Yerevan, 20.November.2026,
00
:
00
BREAKING

Եթե այսպիսի սպասք ունեք, վստահորեն դեն նետեք

LIFE

Ալյումինը քաղաքակրթության և առաջընթացի ծնունդն է։ Միայն 20-րդ դարի կեսերին հնարավորություն ստեղծվեց «արծաթի փոխարինողը» զանգվածաբար արտադրելու համար։ Econet.ru-ն գրում է, որ հրաշք մետաղն ապահովում է ինքնաթիռներով և էլեկտրական լարերով, մատչելի խոհանոցային սպասքով և ամենօրյա օգտագործման տեխնիկայով՝ փոխարենն ազդելով մեր առողջության վրա։ Բազմաթիվ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ կուտակվելով օրգանիզմում, ալյումինը սպանում է ուղեղի բջիջները, անեմիա և արթրիտ է առաջացնում, խանգարում որոշ ֆերմենտների արտադրությանը։ Ալյումինի մեծ քանակը նպաստում է նաև օստեոպարոզի առաջացմանը։

Ալյումինե սպասքը վտանգավոր է

Վերջերս իրականացված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ չնայած ալյումինը ծանր մետաղ չէ, սակայն կարող է վտանգավոր լինել մարդու առողջության համար։ Ալյումինը մարդու օրգանիզմ մտնում է հիմնականում ջրի միջոցով։ Ջրից մարդ ստանում է ալյումինի 5-8 տոկոս։ Որոշ դեպքերում ալյումինի քանակը կարող է ավելանալ երկու և ավելի անգամ։ Ալյումինի մակարդիչներն օգտագործվում են ջրի մաքրման համար, դրանք մաքրում են վտանգավոր երևույթների 60-80 տոկոսը։ Դրանք մատչելի են, լավ հետազոտված, օգտագործման երկար պատմություն ունեն, սակայն աղբյուրի բարձր աղտոտվածության դեպքում բարձր չափաբաժիններ են պահանջվում, ինչը հանգեցնում է արդեն մաքրված ջրում ալյումինի իոնների կոնցենտրացիայի։ Սա կոչվում է «երկրորդական աղտոտում»։

Գոյություն ունեն նաև այլ աղբյուրներ, որոնցով ալյումինի իոնները մտնում են մարդու օրգանիզմ։ Դրանք այսօր ավելի քիչ են ուսումնասիրված։ Ընդունված է կարծել, որ ալյումինը մարդու օրգանիզմ կարող է մտնել նաև օդի, կոսմետիկ միջոցների, դեղորայքի, ինչպես նաև ալյումինե սպասքի միջոցով, որում պատրաստվում է մթերքը։ Իրականում ալյումինը կարևոր կենսաբանական դեր ունի օրգանիզմում, սակայն առավել քան 30 տարի առաջ հայտնի է դարձել այն մասին, որ այն կարող է վտանգավոր լինել օրգանիզմի համար։ Մոսկվայի հիգիենայի ինստիտուտը հաստատել է ալյումինի վտանգավորության մասին եզրահանգումները։ Պարզվում է՝ այն փոխում է բջիջներում էներգիայի փոխանակումը։ Արդյունքում՝ դրանք կորցնում են նորմալ բազմացման ունակությունը և սկսում են քաոտիկ կերպով բաժանվել՝ առաջացնելով ուռուցքներ։ Ըստ որոշ մասնագետների՝ ալյումինի կուտակումը բացասաբար է ազդում նյարդային համակարգի գործունեության, նյութափոխանակության, հատկապես հանքանյութերի փոխանակման վրա։ Սրանց շարքին կարող են ավելանալ նաև շարժողական ակտիվության խանգարումը, հիշողության վատացումը։ Ալյումինի մեծ քանակը դադարեցնում է հեմոգլոբինի սինթեզը, առաջացնում ոսկորների վնասվածքներ։ Ալյումինով թունավորվածության ֆիզիկական նշաններից կարող են լինել փխրուն ոսկորները կամ օստեոպարոզը, երիկամների գործունեության խանգարումը։

Ալյումինի բացասական ազդեցությանը հատկապես հակված են տարեցներն ու երեխաները։ Երեխաների շրջանում սա կարող է չափից շատ դյուրագրգռվածության, անեմիայի, գլխացավերի, երիկամների, լյարդի հիվանդությունների, կոլիտի պատճառ դառնալ։ Հիպերակտիվությունը, դեռահասների ագրեսիվությունը, հիշողության խանգարումները, դժվարությունները սովորելիս կարող են ալյումինի իոնների բարձր քանակի հետևանք լինել։ Որոշ հետազոտություններում ալյումինի իոնների բարձր քանակը կապվում է ուղեղի վնասման հետ, որը բնորոշ է Ալցհեյմերի հիվանդությանը։

Ալյումինից սպասք պատրաստելը երկար պատմություն չունի՝ 100 տարուց էլ պակաս, ի տարբերություն բրոնզի, երկաթի, պղնձի, ոսկու, որոնք հազարամյակներ առաջ արդեն հայտնի էին։ Ալյումինը լավ է փոխանցում ջերմությունը, ինչի արդյունքում այսպիսի սպասքում մթերքն արագ է պատրաստվում։ Ալյումինից պատրաստված սպասքը բազմաբնույթ է։ Այն բանից հետո, երբ հայտնի դարձավ ալյումինի վտանգավոր հատկությունների մասին, որոշ երկրներում կրճատեցին դրանից պատրաստվող սպասքի արտադրությունը։ Մասնագետները խորհուրդ են տալիս ալյումինե սպասքն օգտագործել միայն ջուր եռացնելու նպատակով. մյուս բոլոր նյութերը բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում ալյումինե սպասքում ակտիվ ռեակցիա են առաջացնում։ Պատահական չէ, որ երեխաների համար նախատեսված հասարակական վայրերում արգելվում է ալյումինե սպասքի օգտագործումը։

Մասնագետերը նաև նշում են, որ ալյումին պարունակող տարաները ենթակա չեն մթերքների մեծ մասի պահպանման նպատակով օգտագործման: Խոսքը հատկապես աղի, շաքարի մասին է։ Ալյումինե տարայում մթերքները պահելու կամ դրանք ջերմային մշակման ենթարկելու դեպքում, հատկապես թթու մթերքների դեպքում, այս էլեմենտի պարունակությունը կարող է մեծանալ ավելի քան 2 անգամ։

IDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference