՝ առանց իսլամի բավիղներում տրորվելու առաջ տանելով սեփական շահը: Միլի մեջլիսից էլ զգոնության արձագանքներ հնչեցին, իբր՝ շուտով սպասվում է Իրանի նախագահի այցը թշնամի և քրիստոնյա Հայաստան, արդյոք Բաքուն էլ իր հերթի՞ն պիտի Թեհրանին խորհուրդներ տա կամ սպառնա այդ առիթով: Ինչո՞ւ է, ուրեմն, Իրանը պայմաններ թելադրում Բաքվին: 

Իրանում առայժմ չեն արձագանքել այսօրինակ հայտարարություններին, սակայն, զինվորականներից մեկը, որ չի կամեցել ներկայանալ իրանական «Ֆարս» գործակալությանը՝ հայտարարել է, թե Իրանում ուշի ուշով են հետևում ինքնահավան Իլհամի ցուցքերին, և քանի որ իրենց հիշողությունն ի վիճակի է հազարամյակների իրողություններ ամբարել, այնտեղ տեղ կգտնվի նաև նրա համար, որ Ադրբեջանը փաստացի դարձել է Թուրքիա–Իսրայել–Պակիստան առանցքի սոսինձը: Ի լրումն սրա՝ Իրանի նախագահը պաղեստինցիներին կոչ է արել ջիհադ հայտարարել Իսրայելի դեմ, քանի որ այդ երկիրն այլևս որևէ տարբերակ չի թողնում տարածաշրջանում խաղաղություն հաստատելու համար, իսկ Պաղեստինի ինքնավար հանրապետության ղեկավարությունն էլ հայտարարել է, թե շրջագայելու փոխարեն՝ Նեթանյահուն ու ողջ Իսրայելը պիտի պատասխան տան ռազմական հանցագործությունների համար, որ իրականացրել են այս տարիների ընթացքում՝ այժմ էլ դեմ կանգնելով դեկտեմբերի 21–ին Փարիզում քննարկվելիք՝ Խաղաղության հաստատման ֆրանսիական նախագծին: 

Կարճ ասած՝ չի կարելի ասել, թե մի այցի պատճառով այս բոլոր խնդիրները մեջտեղ եկան, բայց որ առկա խնդիրներն ավելի բարդացան, այդ մեկը հաստատ է: Հավելենք միայն, որ Բաքվից Նեթանյահուն մեկնել է Ղազախստան, ինչը նրա առաջին այցն է այդ երկիր: Ընդ որում՝ դարձյալ իսլամական:

Գոհար Սիմոնյան