Մեր սկզբունքներին չենք դավաճանել. «Նոյյան տապանը» 25 տարեկան է

Մեր հյուրն է «Նոյյան տապան» լրատվական գործակալության հիմնադիր–տնօրեն Տիգրան Հարությունյանը.

– «Նոյյան տապանը» մեր նորանկախ պետության թերևս առաջին ոչ պետական լրատվամիջոցներից է, որ հիմնադրվեց 1991–ին: Ստեղծման ու կայացման ի՞նչ ճանապարհ եք անցել:

– 1991–ին սկսվեց Ղարաբաղյան պատերազմի ակտիվ փուլը: Պաշտոնապես երկիրը դեռ ԽՍՀՄ կազմի մեջ էր, ու բոլորը խոսում էին լրատվական բլոկադայի մասին: Իրավիճակը շտկելու մղումն էր, որ մեզ ստիպեց ելքեր փնտրել: Ու սկսվեց «Նոյյան տապանի» լրատվական գործունեությունը: Բայց մեր աշխատանքի առաջին ամիսներին արդեն հասկացանք, որ բլոկադա ասածն այնքան էլ ճիշտ չէր: Պարզապես խորհրդային լրատվական դպրոցը բնավ չէր համապատասխանում դրսի դպրոցի պատկերացումներին ու պահանջներին: Ուստիև խորհրդային ոճով և ձևակերպումներով գրված լրատվությունն ուղղակի չէր ընկալվում, և շատ հաճախ հայտնվում էր աղբարկղում: Մենք աստիճանաբար սկսեցինք փոխել մեր ոճը, մոտեցումները: Արձագանքն անմիջապես էր` մեր լրատվությունն սկսվեց տպվել միջազգային խոշոր լրատվականների ժապավեններում, պարբերականներում: 

– Այս 25 տարիների ընթացքում թերևս շատ բան է փոխվել լրատվական դաշտում: Այսօր ժամանակն ի՞նչ պահանջներ է թելադրում:

– Դաշտը շատ է փոխվել, ընդ որում՝ փոխվել է մի քանի անգամ և հեղափոխական ձևով: Այն ժամանակ մենք անկեղծ համոզված էինք, որ լրագրությունը կարող է գոյություն ունենալ միայն անկախ լրատվամիջոցների բավականաչափ գոյությամբ: Մտածում էինք, որ միայն այդ դեպքում հասարակությունը կկարողանա ստանալ ճշմարիտ տեղեկատվություն: Բայց հիմա ավելի շատ, քան այն ժամանակ էր, քաղաքական կոնյունկտուրան ստիպում է, որ լրատվամիջոցներն այս կամ այն դիրքից մոտենան հարցին:

– Շատ փորձագետներ բարձրաձայնում են, որ լրատվական դաշտում, հատկապես ինտերնետային ոլորտում, գլխավոր շեշտը դրված է սենսացիաների, ժամանակային մրցակցության վրա, ով ավելի շուտ լուրը կտա, ինչի արդյունքում որակը տուժում է: Դուք կարողանո՞ւմ եք գտնել ոսկե միջինը:

– Այն ժամանակ էլ այդ խնդիրը կար, պարզապես արժեքներն այլ էին: Կարող է շատ սենսացիոն լուր ստանայինք, բայց ելնելով մեր սկզբունքներից` փորձում էինք այն ճշտել, հակադիր կարծիքներ լսել, հետո միայն հրապարակել: Հիմա իրավիճակն այլ է: Եթե ճշտեցիր, ժամանակ ես կորցնելու, մեկ ուրիշն է տալու լուրը: Սակայն մենք չենք հրաժարվել մեր սկզբունքից` առաջինը տալու խնդիր չունենք: Փորձում ենք մեր իմիջը պահել` հավասարակշռված և ստուգված լրատվություն տալու ճանապարհով: Թեպետ ինչ–որ իմաստով տուժում ենք:

– Դուք խոսեցիք լրատվամիջոցների անկախության մասին: Դուք դրա ճանապարհը գտե՞լ եք:

– Անկախ լինելու պրոբլեմին շատ վաղուց ենք բախվել: Դա սկսվեց նրանից, երբ 1993–ից սկսեցինք տպագրել մեր շաբաթաթերթը: Կարծեմ 1995–ն էր, երբ պարզվեց, որ տպարանը հրաժարվում է տպագրել այն, քանի որ իշխանությանը քննադատող հոդված կար: Հասկացանք, որ անկախությունը պահելու միակ ճանապարհը սեփական տպարան ունենալն է: Հետագայում պարզվեց, որ այդ որոշումը շատ ճիշտ էր: Մեր անկախության միակ գրավականը եղել է մեր տպարանը: Այն իրականացնում է կոմերցիոն գործունեություն, և աշխատած գումարները տրվում են լրատվությանը: Սա, իհարկե, հարստանալու մեխանիզմ չէ, այլ անկախ մնալու միջոց: Ի դեպ, որոշ ընդդիմադիր թերթեր նույնպես ընտրել են այդ ուղին:

– Իսկ լրատվամիջոցների անկախության հարցը արդյո՞ք չպետք է լինի նաև պետության խնդիրը: Թե՞ անկախ լրատվամիջոց պետք է միայն ուժեղ պետությանը:

– Իհարկե, ուժեղ պետությանն է պետք: Իր գոյության այս ողջ ընթացքում մեր պետությունը չի ունեցել զարգացման որոշակի տեսլական: Եթե ունենայինք նման կոնցեպցիա, դրանից ելնելով պարզ կլիներ` պե՞տք է ունենալ անկախ լրատվամիջոցներ, թե ոչ: Եվ ըստ այդմ էլ` քայլեր կձեռնարկվեին: 

– Գուցե լրատվական դաշտն այս վիճակում պահելը մեր իշխանությունների համար այն կառավարելի և վերահսկելի դարձնելու միջո՞ց է:

– Դա հարցի առաջին շերտն է: Կարծում եմ, որ սա ոչ թե մեր պետական ապարատի անհեռատեսության հետևանքն է, այլ մեր չակերատավոր բարեկամ երկրների կողմից իրականացվող հստակ քաղաքականության մեր երկրի նկատմամբ ընդհանրապես: Իսկ լրատվական դաշտի այսօրվա վիճակը դրա ածանցյալն է:

Արփի Սահակյան