Կառավարության ձեռնարկումները քաղաքական են և միտված չեն տնտեսության զարգացմանը

Մեր հյուրն է տնտեսագիտության դոկտոր, ՀԱԿ վարչության անդամ Զոյա Թադևոսյանը.

– Տիկին Թադևոսյան, տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարար Սուրեն Կարայանն ասաց, որ տնտեսական տարին համենայն դեպս զրոյական ցուցանիշով չենք փակի: Դա հուսադրո՞ղ իրավիճակ է, ըստ Ձեզ:

– Մեկ ամիս առաջ արդեն միջազգային կազմակերպությունները տվել են գնահատական, որ տնտեսության զրոյական աճ է լինելու: Մեր վիճակագրական ծառայությունների հրապարակած տվյալները ցույց են տալիս աննշան աճ: Զրոյական աճի և այդ աննշան աճի միջև տարբերությունը մեծ չէ, որ դա քննարկման հարց դառնա հատկապես՝ էկոնոմիկայի նախարարության մակարդակով: Իսկ մենք էլ աննշան աճի նրա հուսադրող մոտեցումը քննարկենք և ուրախանանք, որ տնտեսական աճը զրոյական չի լինելու:
Կարծում եմ, որ այդտեղ հսկայական բացթողումներ է ունեցել իշխանությունը, հատկապես` կառավարությունը: Եվ տնտեսական աննշան աճի խնդիրը, իրոք, քննարկման առարկա է` անկախ նրանից զրո է, թե զրոյից բարձր է, ասենք` 2% է: Ի՞նչ է տալու դա մեր տնտեսական վիճակի բարելավմանը: Ո՛չ մի բան: Ընդամենը թիվ է, որը պետք է գրվի: Եվ եթե այն գրվի` ելնելով իրական գործընթացներից, թող իրենք ուրախանան աննշան այդ աճից: Բայց այդ թիվը, որ իրենք գրելու են, չի բխելու իրական գործընթացներից, այն լինելու է պարզապես սովորական վիճակագրական նկարչություն:

– Այն, որ արդյունաբերությունն աճել է 6–7%–ով, աճ է գրանցվելու ծառայությունների և արտահանման ոլորտներում, չի՞ խոսում տնտեսության իրական հատվածի ակտիվության մասին:

– Արդյունաբերության մեջ որոշակի աճ գրանցվել է: Ա՛յո, այդպես է: Բայց գյուղատնտեսության ու ձկնարդյունաբերության ոլորտներում գրանցվել է 17% անկում: Ուղղակի ներդրումները նվազել են 55,4%–ով: Իսկ արտահանումը, ճի՛շտ է, աճել է մոտ 20%–ով: Ներմուծումն էլ անկում ունի: Բայց ամեն դեպքում արտահանումը դեռևս կազմում է ներմուծման 55,4%–ը: Դեռևս այն ծավալներով արտահանում չի իրականացվում, որպեսզի մեր վճարային հաշվեկշռի վիճակը բարելավվի: 
Նաև մենք լավ գիտենք, թե արտահանումն ինչի հաշվին է աճում: Աճում է, որովհետև մենք դարձել ենք «տրանզիտ» երկիր ինչ–որ իմաստով: Երբ օտարերկրյա ապրանքները ներմուծվում են Հայաստան, քանի որ ուղիղ չեն կարող մտնել ռուսական շուկա, որոշակի տեսակավորման, փաթեթավորման և նման գործողությունների են ենթարկվում այստեղ, ապա արտահանվում են Ռուսաստան: Եվ այդ ապրանքները երևում են մեր արտահանման ծավալներում: Այնպես որ, դրանք մեր երկրում արտադրվող ապրանքներ չեն:

– Կառավարության այս ձեռնարկումները, նախապատրաստական միջոցառումները հիմքեր կստեղծե՞ն հետագա տնտեսական աճի համար:

– Կառավարության ձեռնարկումներն առայժմ չի կարելի համարել տնտեսական ուղղությամբ կամ տնտեսական ոլորտի զարգացմանը նպաստող ձեռնարկումներ: Դրանք հիմնականում քաղաքական ձեռնարկումներ են:

Հենց միայն այն փաստը, որ վարչապետը և կառավարության բոլոր անդամները մտան հանրապետական կուսակցության մեջ` իրենց հետ տանելով ևս 7000 մարդու, խոսում է այն մասին, որ այս կառավարությունը ևս, ինչպես իր նախորդները, սովետի տրամաբանությունից դուրս չեն եկել: Իրենց զգում են սովետում և բոլոր հարցերի լուծմանը մոտենում են սովետի տեսանկյունից:

Օրինակ, ի՞նչ է նշանակում, երբ երկրի նախագահն ասում է` պետք է բիզնեսմեններն անընդհատ գտնվեն մեր ուշադրության կենտրոնում: Բիզնեսմեններն անկախ չե՞ն, ինչ է, և չե՞ն կարող առաջնորդվել ընդամենը երկրում գործող տնտեսական օրենքներով: Եվ պետության հետ ունենան միայն հարկային քաղաքականության շրջանակներում գործելու պարտավորություն: 

Ազատ շուկայական տնտեսության մեջ բիզնեսը պետք է անկախ լինի և կառավարությունը կամ երկրի նախագահն ամենևին էլ չպետք է հետաքրքրվեն բիզնեսմենի գործունեության բոլոր շերտերով: Նախագահի կողմից նման զավեշտալի արտահայտությունը հավանաբար իր տողատակն ունի, այն է` դուք, միևնույն է, լինելու եք մեր ուշադրության կենտրոնում, և մեր ձեռքը ձեր գրպանից չենք հանելու:

– Համենայն դեպս, Դուք ի՞նչ կանխատեսում ունեք մեր տնտեսական ապագայի մասին:

– Քանի դեռ այս իշխանություններն են մեր երկրում, որոնք գործում են սովետական ղեկավարների ոճով, որոնք թույլ չեն տալու, որպեսզի տնտեսությունն ազատ շնչի, որոնց կողմից ընդունված օրենքներն արգելակում, ոչ թե խթանում են երկրի զարգացումը, վատթարագույն վիճակի է հասնելու մեր երկիրը: Եթե այսօր երկրում կա 80% աղքատություն, ապա մնացած 20%–ը, ովքեր իրենք են` մեծահարուստները, կամ կհայտնվեն արտասահմաններում, կամ կգան ու կհամալրեն մեր շարքերը:

Գոհար Սարդարյան